Beelden

In de communicatie spelen beelden een belangrijke rol. Vraag een Belg naar het beeld dat hij van de Nederlander heeft en je krijgt al snel ‘grote mond’ en ‘gierig’ te horen. Omgekeerd vinden Nederlanders Belgen door de bank genomen nogal volgzaam en een gevaar op de weg. Wie als Nederlander wel eens een auto met een Belgisch kenteken in Nederland bestuurd heeft en de kunst van het liplezen ook maar een klein beetje machtig is ziet Nederlandse lippen bij het minste of geringste foutje de woorden ‘sjtomme Belsj’ vormen. Bij onze oosterburen is het allemaal groter, mooier en beter. De ‘Deutsche Gründlichkeit’ is spreekwoordelijk. De Fransen zijn allemaal behept met een zekere ‘joie de vivre’ en in Italië is geen blonde vrouw haar leven zeker. Al die beelden zijn natuurlijk enorme generalisaties, maar we hebben ze wel en ze spelen op de achtergrond en soms heel prominent een rol in onze communicatie. Net als eerste indrukken. Binnen enkele seconden hebben we allemaal ons (voor)oordeel klaar. Kijkend door onze eigen bril selecteren en vertekenen we de bij ons binnenkomende signalen met de snelheid van het licht en heel vaak is er geen tweede kans voor een eerste indruk. Daarom gaan we vol vertrouwen op de een toe en van de ander houden we eerst maar even wat veilige afstand. Dat zegt vaak meer over onszelf dan over die ander. Een ander merkwaardig fenomeen is de noord – zuid tegenstelling. Die speelt wereldwijd, maar ook binnenlands vaak een rol. In het noorden wordt hard gewerkt, terwijl ze het er in het zuiden meer van nemen. In het noorden wonen en werken de succesvolle en in het zuiden voelen ze zich al snel slachtoffer. In Duitsland bestaat de tegenstelling tussen Pruisen en Beieren. In navolging van de Beierse CSU hoeft het geen verbazing te wekken dat de afscheidingsgeluiden binnen het CDA uit het zuiden komen. In Noord – Italië wordt hard gewerkt en ten zuiden van Rome is alles maffia. In België spreken noord en zuid zelfs verschillende talen. Hoe zuidelijker je komt hoe dichter de mensen ook bij elkaar komen. Bijvoorbeeld als ze elkaar begroeten. De Eskimo’s kussen met de neus, terwijl de temperatuur toch aanleiding geeft om elkaar eens stevig in de armen te sluiten. Limburgers kussen drie keer en dat aantal neemt naar het noorden toe af. Maar ook binnen de provincie bestaat een noord – zuid tegenstelling. Rondom Venlo gaat het fantastisch. Logistiek centrum, Floriade en veelvuldig winnaar van het Limburgs Vastelaovesleedjes Konkoer. In het zuiden is het sinds de sluiting van de mijnen, waarin de rest van het land de zuiderlingen uitbuitte, kommer en kwel en nu gaat ook nog NedCar dicht en wint W – Dreej uit Venlo voor de derde keer op rij het LVK. De slachtoffers uit het zuiden roepen boeh en voelen zich gepakt. De beelden vinden als vanzelf weer eens hun bevestiging. Ze blijken hardnekkiger dan menigeen wil geloven

Het korte geheugen van Europa

We schrijven juli 1997. Oost - Azië wordt geteisterd door een financiële crisis. Vooral Thailand en Indonesië worden hard getroffen. De opkomende economieën blijken nog fragiel. Europa is in geen velden of wegen te bekennen, in tegenstelling tot enkele jaren daarvoor toen er overeenkomsten werden afgesloten om mee te kunnen liften op het economisch succes. De Verenigde Staten kijken vooral naar hun eigen belang. Greenspan, Rubin en Summers trekken aan de touwtjes van de internationale financiële markten. Ze plegen een paar telefoontjes en zorgen ervoor dat Zuid-Korea op de been gehouden wordt. De reactie van het Internationale Monetaire Fonds (IMF) op de crisis in het Verre Oosten wordt gedicteerd door de belangen van het Westen en niet door de behoeften van Oost - Azië. Daardoor heeft het IMF haar legitimiteit en prestige in Azië verspeeld. De Aziaten vertrouwen het niet meer en potten hun reserves zelf op, te meer omdat ze in het IMF niets te vertellen hebben. Stilzwijgende afspraak is immers dat een Europeaan het IMF leidt en een Amerikaan de Wereldbank. De meerderheid van de wereldbevolking wordt op die manier keurig buitenspel gezet als het om invloed gaat. Westerlingen blijken mooi weer vrienden. In de achterkamertjes en soms openlijk zijn ze neerbuigend en minachtend als het over het Verre Oosten gaat. Bij de eerste tekenen van problemen hebben ze in 1997 Oost - Azië gedumpt. Alleen de Chinezen doen wat gedaan moet worden. Ze steunen Thailand en Indonesië met elk een biljoen dollar. Verder devalueren ze hun munt niet om hun eigen export te bevorderen, verdedigen dus niet hun eigen belang , maar versterken juist het economisch groeipotentieel van de probleemlanden.

We schrijven 30 november 2011. Ik hoor Jan Kees de Jager zeggen dat Europa de crisis niet alleen kan oplossen. De Europeanen zijn niet in staat om het Europees Stabiliteit- en Financieringsfonds (EFSF) voldoende te voeden. Of de sterke economieën in de wereld maar even zo aardig willen zijn om daar 500 miljard tot een biljoen in te storten. Zij hebben er toch ook belang bij dat er een einde komt aan het gedonder in Europa! Hoe kort van memorie kan een politicus zijn?

Er is niet erg veel fantasie nodig om te bedenken wat Hu Jintao en Wen Jiabao gaan doen. De Chinezen hebben – in tegenstelling tot het Westen - al eerder bewezen oog te hebben voor grotere belangen dan het pure eigenbelang. Ze hebben geen belang bij het instorten van Europa en zullen te hulp schieten. Maar achterlijk zijn ze natuurlijk ook niet. Er liggen nog wel enkele openstaande rekeningen. De dagen van mevrouw Lagarde bij het IMF zijn geteld, terwijl ze er net zit. Europa zal niet langer 27 stemmen hebben in de VN, maar net als China één. In de Veiligheidsraad zal niet langer de dienst uitgemaakt worden door de overwinnaars van 1945, maar door de vijf grootmachten van nu, te weten China, India, Europa, Rusland en de USA, waarbij de Chinezen ongetwijfeld ook aandacht zullen vragen voor de Afrikaanse Staten en Zuid-Amerika. Ook de Wereldbank zal de Chinezen meer moeten bieden dan de positie van hoofd - econoom. Een en ander zal niet van vandaag op morgen gaan. Maar het water staat Europa tot aan de lippen. Merkozy hebben zich tot nu toe niet laten opjagen. Wat zich gaat wreken is dat het Westen en met name Europa de opkomende economieën te lang buiten de deur van de machtscentra gehouden heeft en te weinig vaart gemaakt heeft met de vorming van een politieke unie.