State of the Union

Lachen met die Amerikanen! President Obama sprak vannacht zijn State of the Union uit. Het gaat goed met Amerika, dus kon hij zich flink op de borst kloppen en zo de nederlaag van de Democraten van afgelopen November enigszins wegpoetsen, al heeft hij nu wel met Republikeinse meerderheden in het Kongres en de Senaat te maken. De commentaren op zijn rede zijn er natuurlijk meteen. Een van die commentaren was gericht op zijn opmerkigen betreffende het cyberterrorisme. De commentator stelde kort samengevat, dat de Verenigde Staten zelf de grootse cybertercriminelen van de wereld zijn en dat hen dus enige bescheidenheid terzake past. Echter, wie dat zegt heeft er weinig van begrepen. De Verenigde Staten van Amerika zijn namelijk een geval apart. Het gaat absoluut niet aan ze te vergelijken met welke andere natie in de wereld dan ook. Amerika is ver verheven boven alle andere landen. Wie dat niet snapt, begrijpt weinig van de Amerikanen. Het is onmogelijk en onvoorstelbaar dat een Amerikaans politicus of militair ooit vanwege oorlogsmisdaden voor het Internationaal Strafhof in Den Haag zal staan. Amerika is de politie van de wereld, verreweg de grootste natie van allemaal, met van God gegeven waarden, die ten koste van alles over de wereld verspreid en verdedigd moeten worden en dat doel rechtvaardigt alle middelen. Ook het inbreken op de computers van alle staatshoofden en het afluisteren en bespioneren van iedereen. Amerikaanse levens worden tenslotte overal ter wereld geofferd om de rotzooi die anderen veroorzaken op te knappen en dus hebben de Amerikanen toch zeker het recht om te volgen wat al die andere raddraaiers in de wereld uitspoken. Zij bepalen het speelveld en de spelregels en de rest moet zich daar gewoon aan houden. Gesnapt?

De nudge en het libertair paternalisme

Een zetje. Dat heeft iedereen af en toe wel eens nodig. Nudge, las ik vandaag in de krant, is een organisatie die een duurzame samenleving dichterbij wil brengen. Een platform waar initiatieven genomen en handige tips gegeven worden. Jan van Betten, de oprichter, gelooft in heel veel druppels op een gloeiende plaat. Zonnepanelen voor de Vogelwijk in Den Haag. Flesjes bronwater vervangen door gewoon kraanwater. De pan met goed sluitende deksel van de gashaard nemen op het moment dat de pasta kookt en het gas brandt 7 tot 11 minuten korter, terwijl de pasta net zo lekker is. Alle kleine beetjes helpen. De gordijnen dicht en een trui aan in plaats van de verwarming hoger draaien.
Ik kwam ‘the nudge’ deze week nog in een ander verband tegen. Daniel Kahneman refereert in zijn vorig jaar uitgegeven boek ‘Ons feilbare denken’ aan de door Thaler en Sunstein geschreven internationale bestseller ‘Nudge’. De bijbel voor gedragseconomen. Hoe kun je econs en humans helpen de goede beslissingen te nemen zonder hun vrijheid in te perken. Dat kan door libertair paternalistisch op te treden. De overheid en andere instellingen hebben in die opvatting de mogelijkheid om mensen een nudge, een zetje, te geven bij het nemen van beslissingen die op lange termijn goed voor hen zijn. Econs zijn mensen die de kleine lettertjes van een overeenkomst wel lezen, Humans doen dat doorgaans niet. Gewetenloze bedrijven maken van die wetenschap gebruik en onttrekken wezenlijke informatie aan het zicht . Doorgaans gaat de overheid er bij haar wetgevende activiteiten van uit dat rationele mensen geen bescherming nodig hebben, want de relevante informatie wordt hun immers, zij het in uiterst kleine lettertjes, ter beschikking gesteld. Volgens ‘Nudge’ moeten bedrijven echter verplicht worden contracten op te stellen en aan te bieden die eenvoudig genoeg zijn om niet alleen door Econs, maar ook door Humans gelezen en begrepen te kunnen worden. Het bedrijfsleven verzet zich hiertegen met de argumentatie dat er minder winst gemaakt wordt als de klanten beter geïnformeerd worden!!!!!! Ze willen kennelijk liever uitblinken in het verdoezelen van belangrijke informatie dan door het maken van betere producten.
Het libertair paternalisme wordt volgens Kahneman inmiddels door links en rechts omarmd. De Britse regering heeft zelfs een speciale unit ingesteld die de realisatie van overheidsdoelstellingen eenvoudiger moet maken door de toepassing van gedragswetenschappelijke principes. Het ‘Behavioural Insight Team’, beter bekend als de ‘Nudge Unit’. Sunstein is door president Obama gevraagd om de leiding van het ‘Office of Information and Regulatory Affairs’ op zich te nemen. Hij laat in die positie allerlei regeringsinstellingen kennis maken met de lessen van psychologie en gedragseconomie. Waar het bedrijfsleven al lang geleden leerde om gebruik te maken van ons feilbare denken, maakt de overheid nu een inhaalslag. Zonder onze vrijheid in te perken krijgen we nu gedragswetenschappelijk verantwoorde zetjes. Het is maar dat u het weet.

Rutte en het Taoïsme. Arm en rijk, Yin en Yang

Mark Rutte was onlangs nog op bezoek bij Barack Obama. Trots als een pauw en met de luchtigheid waarmee hij alles van zich af lijkt te laten glijden, een luchtigheid die hij soms verwart met humor, vertelde hij dat hij naar de Verenigde Staten gekomen was om drie thema’s met de president te bespreken: Banen, banen en banen. Lachen! Amper thuis na het uitstapje krijgt onze vrolijke premier te maken met het Sociaal en Cultureel Planbureau en het Centraal Bureau voor de Statistiek, die uitgerekend hebben dat een toenemend aantal landgenoten onder de armoedegrens zakt. De oppositie in de Tweede Kamer nodigt hem uit om daarover verantwoording te komen afleggen en natuurlijk geeft de premier gehoor aan dat verzoek, want debatteren is een hobby die hij uit zijn studententijd overgehouden heeft. Leuk! De argumentatielijn die Mark bedacht heeft is even eenvoudig als geniaal. Vergeleken met vijftien jaar geleden zijn er nu minder mensen arm. Voorts is armoede een relatief begrip. Nederland heeft geen ontwikkelingshulp nodig. De uitkeringen zullen niet verhoogd worden en er komen evenmin extra banen. De burgers moeten zichzelf maar zien te redden. Obama leest het in de krant en voelt zich besodemietert, maar dat zal Rutte een zorg zijn. Hij staat toch maar mooi op de foto met de eerste zwarte president van Amerika. Mooi voor het familieplakboek. Van Herman Wijffels was bekend, hij steekt dat ook niet onder stoelen of banken, dat hij zich tot het Taoïsme bekeerd heeft. Onze premier heeft deze weg nu ook ontdekt en overweegt Nederland om te vormen tot een Taoïstisch land. Arm en rijk zijn als Yin en Yang. Ze vullen elkaar aan, kunnen niet zonder elkaar. Dat is een gegeven zo oud als de wereld. Het kan vastgesteld, maar niet verklaard worden. Het is de weg van de natuur. Het is de oorsprong en het allesomvattende, altijd veranderend en voortdurend in evenwicht. Het is een gegeven , een mysterie. Alles doorloopt een vast patroon dat het niet zelf gekozen heeft en niet zelf kan wijzigen. Enfin, de regering kan wel naar huis en het volk moet zichzelf maar zien te redden. Er zijn nog steeds veel meer arme mensen dan rijke. Het herstellen van dat evenwicht is niet meer dan natuurlijk. Er moeten dus nog wel wat rijken bijkomen. De overheid is er echter niet om dat te regelen, daar moeten de burgers zelf maar voor zorgen. Tot zover het kabinetsbeleid.

Nee, het zweet staat Mark Rutte niet op het voorhoofd. De liberaal voelt zich bij de Tao als een vis in het water. Eigenlijk is het heel simpel. Verlaag de armoedegrens naar 650 euro per maand en je hebt er in een klap heel veel rijken bij. De natuur had dat al geregeld, alleen ons verzet tegen de natuurlijke gang van zaken heeft ons op het verkeerde been gezet. Er hoeft niets te veranderen met uitzondering van het idee. De kleine geesten van het Planbureau en het Centraal Bureau voor de Statistiek analyseren te veel, de oppositie is praatziek en gebruikt te veel kleine woorden. Zij streven naar kennis en leren dagelijks bij. Dat niveau is Mark Rutte inmiddels ontstegen. Zijn grote geest omvat, zijn grote woord is verlichtend. Hij streeft naar Tao en leert dagelijks af.

Kuifje op staatsbezoek in Amerika

Mark Rutte op bezoek bij Obama. Mijn eerste gedachte was: Kuifje in Amerika. Mark gaat vast zijn excuses aanbieden voor het feit dat Hergé in de derde versie van Kuifje in Amerika enkele zwarte personages vervangen heeft door witte. Amerikanen weten het verschil tussen België en Nederland toch niet. Al helemaal niet meer sinds de grenscontroles opgeheven zijn. En per slot van rekening hebben de Belgen nog steeds geen premier die dat zelf zou kunnen doen.

Maar Obama is niet gek. Hij kent zijn klassieken en weet dat het witwassen onder druk van de Amerikanen zelf plaatsvond. ‘No Mark, you don’t have to apologize for that, he did a great job here. Please give my best regards to Elio di Rupo’, hoor ik Barack minzaam opmerken. Vol bewondering staart Mark zijn machtige ambtgenoot aan. De helft van beschikbare halve uur is om.

Obama komt to the point. Hij wil weten hoe zijn belangrijkste bondgenoten in Europa, die aardige Nederlanders, de crisis op het continent gaan oplossen. Dat wordt nu wel tijd, want ze krijgen er zelf last van in Amerika. Mark legt uit dat hij Griekenland en Italië al overgenomen heeft, dat Merkel en Sarkozy naar zijn pijpen dansen en dat hij ook zesduizend leraren op straat zet, de kunst en cultuur de nek omdraait, de pensioengerechtigde leeftijd verhoogt, het ontslagrecht versoepelt, de werkgevers de vrije hand geeft, 500 animal cops aanstelt, de Canadese ganzen bij Schiphol gaat vergassen ( de cops moeten even de andere kant op kijken ), op de zorg en de sociale zekerheid bezuinigt, de banken overeind houdt en alle anders gekleurde Medelanders wit gaat wassen, op hun eigen kosten welteverstaan.

Obama is onder de indruk. Dat wil hij allemaal wel eens met eigen ogen komen bekijken. Mark nodigt hem graag uit en belooft een hele dag voor hem vrij te zullen houden. Het uur is om. Met een welgemeend ‘you can do it’ neemt Obama afscheid. Rutte vliegt tevreden terug met een mooie foto voor de kleinkinderen als aandenken. Hij realiseert zich in een flits dat hij wat dat betreft ook op moet schieten. Het regeringsvliegtuig moet in Brussel landen, want Schiphol is vanwege die domme ganzen te gevaarlijk. Maar eigenlijk komt het wel goed uit. Hij moet toch nog de groeten aan Di Rupo overbrengen.