Slaapkoppen!

Ik heb de Limburgse kranten van de afgelopen dagen er nog eens op nageslagen. Had ik het gemist, over het hoofd gezien? Maar nee. Noch op donderdag, noch op vrijdag, noch vandaag ook maar een letter over de wereldpremière van Roger ‘Moreno’ Rathgebs Requiem voor Auschwitz op 3 mei jongstleden in de Nieuwe Kerk van Amsterdam. Uitgevoerd door het volledig uit Sinti- en Romamuzikanten bestaande Filharmonisch Orkest uit Frankfurt en op 4 mei volledig uitgezonden op Nederland 2.

Roger Rathgeb woont al sinds 1980 in Limburg, in Vaals om precies te zijn. Ik herinner dat hij met zijn groep speelde in het provinciehuis in Maastricht. Ook voor de Koninklijke familie trad hij in 1985 in het paleis op de Dam al op. In het circustheater was hij te horen evenals op het North Sea Jazz Festival. Met Piroschka Triska is hij ook nu nog met enige regelmaat in Vaals te horen. Geen onbekende, zou je mogen veronderstellen, voor de kunstredactie van Dagblad De Limburger/ Limburgs Dagblad. Hoe kan het dan, dat ze dit hoogtepunt, dit monument in de muziek opgericht door iemand die al dertig jaar in Limburg woon, volledig missen?

Of ze hebben zitten slapen, of ze negeren het bewust. Laten we eerlijk zijn. Rieu hoeft maar een scheet te laten of hij staat op de voorpagina. En dat heeft hij dubbel en dwars verdiend. Maar er zijn er meer die dat verdienen, die het verdienen om gewaardeerd te worden om wat ze presteren. Het zal wel zo zijn dat Rathgeb zijn PR niet zo goed kan verzorgen als Rieu. Ik kan het niet helpen, maar ik heb er een gek gevoel bij. Misschien en hopelijk worden ze volgende week alsnog wakker bij de Limburgse kranten en bij L1 en TVLimburg.

Wethouder Kompier zet Vaals op de (wereld)kaart

Wat de VVV met diverse campagnes maar mondjesmaat lukt, krijgt wethouder Kompier op een dinsdagmiddag in de zomer spelenderwijs voor elkaar. Vaals op de wereldkaart zetten. Eigenlijk heel eenvoudig. Gewoon even meeliften met de xenofobische ( vreemdelingenangst ) trend, die Nederland de laatste jaren kenmerkt. Hoe zit de zaak in elkaar?

1. Vaals heeft een begroting van een kleine 30 miljoen per jaar. Het dorp telt een kleine 10.000 inwoners. Daarvan hebben er 300 een uitkering. En dat zijn er 200 meer dan in vergelijkbare gemeenten. Van die 300 is 40% buitenlander en 60% dus niet. Van elke 100 nieuwe aanmelders, vragen er 9 meteen een uitkering aan. Dat hele uitkeringsgebeuren kost de gemeente per jaar bijna 10,5 miljoen euro, waarvan ze er bijna 9 terugkrijgt van de rijksoverheid. Voor de gemeente zelf resteert een dikke 1,5 miljoen euro. De 40% buitenlandse uitkeringsgerechtigden krijgen daarvan € 638.800,-, dat is € 5.323 euro per jaar per persoon. De overige 9,5 ton gaan naar Nederlandse uitkeringsgerechtigden. In Vaals zijn vele daarvan inmiddels volstrekt onbemiddelbaar. Maar dat terzijde. Je scoort niet met de mededeling dat vele Vaalsenaren te lui zijn om te werken.

2. De bevolking van Vaals is in de eerste vijf maanden van 2011 volgens het CBS met 30 personen afgenomen. Er hebben zich in die periode 90 mensen uit het buitenland in Vaals gevestigd en er zijn ook 90 personen naar het buitenland vertrokken. Ervan uitgaande dat van de 90 inkomende 9% een uitkering aanvraagt, zoals de wethouder stelt, en dat van de naar het buitenland vertrekkende niemand een uitkering had, kwamen er in de eerste vijf maanden van 2011 dus 8 zogeheten uitkeringstoeristen bij. Rechtvaardigen die het beeld, dat Vaals overspoeld wordt door uitkeringstoeristen? Extrapoleren we dat over een heel jaar, dan hebben we het in concreto over 19 gevallen. Het niet inschrijven daarvan levert de gemeente op jaarbasis een besparing op van afgerond een ton.

3. In dit hele verhaal spelen beelden een grote rol. Wat vinden Nederlanders van zichzelf? Wat vinden wij van buitenlanders? Hoe zien die buitenlanders zichzelf en hoe zien ze ons? En nog meer bepalend en hardnekkig zijn de beelden van de beelden. Hoe denken wij dat de buitenlanders ons zien? Hoe denken de buitenlanders dat wij hen zien? Woorden hebben invloed. Als ze maar verspreid worden. De woorden van wethouder Kompier zijn over de wereld verspreid en meteen waarschuwen sommige mensen voor een xenofobisch domino-effect. Vaals zou aan de wieg kunnen staan van een golf van vreemdelingenangst, die vanaf het hoogste punt van Nederland Europa als een tsunami gaat overspoelen. Maar het is eerder omgekeerd. De voorgenomen maatregel om EU-burgers, die niet zelf in hun levensonderhoud kunnen voorzien of onvoldoende bestaansmiddelen hebben voortaan niet meer als inwoner in te schrijven is eerder het gevolg van een al langer in Nederland waarneembare trend om buitenlanders de schuld te geven van alles wat hier niet goed gaat. Vandaag de dag kun je daar politiek wel lekker mee scoren .

4. Natuurlijk is het de verantwoordelijkheid van de wethouder van financiën om ervoor te zorgen, dat de gemeente een sluitende begroting heeft. De bezuinigingen die de Rijksoverheid doorvoert om het Nederlandse financieringstekort binnen de perken te houden hebben grote gevolgen voor die begroting. Ook gemeenten moeten fors inleveren en dus op hun uitgaven bezuinigen. En dan is het heel legitiem, dat alle uitgaven kritisch bekeken worden.

5. De uitstraling van de voorgenomen maatregel is voor een grensgemeente als Vaals, die voor een belangrijk deel leeft van de buitenlanders naar mijn mening niet gunstig. In plaats van zich als een Europese gemeente te profileren, zet Vaals alle buitenlanders neer als profiteurs en kruipt in een eng nationalistisch getint beleidsharnas. Grensgemeenten als Vaals zijn de huid van ons land. Door die huid ademt het land. De adem van Vaals stinkt!

Uitkeringstoeristen

Vaals is een toeristengemeente. De bevordering van het toerisme is een, zo niet HET belangrijkste, speerpunt van het gemeentelijk beleid. Het drielandenpunt, een groot bungalowpark, Hotel – Kasteel Vaalsbroek, Hotel - Kasteel Bloemendal en diverse campings. Honderdduizenden dagjesmensen en overnachtingen. Vaals loopt ook langzaam leeg. Het aantal inwoners daalt gestaag en dat baart zorgen. Dat hardop zeggen is tegenwoordig niet meer politiek correct. De krimp biedt kansen is heden ten dage de politiek correcte reactie. Vaals is ook arm. Op het totaal aantal inwoners telt de gemeente een relatief groot aantal mensen dat van een uitkering moet leven. En daardoor scoort Vaals hoog op de armoedeschaal. Al jaren probeert de gemeente de bak met uitkeringsgerechtigden minder vol te krijgen. Vechten tegen de bierkaai. Want wat blijkt? Naast het feit dat Vaalsenaren van nature lui zijn ( op het Von Clermontplein ligt ‘d’r voele Völser’) hebben nu ook de uitkeringsgerechtigden uit andere delen van Nederland Vaals ontdekt. Ze verhuizen massaal naar de drielandengemeente omdat het woonklimaat er aantrekkelijk is en de huren van kamers laag. Dat krikt het aantal inwoners natuurlijk behoorlijk op. Prima middel tegen de krimp. Maar de wethouder van sociale zaken krijgt er kramp van . En dus heeft Vaals als toeristengemeente besloten uitkeringtoeristen te gaan weigeren. Als eerste gemeente in Nederland gaat Vaals, volgens de wethouder, een Europese richtlijn uit 2004 toepassen. Dat hebben ze bij de buren in België afgekeken. De strekking van de voorgenomen maatregel is: U bent alleen nog maar welkom als u zelf in uw levensonderhoud kunt voorzien. Of dat ook voor de eeuwig onbemiddelbare Vaalsenaren zelf gaat gelden is nog niet duidelijk, maar ligt natuurlijk wel voor de hand. De wethouder heeft namelijk de buik vol van profiteurs.
De richtlijn waarom het gaat is naar alle waarschijnlijkheid 2004/38/EG van 29 april 2004 betreffende het recht van vrij verkeer en verblijf op het grondgebied van de lidstaten voor de burgers van de Unie en hun familieleden. Artikel 7 lid 1, sub b bepaalt, dat iedere burger van de Unie het recht heeft gedurende meer dan drie maanden op het grondgebied van een ANDERE LIDSTAAT te verblijven indien hij voor zichzelf en voor zijn familieleden over voldoende bestaansmiddelen beschikt om te voorkomen dat zij tijdens hun verblijf ten laste komen van het sociale bijstandsstelsel van het gastland (….).
De Belgische buren van Vaals weigeren op grond van dat artikel dus waarschijnlijk het ( voor een verblijf langer dan drie maanden ) inschrijven van Nederlanders die niet kunnen aantonen dat zij over voldoende bestaansmiddelen beschikken. Ik waag te betwijfelen dat ze hetzelfde ( kunnen ) doen met hun eigen landgenoten. En dus betwijfel ik, dat Vaals mensen met de Nederlandse nationaliteit kan weigeren. De gemeente zou dat wel kunnen doen ten aanzien van mensen afkomstig uit andere lidstaten van de Unie. Voor Nederlandse uitkeringsgerechtigden blijft Vaals dus gewoon een toeristengemeente, waar ook uitkeringstoeristen welkom zijn. Het wachten is slechts op de eerste juridische procedure. Ik vrees dat de wethouder van de uitspraak nog meer kramp krijgt.

Mislukte samenwerking

Vandaag meldt 'De Limburger' op de voorpagina dat de samenwerking tussen de gemeenten Gulpen-Wittem, Vaals en Valkenburg aan de Geul mislukt is. De burgemeesters van beide eerstgenoemde gemeenten hebben dinsdagavond hun gemeenteraden gezamenlijk ingelicht. Overigens zonder de gemeente Valkenburg in te lichten. Die hoorde woensdagochtend pas dat de andere twee de stekker uit het samenwerkingsproject getrokken hadden. Volgens burgemeester Van Loo van Vaals is er sprake van een cultuurverschil. 'We spreken een andere taal', stelde hij. Dat is natuurlijk niet zo. In alle drie de gemeenten wordt gewoonlijk Nederlands gesproken. Van Loo bedoelt en zegt dat Valkenburg iets anders wil dan de andere twee gemeenten. Het Geulstadje wil een vooraf dichtgetimmerd proces. Doel en kosten ( opbrengsten? ) moeten vanaf het begin duidelijk zijn. Gulpen-Wittem en Vaals zien meer in een organisch groeiproces, waarbij niet alles vooraf bepaald is. Samenwerken blijft moeilijk, zoveel is duidelijk. Maar wat is eigenlijk het probleem? Waarom wordt er geprobeerd tot samenwerking te komen? Het ligt voor de hand te veronderstellen dat er hier en daar efficiencywinst te behalen valt als zaken maar een keer voor drie gemeenten gedaan worden in plaats van drie keer. Aan de andere kant is al vaak aangetoond dat schaalvergroting niet de vooraf gedachte en verwachte resultaten oplevert. Professor Korsten heeft ooit het SETA ( Samen En Toch Apart ) model bedacht voor dit soort situaties. Dat blijkt echter in de praktijk van deze drie gemeenten ook niet te werken.
In de ogen van de meeste (lokale) politici moet samenwerken vooral iets opleveren en mag niets kosten. Vooral geen zeggenschap. De gemeenteraden willen baas in eigen huis blijven.Ook de verhoudingen in Parkstad Limburg met Heerlen als grootste gemeente en - over de grens - in de Staedteregion Aachen met Aken als grootste stad worden door discussies over zeggenschap gedomineerd. Die gaan vooral over de vorm, over macht, over invloed en maar zelden over inhoud. Kennelijk is de noodzaak voor samenwerking niet zo groot, dat dit soort discussies naar de achtergrond verdwijnen en er pragmatisch naar mogelijkheden voor samenwerking die vooral iets oplevert voor de burgers gezocht wordt.
Is de burger eigenlijk wel het uitgangspunt voor de organisatie van de (lokale) overheid? Steeds vaker nemen ook gemeenten het woord klant in de mond als ze het over hun inwoners hebben. De cruciale vraag is echter of de gemeentelijke processen de burger wel als uitgangspunt hebben of dat andere ( politieke en electorale ) belangen prevaleren. Misschien is dat laatste wel het echte probleem!