Er is genoeg voor iedereen

Maandenlang heeft de coalitie gezwegen. De cijfers van het Centraal Plan Bureau waren er nog niet. Die zijn er nu wel en dus komt het spel nu op de wagen. Netto 9 miljard extra bezuinigingen zijn nodig om het begrotingstekort op 3 % te krijgen en de staatsschuld niet tot meer dan 60% van het Bruto Nationaal Product te laten oplopen. Om netto 9 miljard te bezuinigen bovenop de 18 miljard die al afgesproken waren bij het aantreden van onze huidige regering zal er bruto zo’n 16 miljard extra nodig zijn. Want bezuinigingen leiden nu eenmaal tot minder belastinginkomsten, hogere werkeloosheid en dus meer uitkeringen en er is ook nog geld nodig om de economie te stimuleren. Een uiterst gecompliceerde operatie. Stel bijvoorbeeld je privatiseert de brandweer. Die komt alleen nog maar als je als burger of bedrijf een abonnement afgesloten hebt. De overheid spaart aan de ene kant geld, maar aan de andere kant worden er ook brandweermannen werkeloos en die moeten een uitkering krijgen. Er zullen meer branden niet geblust worden, want niet iedereen heeft een abonnement. Dat stimuleert de economie, want er moet meer weer opgebouwd worden nadat het afgefikt is. Of je schaft de politie en het openbaar ministerie af. Die functioneren toch al niet naar behoren en ook nu al worden veel mensen en objecten beveiligd door particuliere beveiligings- en bewakingsbedrijven . De overheid hoeft al die dienders en officieren niet meer te betalen. Sommige vinden een baan bij de particuliere diensten, andere worden werkeloos en moeten een uitkering krijgen. Veel mensen vinden een baan in de misdaad en voorzien zo in hun eigen inkomen, door het gewoon te stelen van degenen die meer dan genoeg hebben. Een Robin Hood-achtige wijze van herverdelen. Of je besluit om de hele overheid af te schaffen. Daar wordt toch alleen maar door vrijwel iedereen op gescholden. We hoeven geen ministers, staatssecretarissen, commissarissen van de koningin, burgemeesters, wethouders, gemeenteraads -, staten- , tweede kamerleden en andere ambtenaren meer te betalen. Die moeten nu maar voor zichzelf gaan zorgen. Corrupt waren ze toch al allemaal, dus het zal ze niet al teveel moeite kosten het hoofd boven water te houden. We zetten , in de beste libertaristische traditie, vol in op het zelfbeschikkingsrecht van ieder mens. Iedereen gaat zijn eigen boontjes maar doppen. Niemand betaalt meer belasting, want belasting is toch eigenlijk gewoon diefstal door de staat. Trouwens ook nu al is belasting betalen een voorrecht van de domme. Als we geen staat meer hebben is er ook geen begroting meer met een tekort en al evenmin een staatsschuld. Wie het betalen kan volgt particulier onderwijs of maakt gebruik van particuliere zorgvoorzieningen. Wie het niet betalen kan moet maar zien te overleven en als dat niet lukt blijft zelfmoord nog altijd een alternatief. Zo groot is het verschil met de bestaande situatie toch niet? Dus het moet te doen zijn. Als de hele zaak desondanks op zijn kont komt te liggen, kunnen we op de puinhopen van de liberale, kapitalistische, vrije markt economie proberen een nieuwe wereldorde te scheppen die op basis van solidariteit en bijdragen naar vermogen eerlijker verdeelt wat er is. Er is immers genoeg voor iedereen, zong Bots al.

Het gouden kalf en de angstput

Er is nogal wat ophef over de speech van Nasrdin Dchar , geboren en getogen in Steenbergen, bij gelegenheid van het in ontvangst nemen van een gouden kalf voor zijn acteerprestatie in de film Rabat. Hij noemde minister Verhagen en meneer Wilders met name. De speech was voorbereid en uit het hoofd geleerd. Dus noemde hij die namen niet toevallig. Dchar maakte bewust van de gelegenheid gebruik om te waarschuwen tegen de gevolgen van de angst voor het vreemde, het onbekende. Bange mensen, zo laat hij ons weten, zijn makkelijk te beïnvloeden.

Verhagen heeft zijn vermelding in de speech waarschijnlijk te danken aan het feit dat hij uitgesproken heeft van mening te zijn, dat de multiculturele samenleving mislukt is. Wilders aan het feit dat hij de bestaande onzekerheid en angst onder de bevolking handig politiek exploiteert en zo Verhagen, die toch stemmetjes voor het CDA moet zien vast te houden, min of meer tot deze uitspraak dwong.Ik heb al eerder geschreven, dat de multiculturele samenleving niet mislukt is. Die bestaat gewoon en zal altijd blijven bestaan . Over 500 à 1000 jaar zijn we allemaal moccakleurig. Wat mislukt is, is de politiek ten aanzien van een steeds opener, mobieler en veelkleuriger wordende samenleving. Die politiek heeft daardoor op incestueuze wijze de PVV gebaard.

Wat ook dreigt te mislukken is het kapitalistisch systeem, gebaseerd op de vrije markten. Ik moest denken aan Henk Hofstede, die in 1992 – vlak na de ineenstorting van de Sovjet-Unie stelde dat ze in het oosten muren hadden om mensen binnen te houden en in het westen bezig waren ze op te bouwen om mensen buiten te houden, dat een wereld met muren geen houdbare wereld is en dat geven niet voldoende is, omdat we zullen moeten delen. Profetische woorden, die na bijna twintig jaar wel erg actueel zijn. Och, wat hadden we een lol toen het communistische systeem in elkaar donderde. Met de mislukking werden ook meteen de ideeën en de dromen , die aan de basis ervan lagen, bij het oud vuil gezet. Ik ben benieuwd of iets soortgelijks gaat gebeuren met de ideeën en de dromen die te grondslag lagen aan het kapitalistisch systeem, nu dat in volle omvang zijn zwakheid toont. Zelfs de Tea Party in Amerika is tegen het kapitalisme. Voor de oplossing van dat probleem engageert ze zich politiek met de meest conservatieve, rechtervleugel van de republikeinen. Dat vind ik zeer geloofwaardig! Ze denken vast, dat je mensen alles wijs kunt maken! Onbegrensde mogelijkheden om de zaak te besodemieteren en er zelf beter van te worden!

In Amerika is sedert een paar weken ook de #OccupyWallStreet beweging actief. Die hebben geen panklare politieke oplossing voor de problemen, maar dromen van een andere, betere wereld. Idealisten. We hebben juist nu die nieuwe dromen over hoe de wereld er uit zou kunnen zien hard nodig. Nodig om richting te geven aan het ontwerpen van een nieuwe wereldorde.

Nasrdin Dchar heeft ook een droom gehad en zich niet bang laten maken. Ik hoop dat zijn gouden kalf niet zal verdrinken in de put van angsten, maar een glimmend symbool zal zijn voor de kracht van de droom en van de noodzaak vooral te blijven dromen.

Het spook van het kapitaal ( vrij naar Joseph Vogl: Das Gespenst des Kapitals, Diaphanes Verlag, Zürich 2010)

Inmiddels staat wel vast dat er in toenemende mate aan getwijfeld moet worden, dat economische groei leidt tot (volledige) werkgelegenheid, dat privatisering en marktwerking leiden tot hogere kwaliteit, dat er in de markt sprake is van faire concurrentie en dat de vrije mededinging leidt tot een rechtvaardige verdeling van welvaart over de wereld. De ‘onzichtbare hand’ van Adam Smith is een beverig, zo niet verlamd handje geworden dat in het niets grijpt. De virtuele economie is ongrijpbaar geworden. De allesbepalende handel is niet meer de handel in grijpbare, tastbare producten , maar de handel van de financiële markten in risico’s, verwachtingen en tijd.
De politiek heeft in de zeventiger jaren van de vorige eeuw deze markten geïnstalleerd en in de tachtiger jaren begonnen ze te functioneren. Dat was de tijd van Reagan en Thatcher. In 1973 hield het akkoord van Bretton Woods ( 1944 ) op te werken en werd de goudstandaard losgelaten, omdat de Amerikanen maar dollars bleven drukken om de oorlog in Vietnam te financieren. De overige 43 partners van het akkoord verloren hun vertrouwen in de ( dekking van de ) dollar. In plaats van een internationaal kader kwamen er nationale kaders voor het functioneren van de vrije markt. De zogenaamde vrije markten hebben steeds een sterke staat nodig gehad die de ordeningskaders vaststelde.
En nu, dertig jaar later, duikelen we van de ene crisis in de andere. De markten zijn in toenemende mate globaal geworden en er is geen globaal ordeningskader meer. Volgens Joseph Vogl is de vrije markt een logisch gat geworden met de redelijkheid van een weddenschap. Niet voor niets riepen Sarkozy en Brown om een Bretton Woods II.
In feite verhandelen de vrije financiële markten tijd. Iemand die een product niet heeft, niet verwacht het ooit te zullen krijgen en het eigenlijk ook niet hebben wil verkoopt dit product aan iemand die niet verwacht het te zullen krijgen , het evenmin wil hebben en het ook niet zal krijgen. Beslissend is de verwachting. Zal de prijs stijgen of dalen? Wat verwacht mijn concurrent? Wat denkt mijn concurrent, dat ik verwacht? Vandaag eten we de toekomst op die morgen of overmorgen nog werkelijkheid moet worden. Hebzucht en risico, hoop en vrees bepalen de markt en de handelaren brengen ons, ondersteund door ingewikkelde modellen die de hele operatie een zweem van rationaliteit geven, de heilsboodschap van de vrije markt. De verplichte, de verwachte, de gewenste economische groei zal alles regelen. Maar ooit komt de dag dat de rekeningen betaald moeten worden. Al is het maar de rekening van het spaargeld van gewone mensen. De dag nadat ze het naar de bank brengen is het al weg. Het wordt uitgeleend. Het wordt geïnvesteerd. Voor niets zijn politici en bankiers dan ook zo bang als voor een massale run van de spaarders op de banken. Om dat te voorkomen spelden ze de spaarders zelfs ( nuttige ) leugens op de mouw in de trant van: ‘uw spaargeld wordt door de staat gegarandeerd.’ Wij, gewone mensen, hebben immers behoefte aan stabiliteit en betrouwbaarheid. Een dergelijke garantie is in de praktijk van nul en generlei waarde. Probeer het maar eens! De regering heeft onze spaartegoeden nodig om de eigen tekorten te financieren. En verder worden wij het slachtoffer van de weddenschappen die op de financiële markten afgesloten worden. Het is nog maar de vraag of over dertig jaar pensioenen, waarvoor mensen betaald hebben, ooit tot uitkering zullen kunnen komen.
Als wij onze wereld leefbaarder willen maken voor allen, dan is de uitdaging het vinden van een alternatief voor de vrije markteconomie, die de hongersnood in de hoorn van Afrika in belangrijke mate mede veroorzaakt, terwijl er genoeg voedsel is om het dubbele aantal wereldburgers van dit moment van eten te voorzien. Dan zullen we op moeten houden met speculeren en graaien. Dan zal er een eind gemaakt moeten worden aan corruptie en zelfverrijking. Dan zal de vrije markt hier en daar begrensd moeten worden op globaal niveau.