Duterte's honeymoon period is almost over-an interim review

Duterte's honeymoon period will end on October 8th next. Some people, mainly supporters of the president, say that a lot has changed already. And they are right. The question is whether this is the change they anticipated, were hoping for and that benefits (the people of) the Philippines?

1. The 'war' on drugs is the main issue of the presidency until now. Statistically there is not really a justification for this 'war'. There is no reason to believe that a well performing law enforcement and judicial system complemented by a good rehabilitation program could not be able to tackle this problem within the rule of law. The conclusion is maybe that the president got his priorities wrong by choosing to kill as many users and pushers as possible. The conclusion also could be that this 'war' is no more than a diversion.

2. The vassals of the president used the honeymoon period to create solid majorities in the Senate and the House of Representatives, to mute most of the opposition voices and to free themselves from possible preventive suspension for their previous acts of graft and corruption. House speaker Alvarez seeks to amend section 13 of Republic Act proposed by filing House Bill 3605 which makes preventive suspension by the Sandiganbayan of members of Congress impossible. Who really believes this is the right signal?

3. De Lima was ousted from the chair of the senate's justice committee. This as a result of the relentless effort of the president to destroy her, because she had the temerity to question the Davao Death Squad and Duterte's involvement therein. The president apparently prefers to fight personal battles above fighting corruption and cleaning the government agencies and institutions on all levels. The media naturally tuck into this bout, which distracts attention from a lot of other things.

4. The president seeks domestic peace. He started negotiations with the communist party (CPP/NPA an NDFP) whose only aim is to push through their CASER (Comprehensive Agreement on Socio-Economic Reforms)  agenda, aiming at the nationalization of 19 industries, among which are oil, steel and mining. We still have to wait and see where these negotiations will go from October 6th next. On the other hand federalism seems to be accepted as the sole the solution for peace in Mindanao. Maybe a little bit too bluntly.

5. Duterte's rapprochement with the domestic CPP matches his rapprochement with Russia and China. While there could be a positive sentiment about taking a more independent stands towards the United States, there at the same time can be many questions on his strategy. He might end up having no other choice in case he continues to bash, curse and insult the USA, the UN and the EU and to chase away western investors. He also appears to be betting on Trump as the next president of the USA.

6. Since he took office Duterte's showy lovemaking to the National Police and the Armed Forces of the Philippines is obvious. Slowly but certainly follow and obey will replace serve and protect. When push comes to shove the question will be whether police and army will defend the constitution and the people or the president and his cronies? 

7. Duterte is close to the Macos family. He promised and approved the burial of the former dictator at the Libingan ng mga Bayani. A quote of Milan Kundera perfectly illustrates and explains what happens here :

“The first step in liquidating a people is to erase its memory. Destroy its books, its culture, its history. Then have somebody write new books, manufacture a new culture, invent a new history. Before long the nation will begin to forget what it is and what it was. The world around it will forget even faster…The struggle of man against power is the struggle of memory against forgetting.” 

We still have to see how the Supreme Court is going to react.

8. The cabinet members Duterte appointed are close friends, allies from his Davao and Arroyo time , former classmates and people he owes a favor. Not meritocracy but nepotism. Just look at his chief legal counsel, Mr. Salvador Panelo and ask yourself: Is this the best Duterte could do? Look at his Secretary of the Department of Justice, Mr. Vitaliano Aguirre II and ask yourself (or former Senator Miriam Defensor Santiago, by the way where is she?) the same question. I like to believe here are some exceptions, but they still have to take their stands.

 
9. Everything that goes wrong now in the economy of course is the fault of other people or countries (especially the USA) and for sure not a consequence of the behavior of the president. There seems to be a tremendous lack of self-criticism. The strategy is: Kill them first and then apologize. There is not much carefulness in his political behavior. His first visit abroad, after attending the ASEAN summit in Laos, is to Vietnam, which -like Laos- is one of the few one party  socialist states in the world!

10. It would be appropriate to get an overview of the goals, actions and eventual results of all departments during the first 100 days of Duterte's government as to focus the attention of people and media on the really important issues like creating jobs, fighting poverty and corruption and improving equality. 

Understanding the Filipino political landscape

This May 9^th elections on all levels took take place in the Philippines. 54,36 million people casted their votes of which 24,73 are between 17 and 34 years of age. There were 5 candidates for the Presidency and 6 for the Vice-Presidency. Furthermore Senators, members of Congress, Governors, Vice-Governors, Mayors, Vice-Mayors and City Councilors will be elected.

The political landscape in the country is anything but clear and transparent. Political dynasties and personalities are by far more important than political parties, ideologies  or programs.

The candidate Presidents were Mar Roxas, Jejomar Binay, Rodrigo Duterte, Grace Poe and Miriam Defensor Santiago. Running for the Vice-Presidency are Leni Robredo, Gregory “Gringo” Honassan, Alan Cayetano, Francis “Chiz”  Escudero, Ferdinand “Bongbong” Marcos jr. and Antonio Trillanes IV.

Jungles of posters and placards could be seen everywhere but nobody seemed to take note of them. It’s nearly impossible to identify your candidate in that jungle anyway. I would say there are too many elections on one day.  44,000 candidates run for a bit more than 18,000 positions.

Remarkable is that not only the President, but also the Vice-President is elected directly. Candidates operate in tandems. However there is a fair possibility that the President elect will get a Vice-President who wasn’t his/her running mate. This most likely is not the most effective of imaginable systems, because it includes the possibility of incorporating the opposition in the executive branch.

Yes, there are political parties. The tandem Roxas-Robredo (their color is yellow) belongs to the Liberal Party (LP), as does incumbent President Aquino. Binay-Honassan (their color is blue) belongs to the United Nationalist Alliance (UNA). Dutere-Cayetano are linked to the Partido Demokratiko Pilipino-Lakas ng Bayan (PDP-Laban) and their color is Red. Poe-Escudero (their color is white) belongs to the Partido Galing at Puso (PGP). Santiago-Marcos belongs to the People’s Reform Party (PRP) and Trillanes IV is an independent candidate for the Vice-Presidency.

However, political history of the Philippines shows that the ties between candidates and parties are not very strong. Institutionalization of political parties is still a path the Philippines have to take. As of now only about 1/5 of the seats in the House of Representatives (297 seats) are directly linked to political parties, whereas no party can have more than 3 seats. Furthermore the power of the higher house (the Senate, 24) seems to be far bigger than that of the lower house (the House of Representatives).

A shift from the Presidential model to a parliamentary model has been long discussed in the country, but never led to a result. Moreover a discussion about federalism has complicated this discussion.

Words like Liberal, Nationalist, Reform and Democratic don’t mean much related to political parties in the Philippines. Most of the time they are just flags that don’t cover the cargo. As said before the captain here is more important than the cargo.

The country has been ruled mainly by some 40 political dynasties. Most of them became rich through graft and corruption. The most well-known example is former dictator Ferdinand Marcos. His wife, the famous Imelda, is still a member of the House of Representatives and their son Ferdinand Jr. is a Senator, now running for Vice-President. Ousted president Estrada is now the mayor of Manila. Forgiveness seems to be a special virtue of Filipinos.

But at the same time a lot of voters are angry. They want to put an end to those dynasties and to corruption. But that is not easy. Extractive elites protect their positions, possessions and institutions. People want change, but the question is at what cost?

The results of the May 9 elections are that Rodrigo Duterte is going to be the next President. The people have chosen for a potential dictator, who said he will silence Congress if it blocks his plans and almost elected the heir of the Marcos Dynasty whose mother would have been glad that the money stolen from the country finally was safe now and that the former dictator most likely would have gotten an official state-funeral.  Some older people must have been crying, most probably silently. 

The collective memory of people is short. Abby Binay, whose family allegedly took millions if not billions in kickbacks and appear to be above the law, is going to be the next mayor of Makati and Duterte’s daughter will be the uncontested mayor of Davao. It stays all in the family. For me, as a foreigner, these are hard to understand choices. But I’m sure there will be a lot of scientists who are going to explain it to me. I think Filipinos vote with their heart, guts and emotion rather than with their brain. I don’t know for sure what is better, but I know what holds more risk.  It has been a vicious and divisive campaign that undoubtedly has caused wounds. Whether these wounds can be healed has to be shown. Senator Trillanes earlier announced that he would impeach Duterte and vice versa Duterte stated he would go after Trillanes. However Trillanes right after the elections stated he will not be in the way of the new government. Incumbent President Aquino said he would start organizing a new people revolution against the government of Duterte.

All in all these elections went fairly well, apart from some violent incidents and malfunctioning vote counting machines of SmartMatic. The results came in fast and Grace Poe conceded to Duterte already on the evening of May 9^th, which demonstrated trust in the handling by the Comelec of the elections. On May 10^th  Roxas, Cayetano, Escudero, Honassan, andTrillanes conceded showing the same trust.

A lot of emotions play around. My wife was crying viewing Roxas’ press-conference on May 10^th. People were accusing Leni Robredo of cheating when she was likely to win the Vice-Presidency. Duterte already announced a 1AM-curfew and a nationwide alcohol ban. Most likely within short notice smoking will only be allowed within your own walls.

The Dutch TV-station NOS labeled Duterte as a right wing populist. Apparently they compare him to their own Mr. Wilders and to Donald Trump. But in the Philippines it’s more fun. It’s different. It’s almost impossible to label politicians here.

Time will show what will really change as a consequence of these elections. Some exciting political months lay ahead of us. 

Verkiezingen

Op 9 mei jongstleden vonden er hier op de Filipijnen verkiezingen plaats. Ja, de Filipijnen, bestaande uit meer dan 7000 eilanden, zijn een democratie. Een jonge democratie weliswaar, met alle risico's van dien. Het land kreeg zijn naam van de Spaanse bezetters, die ook in Nederland niet onbekend zijn. De Spanjaarden werden opgevolgd door de Amerikanen en vanaf het einde van de tweede wereldoorlog is het land onafhankelijk. Tussen de bedrijven door kende het nog de dictatuur van Ferdinand en Imelda Marcos (1965-1986) met een periode van 9 jaar 'Martial Law'.

Veel, te veel, verkiezingen tegelijkertijd waren er op 9 mei 2016. De Filipinos kozen een nieuwe president als opvolger van Benigno 'Nonoy' (de meeste mensen hier hebben een 'nickname') Aquino III. Een nieuwe vice-president als opvolger van Jejomar 'Jojo' Binay, aanvankelijk de gedoodverfde favoriete nieuwe president. Dat is een eigenaardigheid van het systeem. De vice-president behoort hier niet noodzakelijkerwijs tot het politieke kamp van de president. Binay werd geveld door een enorm corruptie schandaal. Hij, zijn vrouw en zijn zoon hebben als burgemeesters huisgehouden in Makati, een van de 16 steden (en 1 Municipality) die samen de National Capital region oftewel Metro Manila vormen. De Filipinos kozen ook 12 (van de in totaal 24) nieuwe senatoren, een nieuw huis van afgevaardigden, provinciale gouverneurs en vice gouverneurs, burgemeesters en vice-burgemeesters en leden van de provinciale en gemeentelijke bestuursorganen. 44000 kandidaten voor iets meer dam 18000 posities. Geen woud, maar een oerwoud aan affiches, plakaten en banners ontsierde menige straat in de afgelopen maanden. De media aandacht concentreerde zich natuurlijk op de verkiezingen voor de functies van president en vice-president.

De nieuwe president, die op 30 juni 2016 zijn eed af zal leggen, is Rodrigo 'Rody' Duterte, de voormalig burgemeester van de stad Davao. Zijn vier rivalen ( de senatoren Grace Poe en Miriam Defensor Santiago, voormalig vice president Jejomar Binay en voormalig minister van binnenlandse zaken Manuel 'Mar' Roxas II) waren kansloos. Veel spannender waren de verkiezingen voor de functie van vice-president. De 'running mate' van Duterte, senator Alan Peter Cayetano, haalde het niet. Na een nek-aan-nek race met senator Ferdinand 'Bongbong' Marcos ( ja, de zoon van de voormalig dictator) werd uiteindelijk Leni Robredo (de weduwe van voormalig minister van binnenlandse zaken Jesse Robredo, die op 18 augustus 2012 omkwam bij een vliegtuigongeluk en de 'running mate' van Manuel Roxas) met een verschil van enkele honderden duizend stemmen gekozen. Of Robredo een functie in het kabinet van Duterte krijgt moet nog afgewacht worden, maar het lijkt er niet op. Ze zal het hoogstwaarschijnlijk moeten doen met de titel en het budget van de vice-president.

Duterte is, net als Donald Trump in de Verenigde Staten, niet vies van een boude uitspraak. Hij profileerde zich voornamelijk op een 'law and order' agenda, toegespitst op de bestrijding van drugscriminaliteit en beloofde er binnen drie tot zes maanden een einde aan te maken. Hij haalde uit naar de paus, de verenigde naties, Amerika en Australie. In Davao wordt hij gekoppeld aan zogenaamde doodseskaders, gewapende prive-milities, die zich vooral richten op het vermoorden van drugsdealers. Duterte is een slimme jurist en er zijn nooit echte bewijzen gevonden voor zijn relatie tot die milities. Hij schrikt er echter niet voor terug om gewone burgers een medaille te beloven als ze zo'n dealer omleggen. De vraag is of de samenleving er hier veiliger op wordt als mensen het recht in eigen hand gaan nemen. We gaan het zien.

Groot en klein plaatje

Joseph Scott Pemberton is een Amerikaanse marinier, die op de Filipijnen verdacht wordt van het vermoorden van een ladyboy.  In Olongapo, waar de misdaad plaatsgevonden heeft, is de Amerikaanse Subic Bay Naval Base gevestigd.

 De stad, met meer dan 200.000 inwoners, leeft goeddeels van de aanwezigheid van de Amerikaanse soldaten. Tijdens de Vietnam oorlog vervulde de basis een uiterst belangrijke rol. De familie Gordon heeft er generaties burgemeesters geleverd , maar nu wordt de stad geleid door Rolen Paulino. Aan de Ramon Magsaysay Drive floreert het nachtleven.  In 1991 werd de stad in korte tijd getroffen door twee rampen. Eerst de uitbarsting van de vulkaan Mount Pinatubo en kort daarna het besluit van de Filipijnse Senaat om de overeenkomst met de Amerikanen betreffende de marinebasis niet te verlengen.  De Amerikanen moesten in 1992 vertrekken. Niemand schoot de stad te hulp. Om deklappen op te vangen werd Subic Port een vrije economische zone. In 1999 keerden de Amerikanen echter terug, nadat een jaar daarvoor het ‘ Visiting Forces Agreement (VFA)’ getekend was.  Die overeenkomst bevat onder meer bepalingen betreffende de juridsictie over Amerikaanse militairen die op de Filipijnen een misdrijf begaan.  De Verenigde Staten behouden zich het recht voor die militairen zelf in bewaring te houden, tenzij hun misdrijf een bijzonder of specifiek belang van de Filipijnen raakt. Dat heeft al enkele keren tot de nodige spanning tussen de twee landen geleid en de Filipijnse bevolking is verdeeld waar het de aanwezigheid en de rechten van de Amerikanen betreft. Tijdens het bezoek van president Obama in april van dit jaar werd het ‘ Enhanced Defense Cooperation Agreement (EDCA)’ ondertekend en zijn de Amerikanen de komende tien jaar weer helemaal terug op de Filipijnen, alhoewel ze er zogenaamd niet permanent mogen zijn en ook geen kernwapens op Filipijns grondgebied mogen stationeren.

Eind september arriveerde Joseph Scott Pemberton op de  USS Peleliu in Subic Bay. Op 11 oktober ging hij met een aantal maten een avondje stappen. In club Ambyanz ontmoette hij Jennifer Laude. Nog geen uur later checkte hij met haar in in de Celzone Lodge. Weer een uur later werd Jennifer dood in de badkamer aangetroffen. Pemberton was toen al vertrokken.  Jeffrey 'Jennifer' Laude bleek verdronken te zijn, had meerdere bijtwonden en er werden twee condooms gevonden, waarvan op een de vingerafdrukken van Pemberton werden aangetroffen. Tot nu toe is het gissen wat er zich precies in die korte tijd heeft afgespeeld, maar aan te nemen valt dat Pemberton ontdekt heeft dat zijn meisje feitelijk een man was.  Jennifer Laude bleek een Duitse verloofde, Marc Süsslebeck, te hebben, die op 20 oktober op de Filipijnen arriveerde en in de daaropvolgende dagen nogal van zich deed spreken. Een dag later vond er in het kantoor van de openbare aanklager in Olongapo een chaotisch voorlopig getuigenverhoor plaats, waarbij Pemberton niet aanwezig was.

De Filipijnse Senaat was er weer eens als de kippen bij. Zogenaamd ten behoeve van nieuwe wetgeving organiseerde Senator Miriam Defensor Santiago, een verklaard tegenstandster van de Amerikaanse aanwezigheid op de Filipijnen, op 22 oktober al een hoorzitting. Een geweldige poppenkast, waarin de senator politieagent, rechercheur, openbare aanklager , rechter  en politica tegelijkertijd speelde en er eigenlijk alleen maar op uit was de familie van de slachtoffers schaamteloos te gebruiken om anti-Amerikaanse sentimenten los te maken of aan te wakkeren. Die ochtend was Pemberton overgebracht van de USS Peleliu, die tot dan toe aan de ketting lag, naar kamp Aguinaldo, het hoofdkwartier van de Filipijnse strijdkrachten in Quezon City, waar hij door Amerikanen wordt bewaakt. Diezelfde middag klommen de zus van Jennifer Laude en Marc Süsselbeck, onder grote media-aandacht,  over het hek van kamp Aguinaldo, zogenaamd om te controleren of Pemberton daar daadwerkelijk werd vastgehouden. Ver kwamen ze natuurlijk niet, maar, dankzij het gecontroleerd en terughoudend optreden van de soldaten, te ver in ieder geval.

Jennifer Laude is op 24 oktober gecremeerd en Süsselbeck is aangehouden . Op 1 november heeft hij het land vrijwillig verlaten. Het proces tegen Pemberton moet nog echt beginnen en naar verwachting zal Miriam Defensor Santiago de zaak aangrijpen om de voortijdige beëindiging van de verdragen met de Amerikanen te bepleiten.