Duterte en de Senaat

De nieuw gekozen President van de Filipijnen, Rodrigo Duterte, uitte tijdens de verkiezingscamapgne een dreigement in de richting van het Kongres (bestaande uit het 297 leden tellende Huis van Afgevaardigden en de 24 leden tellende Senaat). Dat dreigement kwam erop neer, dat als de dames en heren in de beide huizen van plan zouden zijn zijn politieke agenda te blokkeren hij de deuren van het Kongres op slot zou gooien en hen naar huis zou sturen. Waar zo'n uitspraak in menige demokratie toch wat stof zou doen opwaaien, bleef het rustig op de Filipijnen.

De machtige Senaat van het 17de Kongres telt 24 leden, waarvan de helft bij de onlangs gehouden verkiezingen is her- of gekozen. De partij van Duterte, de PDP-Laban (Partido Demokratiko Pilipino-Lakas ng Bayan) heeft welgeteld een (1) Senator. Dat is Senator Aquilino 'Koko' Pimentel III. Er lijkt dus aardig wat stuurmanskunst gevraagd te worden om tot een meerderheid te komen, die het beleid van de nieuwe President gaat steunen. Om de situatie nog gecompliceerder te maken is die enige PDP-Laban Seneator ook nog eens de gedoodverfde kandidaat voor het voorzitterschap van de Senaat. De situatie die zou ontstaan, dat de voorzitter van de Senaat geen enkele politieke bondgenoot in de Senaat heeft, kent zelfs in de Filipijnen geen precedent.

In de politieke cultuur van de Filipijnen is loyaliteit aan een partij een niet of nauwelijks bestaand fenomeen. Afhankelijk van hoe de politieke wind waait, wordt menig gekozen vertegenwoordiger in de richting van de macht geblazen. Dat gebeurt ook nu en het maakt het leven van de President een behoorlijk stuk eenvoudiger. Ze willen hier op de Filipijnen geen Amerikaanse toestanden.

Wat gebeurt er nu in de Senaat en het Huis van Afgevaardigden? Op dit moment lijken zich in het Huis al meer dan 200 afgevaardigden achter de President te hebben geschaard. In de Senaat telt de partij van Duterte's 'running mate' Senator Alan Peter Cayetano, de Nationalista Party (NP) drie leden die het beleid van de nieuwe President zullen steunen. Duterte heeft de zoon van een van die drie, mevrouw Cynthia Villar, benoemd tot Minister. De Villars zijn een van de machtigste families in de Filipijnen met grote vastgoed- en mijnbouw belangen.
Ook de National People's Coalition (NPC) telt drie Senatoren. Senator Tito Sotto III mag leider van de coalitie worden in ruil voor zijn steun. Op de achtergrond speelt daar Eduardo 'Danding' Cojuanco jr, de bestuursvoorzitter van de grootste voedsel- en drankenonderneming alhier, San Miguel, een belangrijke rol. Pikant detail is dat de moeder van de huidige president Aquino een Cojuanco is. En dat verklaart dan wellicht weer het feit dat ook de zes Senatoren van de Liberal Party (LP), de partij van de veslagen Presidents-kandidaat Manuel Roxas en de partij van Aquino, besloten hebben de nieuwe President te steunen en toe te treden tot de coalitie, die verder nog gesteund zal worden door de eenlingen van Laban ng Demokratikong Pilipino (LDP) en Akbayan. Daarmee is een meerderheid van in ieder geval 15 Senatoren veilig gesteld en kan Duterte zijn gang gaan.

De verwachting is verder dat de partij van de aanvankelijk gedoodverfde kandidaat voor het presidentschap, Jejomar Binay, de United Nationalist Alliance (UNA) de oppositie zal gaan leiden. Die partij telt vier Senatoren onder wie Binay's dochter Nancy.  Als u goed meegeteld hebt, blijven er dan nog vijf onafhankelijke Senatoren over. En het is zeker niet uit te sluiten dat sommige daarvan zich nog tot de coalitie zullen bekennen, die aldus over een comfortabele meerderheid in de Senaat beschikt.

Understanding the Filipino political landscape

This May 9^th elections on all levels took take place in the Philippines. 54,36 million people casted their votes of which 24,73 are between 17 and 34 years of age. There were 5 candidates for the Presidency and 6 for the Vice-Presidency. Furthermore Senators, members of Congress, Governors, Vice-Governors, Mayors, Vice-Mayors and City Councilors will be elected.

The political landscape in the country is anything but clear and transparent. Political dynasties and personalities are by far more important than political parties, ideologies  or programs.

The candidate Presidents were Mar Roxas, Jejomar Binay, Rodrigo Duterte, Grace Poe and Miriam Defensor Santiago. Running for the Vice-Presidency are Leni Robredo, Gregory “Gringo” Honassan, Alan Cayetano, Francis “Chiz”  Escudero, Ferdinand “Bongbong” Marcos jr. and Antonio Trillanes IV.

Jungles of posters and placards could be seen everywhere but nobody seemed to take note of them. It’s nearly impossible to identify your candidate in that jungle anyway. I would say there are too many elections on one day.  44,000 candidates run for a bit more than 18,000 positions.

Remarkable is that not only the President, but also the Vice-President is elected directly. Candidates operate in tandems. However there is a fair possibility that the President elect will get a Vice-President who wasn’t his/her running mate. This most likely is not the most effective of imaginable systems, because it includes the possibility of incorporating the opposition in the executive branch.

Yes, there are political parties. The tandem Roxas-Robredo (their color is yellow) belongs to the Liberal Party (LP), as does incumbent President Aquino. Binay-Honassan (their color is blue) belongs to the United Nationalist Alliance (UNA). Dutere-Cayetano are linked to the Partido Demokratiko Pilipino-Lakas ng Bayan (PDP-Laban) and their color is Red. Poe-Escudero (their color is white) belongs to the Partido Galing at Puso (PGP). Santiago-Marcos belongs to the People’s Reform Party (PRP) and Trillanes IV is an independent candidate for the Vice-Presidency.

However, political history of the Philippines shows that the ties between candidates and parties are not very strong. Institutionalization of political parties is still a path the Philippines have to take. As of now only about 1/5 of the seats in the House of Representatives (297 seats) are directly linked to political parties, whereas no party can have more than 3 seats. Furthermore the power of the higher house (the Senate, 24) seems to be far bigger than that of the lower house (the House of Representatives).

A shift from the Presidential model to a parliamentary model has been long discussed in the country, but never led to a result. Moreover a discussion about federalism has complicated this discussion.

Words like Liberal, Nationalist, Reform and Democratic don’t mean much related to political parties in the Philippines. Most of the time they are just flags that don’t cover the cargo. As said before the captain here is more important than the cargo.

The country has been ruled mainly by some 40 political dynasties. Most of them became rich through graft and corruption. The most well-known example is former dictator Ferdinand Marcos. His wife, the famous Imelda, is still a member of the House of Representatives and their son Ferdinand Jr. is a Senator, now running for Vice-President. Ousted president Estrada is now the mayor of Manila. Forgiveness seems to be a special virtue of Filipinos.

But at the same time a lot of voters are angry. They want to put an end to those dynasties and to corruption. But that is not easy. Extractive elites protect their positions, possessions and institutions. People want change, but the question is at what cost?

The results of the May 9 elections are that Rodrigo Duterte is going to be the next President. The people have chosen for a potential dictator, who said he will silence Congress if it blocks his plans and almost elected the heir of the Marcos Dynasty whose mother would have been glad that the money stolen from the country finally was safe now and that the former dictator most likely would have gotten an official state-funeral.  Some older people must have been crying, most probably silently. 

The collective memory of people is short. Abby Binay, whose family allegedly took millions if not billions in kickbacks and appear to be above the law, is going to be the next mayor of Makati and Duterte’s daughter will be the uncontested mayor of Davao. It stays all in the family. For me, as a foreigner, these are hard to understand choices. But I’m sure there will be a lot of scientists who are going to explain it to me. I think Filipinos vote with their heart, guts and emotion rather than with their brain. I don’t know for sure what is better, but I know what holds more risk.  It has been a vicious and divisive campaign that undoubtedly has caused wounds. Whether these wounds can be healed has to be shown. Senator Trillanes earlier announced that he would impeach Duterte and vice versa Duterte stated he would go after Trillanes. However Trillanes right after the elections stated he will not be in the way of the new government. Incumbent President Aquino said he would start organizing a new people revolution against the government of Duterte.

All in all these elections went fairly well, apart from some violent incidents and malfunctioning vote counting machines of SmartMatic. The results came in fast and Grace Poe conceded to Duterte already on the evening of May 9^th, which demonstrated trust in the handling by the Comelec of the elections. On May 10^th  Roxas, Cayetano, Escudero, Honassan, andTrillanes conceded showing the same trust.

A lot of emotions play around. My wife was crying viewing Roxas’ press-conference on May 10^th. People were accusing Leni Robredo of cheating when she was likely to win the Vice-Presidency. Duterte already announced a 1AM-curfew and a nationwide alcohol ban. Most likely within short notice smoking will only be allowed within your own walls.

The Dutch TV-station NOS labeled Duterte as a right wing populist. Apparently they compare him to their own Mr. Wilders and to Donald Trump. But in the Philippines it’s more fun. It’s different. It’s almost impossible to label politicians here.

Time will show what will really change as a consequence of these elections. Some exciting political months lay ahead of us. 

Verkiezingen

Op 9 mei jongstleden vonden er hier op de Filipijnen verkiezingen plaats. Ja, de Filipijnen, bestaande uit meer dan 7000 eilanden, zijn een democratie. Een jonge democratie weliswaar, met alle risico's van dien. Het land kreeg zijn naam van de Spaanse bezetters, die ook in Nederland niet onbekend zijn. De Spanjaarden werden opgevolgd door de Amerikanen en vanaf het einde van de tweede wereldoorlog is het land onafhankelijk. Tussen de bedrijven door kende het nog de dictatuur van Ferdinand en Imelda Marcos (1965-1986) met een periode van 9 jaar 'Martial Law'.

Veel, te veel, verkiezingen tegelijkertijd waren er op 9 mei 2016. De Filipinos kozen een nieuwe president als opvolger van Benigno 'Nonoy' (de meeste mensen hier hebben een 'nickname') Aquino III. Een nieuwe vice-president als opvolger van Jejomar 'Jojo' Binay, aanvankelijk de gedoodverfde favoriete nieuwe president. Dat is een eigenaardigheid van het systeem. De vice-president behoort hier niet noodzakelijkerwijs tot het politieke kamp van de president. Binay werd geveld door een enorm corruptie schandaal. Hij, zijn vrouw en zijn zoon hebben als burgemeesters huisgehouden in Makati, een van de 16 steden (en 1 Municipality) die samen de National Capital region oftewel Metro Manila vormen. De Filipinos kozen ook 12 (van de in totaal 24) nieuwe senatoren, een nieuw huis van afgevaardigden, provinciale gouverneurs en vice gouverneurs, burgemeesters en vice-burgemeesters en leden van de provinciale en gemeentelijke bestuursorganen. 44000 kandidaten voor iets meer dam 18000 posities. Geen woud, maar een oerwoud aan affiches, plakaten en banners ontsierde menige straat in de afgelopen maanden. De media aandacht concentreerde zich natuurlijk op de verkiezingen voor de functies van president en vice-president.

De nieuwe president, die op 30 juni 2016 zijn eed af zal leggen, is Rodrigo 'Rody' Duterte, de voormalig burgemeester van de stad Davao. Zijn vier rivalen ( de senatoren Grace Poe en Miriam Defensor Santiago, voormalig vice president Jejomar Binay en voormalig minister van binnenlandse zaken Manuel 'Mar' Roxas II) waren kansloos. Veel spannender waren de verkiezingen voor de functie van vice-president. De 'running mate' van Duterte, senator Alan Peter Cayetano, haalde het niet. Na een nek-aan-nek race met senator Ferdinand 'Bongbong' Marcos ( ja, de zoon van de voormalig dictator) werd uiteindelijk Leni Robredo (de weduwe van voormalig minister van binnenlandse zaken Jesse Robredo, die op 18 augustus 2012 omkwam bij een vliegtuigongeluk en de 'running mate' van Manuel Roxas) met een verschil van enkele honderden duizend stemmen gekozen. Of Robredo een functie in het kabinet van Duterte krijgt moet nog afgewacht worden, maar het lijkt er niet op. Ze zal het hoogstwaarschijnlijk moeten doen met de titel en het budget van de vice-president.

Duterte is, net als Donald Trump in de Verenigde Staten, niet vies van een boude uitspraak. Hij profileerde zich voornamelijk op een 'law and order' agenda, toegespitst op de bestrijding van drugscriminaliteit en beloofde er binnen drie tot zes maanden een einde aan te maken. Hij haalde uit naar de paus, de verenigde naties, Amerika en Australie. In Davao wordt hij gekoppeld aan zogenaamde doodseskaders, gewapende prive-milities, die zich vooral richten op het vermoorden van drugsdealers. Duterte is een slimme jurist en er zijn nooit echte bewijzen gevonden voor zijn relatie tot die milities. Hij schrikt er echter niet voor terug om gewone burgers een medaille te beloven als ze zo'n dealer omleggen. De vraag is of de samenleving er hier veiliger op wordt als mensen het recht in eigen hand gaan nemen. We gaan het zien.

Een kleiner plaatje

Het politiek bestuurlijk system op de Filipijnen is een erfenis van de Amerikaanse ‘bezetting’ (1898-1946). De president wordt gekozen. Momenteel is dat Benigno (Noynoy) Aquino III, de zoon van de in 1983 op het vliegveld ( Nu Ninoy Aquino International Airport) vermoordde Benigno (Ninoy) Aquino jr.. De volgende verkiezingen vinden plaats in 2016 en beginnen hun schaduw langzaam vooruit te werpen. In afwijking van het Amerikaanse systeem wordt ook de vice-president rechtstreeks gekozen. Dat kan ertoe leiden, dat de president opgezadeld wordt met een politieke tegenstander als vice-president, zoals nu het geval is met Benigno Aquino III en Jejomar (Jojo) Binay.  Voorts hebben de Filipijnen een volksvertegenwoordiging bestaande uit het kongres en de senaat. Het kongres telt 290 leden en er zijn 24 senatoren, waarvan er om de drie jaar 12 worden gekozen voor een zittingstermijn van zes jaar.

Politieke partijen met een programma zijn er op de Filipijnen nauwelijks. In de politiek gaat het hier om personen. De naam is het programma.De stemmen worden ‘gekocht’ van de armen, die hun kinderen een dag of een week kunnen voeden met de aalmoes die ze in ruil voor hun stem krijgen.  Het kabinet, het kongres en de senaat worden bevolkt door vertegenwoordigers van de vele politieke dynastieën die het land rijk is. Stel je maar voor dat vice-premier Lodewijk Asscher eerder burgemeester van Amsterdam was. Die functie heeft hij eerst ‘overgedaan’ aan zijn echtgenote en later aan zijn zoon. De dochter van Asscher zit in de senaat. Jeroen Pauw is een vrouw en ze is de zus van premier Rutte. De neef van Rutte zit in de tweede kamer, waar ook de weduwe van Seyss-Inquart een plekje heeft, terwijl diens zoon in de eerste kamer zit. Naast Emile Roemer zit ook zijn zusje in de tweede kamer, terwijl naast nestor Kees van der Staaij ook zijn oneigenlijke zoon een kamerzetel bezet.  Ik weet het, het is allemaal onvoorstelbaar en niet waar, maar het is de Filipijnse politieke realiteit. Naast Imelda Marcos ( ja, die van de schoenen), die in het kongres zit, is de zoon van voormalig dictator Ferdinand Marcos, Ferdinand ( Bongbong) jr., senator en hoopt zelfs in 2016 een gooi naar de hoogste macht in het land te kunnen doen om er aldus voor te kunnen zorgen dat zijn vader, die nog steeds opgebaard ligt in een glazen vitrine in het Marcos mausoleum (Batac City, Ilocos Norte), eindelijk de staatsbegrafenis krijgt die hij verdient.

Het grootste probleem van de Filipijnen is de diep in de uitvoerende, wetgevende en rechterlijke macht ingewortelde corruptie. Van alledrie de machten hebben gewone burgers hier niet veel goeds te verwachten ( waar nog wel?) . Het zijn organen van de samenleving, die heel ver af staan van het leven dat gewone mensen (moeten) leiden. Momenteel zitten drie senatoren ( Enrile,Rrevilla  en Estrada) op verdenking van het plunderen van de staatskas in voorarrest.  Een commissie uit de senaat onnderzoekt de handel en wandel van vice-president Binay, die verdacht wordt van het op gigantische schaal aannemen van steekpenningen en het manipuleren van aanbestedingen. Natuurlijk is datook politiek, want Binay is de gedoodverfde nieuwe president en de drie eerdergenoemde senatoren zijn zijn politieke vriendjes. De hoorzittingen van de senaatscommissie worden live op de televisie uitgezonden en de senatoren spelen, zogenaamd met als doel de wetgeving te verbeteren, de rol van openbare aanklagers. Voor menig waarnemer is het een verhaal van de pot die de ketel verwijt dat hij zwart ziet.