Teveel sterren

Voor Nederland is het EK voorbij. En ook weer niet. De teleurstellende verrichtingen van oranje zullen nog wel even nasudderen. De vaderlandse pers zoekt naarstig naar lekken en individuele schuldigen, waar juist het collectief faalde. Heitinga zit inmiddels op Ibiza. Van Bommel heeft zijn laatste wedstrijd voor het Nederlands elftal gespeeld. Van Persie zwijgt als een sfinx en zelfs Jansma krijgt hem niet aan de praat. Van der Wiel realiseert zich dat Real Madrid nog ver weg is en etaleert met die uitspraak wat zijn doel bij dit EK was. Johan Derksen speelt zijn rol in het voetbalcircus met verve. Hij heeft het zichzelf omhoog bewegen door anderen de grond in te boren inmiddels tot kunst verheven en wint daar zelfs prijzen mee. VI oranje is, om met Anja Meulenbelt te spreken, de schaamte voorbij. En het volk geniet ervan, zonder zich te realiseren dat juist Derksen de verpersoonlijking is van wat er mis ging bij oranje. De Duitsers blijken over een realistischer inschattingsvermogen te beschikken dan de Nederlanders. Wij zijn nogal met onszelf ingenomen. Het beste-jongetje-van-de-klas syndroom. Kijk mij eens! Goede voetballers, die als team falen op beslissende momenten. Geen collectief. Zou dat iets met onze volksaard te maken hebben? Zijn wij misschien eerder pingelaars dan teamspelers? Zit het niet in onze genen om ons aan een groter geheel ondergeschikt te maken? Nee, integendeel. Normaal gesproken wordt het hoofd van eenieder die dat lichaamsdeel boven het maaiveld waagt uit te steken er hier onmiddellijk afgehakt. Doe normaal man, dan doe je gek genoeg. Dat is de Nederlandse norm. Alleen voor voetballers en de Johans geldt die niet. De fans, samen voor oranje, zijn een oranje collectief, het elftal is dat juist niet. De voetbalwereld is zo ongeveer de enige bedrijfstak, die we hier nog - zij het soms met frisse tegenzin - aan de Balkenendenorm laten ontsnappen. Wij hunkeren naar mensen die zich aan de grijze massa ontworstelen, naar witte raven. Maar dan moeten ze wel presteren! Winnen! Het betaald voetbal, het Nederlands elftal is voor velen van ons een soort van collectieve ontsnapping uit het grijze middelmatige bestaan. Allerlei lieden veroorloven zich in die bedrijfstak gedragingen waarbij in het normale mensenleven de nodige vraagtekens geplaatst kunnen worden. Kortom, het voetbal is geen afspiegeling van de normale maatschappij . In het voetbal moet je juist excelleren of, als je dat zoals Johan Derksen niet kunt, opvallen om iets te bereiken. En dat staat op heel gespannen voet met wat wij Nederlanders normaal en acceptabel vinden. Vanwege dat spanningsveld ontstaan er bij onze acteurs al snel sterallures. En het manco van dit Nederlands elftal is nu juist dat we teveel spelers hebben, die zichzelf een ster vinden. Wijs er twee aan bij de Duitsers, bij de Grieken, bij de Italianen, bij de Fransen, bij de Tsjechen, bij de Spanjaarden, bij de Engelsen en bij de Portugezen. Die weten allemaal, dat ze zich niet meer dan een van die soort kunnen permitteren. De andere tweeëntwintig spelers zijn nodig om die ene in het gareel te houden. Dat was maandagavond mooi te zien toen Balotelli door zijn medespelers de mond gesnoerd werd, toen hij iets tegen zijn trainer wilde roepen. Kunt u zich voorstellen dat Robben of Sneijder zoiets overkomen zou zijn?

De hoop sterft het laatst!

Er moet welhaast een wonder gebeuren wil het Nederlands elftal de poulefase van het EK overleven. Die Hoffnung stirbt zuletzt, zeggen de Duitsers heel mooi. En juist tegen die Duitsers zal ons laatste sprankje hoop, naar ik verwacht, de grond in geboord worden. Gans het land kleurde de afgelopen dagen oranje. Vergeten is de eurocrisis. Een torenhoog verwachtingspatroon, want in Engeland schopt Van Persie ze er makkelijk in en in Duitsland Huntelaar. We hebben zoveel goede voetballers, dat we niet eens meer weten wie er moet spelen. Er wordt wat af geanalyseerd dezer dagen. Nederland speelde helemaal niet zo slecht tegen de Denen, want het creëerde maar liefst twintig kansen. Je zou ook kunnen zeggen, dat de Denen niet zo goed speelden, omdat Nederland die kansen kreeg. Afgezien van de eerste tien minuten speelde Nederland niet goed. We stonden met zes man achterin, dan een heel groot aantal meters niets en dan vier aanvallers. Onze wereldklasse aanvallers konden geen van de vele kansen verzilveren. Er zijn ploegen die kunnen winnen als ze slecht spelen. Het Nederlands elftal is niet zo’n ploeg. In tegenstelling tot het laatste WK is er nu geen gezamenlijk uitgedragen missie. De uitstraling van het geheel is anders, fletser. Ik zag geen spelvreugde, geen bezieling, geen lachend gezicht, geen team ( Together Everyone Achieves More ). Natuurlijk deed iedereen zijn stinkende best, maar er ontbrak iets. Het baltempo was te laag, er werd teveel gelopen met de bal en te weinig zonder. Met het baltempo van de Russen en de bezieling van de Ieren zouden we op een slof en een oude voetbalschoen met 6-0 gewonnen hebben. De Ieren verloren van Kroatië, maar de fans zongen hun team na de wedstrijd traditiegetrouw met Ierse liederen toe. Prachtig en uniek. Daarom alleen al is het goed, dat ze er na vierentwintig jaar weer bij zijn. Ik geniet van hun mentaliteit en hun humor. Het relativeringsvermogen zit in hun genen. Net als bij ons de rivaliteit met de Duitsers. Dat belooft dus nog wel wat voor aanstaande woensdag. In Kerkrade geldt die avond op de Nieuwstraat/Neustrasse een noodverordening. Dat is andere koek dan relativeren en lijkt meer op oorlog. 6,8 miljoen landgenoten zagen de Nederlaag tegen Denemarken. Zelf stond ik op de markt in Kerkrade, waar de stemming eerder gelaten was. Woensdag kijk ik samen met wat Duisters bij een Griek. Dan zal heel het land wel voor de buis zitten. Voor mij is het geen oorlog, maar een spelletje, waar het beste team normaal gesproken wint en soms verrassend verslagen wordt door een collectief waarin iedereen voor iedereen in de bres springt, niemand groter is dan het team, voor elke bal en meter met bezieling gevochten wordt en samen genoten wordt van elke goede actie. Ik ga woensdag in elk geval vooral gezellig genieten van een lekkere pot voetbal, waarin voor Nederland een plaats bij de laatste acht van Europa op het spel staat, als ze tenminste ook nog van Portugal winnen. Dat zou gelijk staan aan een wonder, maar wonderen bestaan en de hoop sterft het laatst. En ook als het niet lukt , zal ik voor ze zingen!

Alle lof voor Lahm!

Morgen gaat het beginnen. Nederland heeft volgens de Duitse bevolking 3% kans om Europees kampioen te worden bij het door Polen en Oekraïne georganiseerde toernooi. Zelf geven ze zich 47% kans. Aanstaande woensdag zal wellicht het een en ander duidelijk worden. De relatie tussen sport en politiek staat bij dit EK weer eens prominent op de agenda. Vooral de manier waarop het regime in de Oekraïne omgaat met Julia Timosjenko heeft menig politicus aanleiding gegeven dat land tijdens het EK juist niet te bezoeken. Sportmensen zelf hebben in het algemeen niet veel op met politiek. Het WK in Argentinië was daar al een voorbeeld van. Ze willen hun sport beoefenen en verder met rust gelaten worden. Maar er zijn uitzonderingen. Philipp Lahm bijvoorbeeld. De aanvoerder van de Mannschaft verklaarde in Der Spiegel, dat wat er in de Oekraïne met Timosjenko gebeurt niet bepaald overeenstemt met zijn idee van democratie. Hij riep Uefa - baas Platini op daartegen stelling te nemen. Maar wat Platini ook doet, er komt geen woord daarover uit zijn mond. Integendeel. Lahm zou er volgens Platini juist goed aan gedaan hebben zijn mond te houden over politiek en blij te zijn dat zoveel mensen hun best doen om het hem mogelijk te maken zijn sport daar te beoefenen. Platini probeert manhaftig sport en politiek gescheiden te houden. Politici echter gebruiken sportevenementen al jaar en dag ter meerdere eigen eer en glorie. En niet alleen sportevenementen. Het Eurovisie songfestival, onlangs gehouden in Azarbeidzjan, werd door Aliyev ook gebruikt om zijn land beter aan de wereld te tonen dan het in werkelijkheid is. Politici gebruiken de sport dus wel. Waarom zouden sportlieden dan hun mond moeten houden over de politiek? Er zijn ook mensen die van mening zijn dat juist de sport verbroedert en mogelijkheden biedt om een dialoog op gang te brengen over andere zaken. Dat moet dan vooral gebeuren door middel van de media – aandacht die grote evenementen nu eenmaal met zich meebrengen. Politici beperken zich dan tot politiek, sportlieden en sportbestuurders tot sport en journalisten kunnen hun zegje over zowel politiek als sport doen. De vlieger gaat alleen niet op, omdat juist de politici zich hieraan niet houden. Sport is voor hen een soort van toverbal. Sport kan alles. Verbroederen, integratie verbeteren, de bevolking gezonder maken en ga zo maar door. Voor politici is de sport een middel. Voor de meeste sporters is sport een doel in zichzelf. Ze beleven plezier aan het beoefenen ervan en dat is voldoende. Maar ze worden gebruikt. Vooral in de glans van topsporters baden politici zich graag. Merkel gaat niet voor niets op bezoek bij de Mannschaft in Polen, met een schare persvolk in haar gevolg . Gegarandeerde aandacht in alle journaals. Als politici de sport op een dergelijke manier gebruiken, moet niemand , en zeker politici en de voorzitter van de Uefa niet, zich erover verbazen dat een volwassen sporter, die wel oog heeft voor wat er in de wereld gebeurt, daar zijn mening over geeft. Topsporters hebben een voorbeeldfunctie en daar hoort bij dat ze laten zien dat ze niet als hersenloze machines door de wereld lopen, maar oog hebben voor wat zich in die wereld afspeelt en hun mond open doen als er iets voor verbetering vetbaar is. Alle lof dus voor Lahm.