Rutte en het Taoïsme. Arm en rijk, Yin en Yang

Mark Rutte was onlangs nog op bezoek bij Barack Obama. Trots als een pauw en met de luchtigheid waarmee hij alles van zich af lijkt te laten glijden, een luchtigheid die hij soms verwart met humor, vertelde hij dat hij naar de Verenigde Staten gekomen was om drie thema’s met de president te bespreken: Banen, banen en banen. Lachen! Amper thuis na het uitstapje krijgt onze vrolijke premier te maken met het Sociaal en Cultureel Planbureau en het Centraal Bureau voor de Statistiek, die uitgerekend hebben dat een toenemend aantal landgenoten onder de armoedegrens zakt. De oppositie in de Tweede Kamer nodigt hem uit om daarover verantwoording te komen afleggen en natuurlijk geeft de premier gehoor aan dat verzoek, want debatteren is een hobby die hij uit zijn studententijd overgehouden heeft. Leuk! De argumentatielijn die Mark bedacht heeft is even eenvoudig als geniaal. Vergeleken met vijftien jaar geleden zijn er nu minder mensen arm. Voorts is armoede een relatief begrip. Nederland heeft geen ontwikkelingshulp nodig. De uitkeringen zullen niet verhoogd worden en er komen evenmin extra banen. De burgers moeten zichzelf maar zien te redden. Obama leest het in de krant en voelt zich besodemietert, maar dat zal Rutte een zorg zijn. Hij staat toch maar mooi op de foto met de eerste zwarte president van Amerika. Mooi voor het familieplakboek. Van Herman Wijffels was bekend, hij steekt dat ook niet onder stoelen of banken, dat hij zich tot het Taoïsme bekeerd heeft. Onze premier heeft deze weg nu ook ontdekt en overweegt Nederland om te vormen tot een Taoïstisch land. Arm en rijk zijn als Yin en Yang. Ze vullen elkaar aan, kunnen niet zonder elkaar. Dat is een gegeven zo oud als de wereld. Het kan vastgesteld, maar niet verklaard worden. Het is de weg van de natuur. Het is de oorsprong en het allesomvattende, altijd veranderend en voortdurend in evenwicht. Het is een gegeven , een mysterie. Alles doorloopt een vast patroon dat het niet zelf gekozen heeft en niet zelf kan wijzigen. Enfin, de regering kan wel naar huis en het volk moet zichzelf maar zien te redden. Er zijn nog steeds veel meer arme mensen dan rijke. Het herstellen van dat evenwicht is niet meer dan natuurlijk. Er moeten dus nog wel wat rijken bijkomen. De overheid is er echter niet om dat te regelen, daar moeten de burgers zelf maar voor zorgen. Tot zover het kabinetsbeleid.

Nee, het zweet staat Mark Rutte niet op het voorhoofd. De liberaal voelt zich bij de Tao als een vis in het water. Eigenlijk is het heel simpel. Verlaag de armoedegrens naar 650 euro per maand en je hebt er in een klap heel veel rijken bij. De natuur had dat al geregeld, alleen ons verzet tegen de natuurlijke gang van zaken heeft ons op het verkeerde been gezet. Er hoeft niets te veranderen met uitzondering van het idee. De kleine geesten van het Planbureau en het Centraal Bureau voor de Statistiek analyseren te veel, de oppositie is praatziek en gebruikt te veel kleine woorden. Zij streven naar kennis en leren dagelijks bij. Dat niveau is Mark Rutte inmiddels ontstegen. Zijn grote geest omvat, zijn grote woord is verlichtend. Hij streeft naar Tao en leert dagelijks af.

Wordt het SCP nu geëxcommuniceerd?

Hoe lang zal het nog duren totdat het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP)door de regering als ‘linkse hobby’ bestempeld en afgedankt wordt? Gisteren verscheen ‘De sociale staat van Nederland 2011’ en het kabinet heeft weer eens een luisterend oor, maar dendert door. Het ene oor in, het andere weer uit. Vastberaden op koers. Ongevoelig voor de kritische zijwind van het SCP. Wat kan ik weten? vroeg Immanuel Kant zich af. De schijn bedriegt. Niets is wat het lijkt. Zelfs de wetenschap blijkt niet altijd betrouwbaar en waardevrij is ze zeker niet. Maar al te vaak spreekt ze de taal van haar broodheren. Daarom kiest de PVV er bijvoorbeeld voor om het Engelse onderzoeksinstituut Lombard Street te laten onderzoeken of het niet veel beter is de gulden weer in te voeren. De boegbeelden van dat instituut hebben immers niet onder stoelen of banken gestoken de euro een absolute mislukking te vinden. Ik zou kunnen weten wat de wetenschap mij op basis van onder zoek aanreikt. Maar kan ik dat onderzoek wel vertrouwen? Wat moet ik doen? In ieder geval heel kritisch zijn, niet alles voor zoete koek slikken , lastige vragen blijven stellen en ook niet teveel eerbied voor autoriteiten hebben. Mark Twain stelde al dat een gebrek aan eerbied de echte vrijheid is. Vrij denken dus. Dat is een luxe die kennelijk niet iedereen zich kan veroorloven.

De wetenschap zelf komt niet voor in het staatje over vertrouwen op bladzijde 61 van het rapport van het SCP. Waarom eigenlijk niet? Wel de tweede kamer, de regering , de politieke partijen en de kerk. Die komen er allemaal niet bijster best vanaf. Omdat ik zelf niet alles kan weten en er ongetwijfeld mensen zijn die meer weten dan ik heb ik vertrouwen nodig. Als iemand me iets vertelt wat ik niet weet dan mag ik hopen dat ik die iemand kan vertrouwen en geloven. Vertrouwen en geloven hebben wel iets met elkaar te maken. Als ik niet geloof dat Rutte het beste met ons voor heeft vertrouw ik hem niet. Of vertrouw ik hem niet omdat ik niet geloof dat hij het beste met ons voor heeft?

In de kerk staat geloven voorop. Nogal statisch, weinig ruimte voor een kritische dialoog. De kerk wil tegen de klippen van de hel en de wetenschap omhoog geloofd worden, maar haar dienaren blijken niet te vertrouwen. De wil is sterk, maar het vlees is zwak. Dat heeft gevolgen voor het geloof. Dus staat ze onderaan het lijstje van het SCP. De politieke partijen vragen vooral om vertrouwen. Ik kies de partij die het meest aansluit bij mijn kijk op de wereld en die is per definitie gekleurd. Dat is een dynamisch proces, waarin de dialoog een grote rol speelt. Het ontbreken van die dialoog, het niet meer luisteren, het elkaar verketteren, het dansen naar de dogmatische pijpen van de financiële markten doet de politiek steeds meer op de kerk lijken. Rutte is een starre, onbuigzame provinciekerkleider , die vandaag of morgen het SCP wel zal excommuniceren. En daarom staat de politiek mede onderaan het lijstje. Wij geloven niet meer dat politici ons vertrouwen waard zijn.