Maastricht & Euregio, culturele hoofdstad 2018

Ik moet het nog even hebben over Maastricht Culturele Hoofdstad 2018. Het bidboek voor dit miljoenenproject is verleden week gepresenteerd. En vanochtend staat er een commentaar van Anya Niewerra, de directeur van de VVV Zuid – Limburg, in de krant. ‘Wir werden wer’ is de boodschap. En dat gaat er bij menigeen in onze provincie maar moeilijk in, bescheiden als we zijn. Concrete projecten bevat het bidboek nog niet, want dat mag niet. Het gaat in dit stadium vooral om het idee, de format, de onderliggende gedachte, de programmalijnen. Waarom Maastricht en niet Den Haag, Utrecht, Eindhoven ( Brabantstad) of Friesland ? Omdat, zo zei de voormalig burgemeester van Aken, Jürgen Linden, deze stad, deze regio, deze Euregio een ‘alleinstellungsmerkmal’ heeft. Maastricht doet het niet alleen, we doen het samen. Samen met Aken, Luik en Hasselt. Samen met de Deutschsprachige Gemeinschaft. Wij zijn immers één Euregio! We moeten weliswaar nog wachten tot 2018, maar dan gaat het toch echt gebeuren. Wat jarenlang niet gelukt is, omdat niemand het echt wilde en er alleen maar lippendienst aan de Euregio bewezen werd, gaat nu in een keer wel gebeuren. Tussen 2017 en 2019 wordt de Europese identiteit hier geboren. Wie gelooft wordt zalig. Proefregio voor Europa. Europa in het klein. Vergeet het maar, want het hemd is nog altijd nader dan de rok. Europa drijft eerder uit elkaar dan dat het naar een eenheid groeit. In het groot en in het klein. De regeringsleiders bijeen in Brussel kijken altijd eerst naar het eigen land. En datzelfde doen de gouverneurs en Regierunspräsidenten. Als we het bijvoorbeeld over de top technologie regio hebben wordt er vanuit Zuid – Limburg niet naar de RWTH in Aken gekeken maar naar Eindhoven. Hoezo Euregio? 8 miljoen bezoekers. Voor elke geïnvesteerde euro krijgen we er zes terug. Eindelijk die Duitsers eens de grens overtrekken en naar Zuid – Limburg halen. Misschien lukt het al met de Floriade en het Wereldkampioenschap wielrennen? Maar dat is slechts voor even. Nee, de grote klapper wordt Maastricht & Euregio 2018. Ik hoop van ganser harte dat het gaat lukken , maar tegelijkertijd ben ik uitermate sceptisch. Dat mag natuurlijk niet, want we moeten met zijn allen enthousiasme uitstralen om de titel binnen te halen. De onderliggende mindset deugt echter niet. Als puntje bij paaltje komt zijn wij geen Europeanen, laat staan wereldburgers, maar Limburgers en Nederlanders. Wij laten de Grieken net zo makkelijk vallen als we die Belgen maar klunzen vinden, waar geen afspraken mee te maken zijn en die Duitsers maar vormelijke stijve harken. Wat in de afgelopen kwart eeuw niet gelukt is, gaat waarschijnlijk ook tussen 2017 en 2019 niet lukken. En als we het niet worden, valt sowieso alles in duigen. Dan is de externe motivatie verdwenen en moeten we helaas constateren dat er van intrinsieke motivatie geen sprake is. Ik hoop al jaren, dat ik op dit punt ongelijk heb.

Beelden

In de communicatie spelen beelden een belangrijke rol. Vraag een Belg naar het beeld dat hij van de Nederlander heeft en je krijgt al snel ‘grote mond’ en ‘gierig’ te horen. Omgekeerd vinden Nederlanders Belgen door de bank genomen nogal volgzaam en een gevaar op de weg. Wie als Nederlander wel eens een auto met een Belgisch kenteken in Nederland bestuurd heeft en de kunst van het liplezen ook maar een klein beetje machtig is ziet Nederlandse lippen bij het minste of geringste foutje de woorden ‘sjtomme Belsj’ vormen. Bij onze oosterburen is het allemaal groter, mooier en beter. De ‘Deutsche Gründlichkeit’ is spreekwoordelijk. De Fransen zijn allemaal behept met een zekere ‘joie de vivre’ en in Italië is geen blonde vrouw haar leven zeker. Al die beelden zijn natuurlijk enorme generalisaties, maar we hebben ze wel en ze spelen op de achtergrond en soms heel prominent een rol in onze communicatie. Net als eerste indrukken. Binnen enkele seconden hebben we allemaal ons (voor)oordeel klaar. Kijkend door onze eigen bril selecteren en vertekenen we de bij ons binnenkomende signalen met de snelheid van het licht en heel vaak is er geen tweede kans voor een eerste indruk. Daarom gaan we vol vertrouwen op de een toe en van de ander houden we eerst maar even wat veilige afstand. Dat zegt vaak meer over onszelf dan over die ander. Een ander merkwaardig fenomeen is de noord – zuid tegenstelling. Die speelt wereldwijd, maar ook binnenlands vaak een rol. In het noorden wordt hard gewerkt, terwijl ze het er in het zuiden meer van nemen. In het noorden wonen en werken de succesvolle en in het zuiden voelen ze zich al snel slachtoffer. In Duitsland bestaat de tegenstelling tussen Pruisen en Beieren. In navolging van de Beierse CSU hoeft het geen verbazing te wekken dat de afscheidingsgeluiden binnen het CDA uit het zuiden komen. In Noord – Italië wordt hard gewerkt en ten zuiden van Rome is alles maffia. In België spreken noord en zuid zelfs verschillende talen. Hoe zuidelijker je komt hoe dichter de mensen ook bij elkaar komen. Bijvoorbeeld als ze elkaar begroeten. De Eskimo’s kussen met de neus, terwijl de temperatuur toch aanleiding geeft om elkaar eens stevig in de armen te sluiten. Limburgers kussen drie keer en dat aantal neemt naar het noorden toe af. Maar ook binnen de provincie bestaat een noord – zuid tegenstelling. Rondom Venlo gaat het fantastisch. Logistiek centrum, Floriade en veelvuldig winnaar van het Limburgs Vastelaovesleedjes Konkoer. In het zuiden is het sinds de sluiting van de mijnen, waarin de rest van het land de zuiderlingen uitbuitte, kommer en kwel en nu gaat ook nog NedCar dicht en wint W – Dreej uit Venlo voor de derde keer op rij het LVK. De slachtoffers uit het zuiden roepen boeh en voelen zich gepakt. De beelden vinden als vanzelf weer eens hun bevestiging. Ze blijken hardnekkiger dan menigeen wil geloven