Koeien, klompen en karnaval

Op zoek naar de identiteit van de Nederlander
Ging Sint even op bezoek bij een medelander

Het was, zo bleek hem al snel, een echte vechter
Ondanks armoede en een onveilig bestaan
Tevreden en moedig, het kon immers niet slechter
Voor de toekomst van zijn kinderen - van ver - op weg gegaan

Naar welvarend en veilig Nederland gekomen
Met in zijn bagage talrijke dromen

De mensen zijn hier welvarend en het is veilig
En toch proefde hij ontevredenheid en angst
Tolerantie, vrijheid en gelijkheid blijken niet meer heilig
Veel te verliezen maakt dikwijls het bangst

Waar het goed gaat kan het zeker ook slechter
Zijn wij soms een bedreiging? vroeg de vechter

De bisschop van Mira, Turk van origine
Begreep maar al te goed wat hij hoorde
Hij was zich volledig bewust van de combine
Die alle hoop ontegenzeglijk de grond in boorde

Koeien, klompen en karnaval boeien nu kennelijk meer
Dan de identiteitsbepalende waarden van weleer

De grondwet weerspiegelt die traditionele nationale identiteit
Om de eigenaard te beschermen en te borgen
Wil de combine de betreffende artikelen liever kwijt
De onbegrepen paradox baarde Sint onnoemelijke zorgen

Hij beloofde de medelander, als die zou zetten zijn schoen
Daar niets dan gelijkheid, gast- en godsdienstvrijheid in te doen
En ook samen met zijn Pieten te schreeuwen van alle daken
Nederlanders waakt! Ge dreigt de weg kwijt te raken!

Triple- A: Arrogantie, angst en agressie

Er zijn ongetwijfeld mensen die mij maar een arrogante kwast vinden. Er is inderdaad niet veel mis met mijn zelfvertrouwen, alhoewel het de laatste tijd stevig op de proef gesteld wordt. Maar om nou te zeggen dat ik het overdrijf, nee. Al zeg ik het zelf. Het kan uiteraard geen kwaad om na te denken, te reflecteren. Daar hoort – naast zelfreflectie - ook de vraag bij welk belang iemand kan hebben bij het mij arrogant noemen. Vaak zijn mensen die dat doen zelf redelijk arrogant. Over de arrogantie van de macht is het een en ander geschreven en gezegd. Machtig ben ik echter niet, dus daar hoef ik het niet te zoeken. Wel heb ik een hekel aan oppervlakkigheid, aan mensen die met de grootst mogelijke vanzelfsprekendheid iets roepen, waarvan zelfs een oppervlakkig luisteraar begrijpt dat ze er nooit echt over nagedacht hebben. Dat kan niet gezegd worden van Erik Irsraelewicz of Dani Rodrik. En ook niet van Kishore Mahbubani. Een Fransman, een Amerikaan en een Singaporees. De eerste schrijft over de arrogantie van China, de tweede over het trilemma van Europa en de laatste over de onvermijdelijke verschuiving van de macht naar het Oosten. De Chinezen worden steeds machtiger en wij in Europa zijn daar niet bang genoeg voor. Snelle globalisering gekoppeld aan democratische politiek betekent het einde van de natiestaat en de arrogantie van het Westen kent geen grenzen. De onstuitbare mars naar moderniteit in het Oosten kan leiden tot een toenemend (supra)nationaal protectionisme in en militaire agressie vanuit het Westen. Ziedaar de ingrediënten voor de verrechtsing van Europese staten. Of dat ook naties zijn laat ik maar even in het midden. Wie over dat verschil meer wil weten kan terecht bij de cultuurhistorische schets van Joep Leerssen met de titel ‘Nationaal denken in Europa’.

Angst was altijd al een slechte raadgever. Ik ben ook niet bang voor de Chinezen. Eerder voor Poetin. Bij mij is er in hun richting meer sprake van bewondering. Als ik al bang ben, dan is het voor de manier waarop er in het Westen, bij mij thuis dus, wordt omgegaan met de globalisering. Dan is het voor onze arrogantie, minachting en neerbuigendheid in de richting van Azië, Afrika en Zuid-Amerika evenals over ons onvermogen om te komen tot een echt federaal Europa. In de kroeg hoor ik tegenwoordig uit de mond van heel gewone mensen geluiden over een derde wereldoorlog. Ik prijs mij altijd gelukkig dat ik, in tegenstelling tot mijn ouders en grootouders, geen oorlog aan den lijve heb hoeven ervaren en dat gun ik mijn kinderen evenzeer. Wie het tempo van de globalisering bepaalt weet ik niet precies en ik vraag me af of de snelheid van dat proces beïnvloedbaar is. Problematischer acht ik het feit, dat heel veel mensen zich bij dat proces niet betrokken weten, dat ze het lijdzaam ondergaan en dat het door belanghebbende betweters gepresenteerd wordt als iets bedreigends in plaats van als een kans op een betere wereld. Maar misschien denk ik er wel teveel over na en kom daardoor arrogant over. Mea Culpa.

Het gouden kalf en de angstput

Er is nogal wat ophef over de speech van Nasrdin Dchar , geboren en getogen in Steenbergen, bij gelegenheid van het in ontvangst nemen van een gouden kalf voor zijn acteerprestatie in de film Rabat. Hij noemde minister Verhagen en meneer Wilders met name. De speech was voorbereid en uit het hoofd geleerd. Dus noemde hij die namen niet toevallig. Dchar maakte bewust van de gelegenheid gebruik om te waarschuwen tegen de gevolgen van de angst voor het vreemde, het onbekende. Bange mensen, zo laat hij ons weten, zijn makkelijk te beïnvloeden.

Verhagen heeft zijn vermelding in de speech waarschijnlijk te danken aan het feit dat hij uitgesproken heeft van mening te zijn, dat de multiculturele samenleving mislukt is. Wilders aan het feit dat hij de bestaande onzekerheid en angst onder de bevolking handig politiek exploiteert en zo Verhagen, die toch stemmetjes voor het CDA moet zien vast te houden, min of meer tot deze uitspraak dwong.Ik heb al eerder geschreven, dat de multiculturele samenleving niet mislukt is. Die bestaat gewoon en zal altijd blijven bestaan . Over 500 à 1000 jaar zijn we allemaal moccakleurig. Wat mislukt is, is de politiek ten aanzien van een steeds opener, mobieler en veelkleuriger wordende samenleving. Die politiek heeft daardoor op incestueuze wijze de PVV gebaard.

Wat ook dreigt te mislukken is het kapitalistisch systeem, gebaseerd op de vrije markten. Ik moest denken aan Henk Hofstede, die in 1992 – vlak na de ineenstorting van de Sovjet-Unie stelde dat ze in het oosten muren hadden om mensen binnen te houden en in het westen bezig waren ze op te bouwen om mensen buiten te houden, dat een wereld met muren geen houdbare wereld is en dat geven niet voldoende is, omdat we zullen moeten delen. Profetische woorden, die na bijna twintig jaar wel erg actueel zijn. Och, wat hadden we een lol toen het communistische systeem in elkaar donderde. Met de mislukking werden ook meteen de ideeën en de dromen , die aan de basis ervan lagen, bij het oud vuil gezet. Ik ben benieuwd of iets soortgelijks gaat gebeuren met de ideeën en de dromen die te grondslag lagen aan het kapitalistisch systeem, nu dat in volle omvang zijn zwakheid toont. Zelfs de Tea Party in Amerika is tegen het kapitalisme. Voor de oplossing van dat probleem engageert ze zich politiek met de meest conservatieve, rechtervleugel van de republikeinen. Dat vind ik zeer geloofwaardig! Ze denken vast, dat je mensen alles wijs kunt maken! Onbegrensde mogelijkheden om de zaak te besodemieteren en er zelf beter van te worden!

In Amerika is sedert een paar weken ook de #OccupyWallStreet beweging actief. Die hebben geen panklare politieke oplossing voor de problemen, maar dromen van een andere, betere wereld. Idealisten. We hebben juist nu die nieuwe dromen over hoe de wereld er uit zou kunnen zien hard nodig. Nodig om richting te geven aan het ontwerpen van een nieuwe wereldorde.

Nasrdin Dchar heeft ook een droom gehad en zich niet bang laten maken. Ik hoop dat zijn gouden kalf niet zal verdrinken in de put van angsten, maar een glimmend symbool zal zijn voor de kracht van de droom en van de noodzaak vooral te blijven dromen.

Angst en geld regeren de wereld

In Amerika zijn de politici, die zich de laatste week als kleine kinderen gedragen hebben, het uiteindelijk eens geworden over de verhoging van het schuldenplafond. Daardoor kunnen de VS hun rekeningen blijven betalen. Als het land meer leent, dan moet er natuurlijk ook meer terugbetaald worden. Om dat te kunnen moeten de overige uitgaven teruggedrongen worden of de inkomsten, zeg maar de belastingen, verhoogd worden. Of natuurlijk beide. Zwart – wit gesteld willen de democraten in de VS de belastingen verhogen en de republikeinen de uitgaven verlagen. Uiteindelijk gaat het altijd om de vraag wie de rekening moet betalen voor het feit dat we met zijn allen meer uitgeven dan we verdienen.
In Europa is het al niet anders. Daar hebben de Ieren, de Portugezen en de Grieken zoveel schuld, dat ze niet meer in staat zijn om terug te betalen. Veertien andere Europese landen helpen drie andere uit de brand. Net als de Amerikanen, moeten die drie fors bezuinigen op de uitgaven en meer geld binnen zien te halen door staatseigendommen te verkopen en belastingen te verhogen. Mede omdat ze meehelpen aan de redding van de drie, komen Spanje en Italië nu ook in de problemen. De zogeheten financiële markten betwijfelen of ze hun schulden nog wel terug kunnen betalen. En dus moeten ze meer rente betalen over het geld dat ze lenen. En daardoor komt hun bijdrage aan de redding van de drie onder druk te staan. Daar moeten dan de overige elf weer voor opdraaien.
Wat mij betreft is het prima, dat de sterken de zwakken helpen.
Minder enthousiast ben ik over de rol van degenen die speculeren op wat er gebeurt en daar dik geld aan proberen te verdienen . En nog minder enthousiast ben ik over de banken.
Dat zijn al lang geen ondernemingen meer in de traditionele zin van het woord. Het zijn de staten, die de risico’s lopen. De staten houden de banken overeind en daardoor kunnen de banken leningen blijven verstrekken. Zo houden de banken de regeringen in een wurggreep. Dat is een gecompliceerd spel. Zo ondoorzichtig, dat onze Nederlandse bewindslieden het aan onze volksvertegenwoordigers niet meer goed kunnen uitleggen. Misschien willen ze het ook niet helemaal uitleggen. Want de vraag is of onze volksvertegenwoordigers nog wel zouden instemmen met hulp aan de economisch zwakkere landen, of ze nog wel solidair willen zijn, als ze weten dat we niet alleen extra op onze uitgaven moeten beknibbelen vanwege die solidariteit, maar ook nog eens extra moeten bezuinigen om garant te staan voor eventuele verliezen van de banken. Die banken dreigen namelijk gewoon met failliet gaan. Dan verliezen burgers hun spaarcenten en breekt de pleuris uit. Bankiers krijgen in ieder geval geen hesje met ‘werkt voor de samenleving’ erop.
Als wij de welvaart echt eerlijk(er) willen (ver)delen zullen we om te beginnen de tering naar de nering moeten zetten, zodat we minder hoeven te lenen. Bij die noodzakelijke stappen terug geldt ,wat mij betreft , nog altijd dat de kwaliteit van de samenleving bepaalt wordt door de wijze waarop wij met de zwakste omgaan. Vooral degenen die zich verrijkt hebben en nog steeds verrijken aan het spel op de financiële markten moeten, om de kwaliteit van de samenleving te kunnen handhaven, een dikke rekening gepresenteerd krijgen. Wij halen allemaal onze spaarcentjes weg bij de banken en stoppen ze weer in een oude sok. Dan kunnen de banken veilig omvallen of weer echt gaan ondernemen en dus ook risico lopen. Nu leunen ze achterover en leggen het probleem bij hun klanten, bij ons, neer. En onze leiders durven ons dat niet te vertellen. Solidariteit is onze enige redding op de lange termijn, maar de banken kunnen wat mij betreft barsten.