BRICS - landen gooien steen door westerse ruit

Op deze weblog staan al sedert ik ermee begon interviews met Kishore Mahbubani. Zijn boeken zijn meerdere keren hier opgedoken. Een gewaarschuwd mens telt voor twee. Maar het westen bleef ziende blind. Deze week waren de BRICS – landen in India bijeen. Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika tellen samen 45% van de wereldbevolking en bestieren 25% van de wereldeconomie. Ze gaan nu de handen in elkaar slaan. De onderlinge handel wordt niet langer in dollars, maar in de eigen nationale munt afgerekend. Ook de onderlinge kredietverstrekkingen geschiedt niet langer in dollars. Naar het zich laat aanzien gaan de vijf een eigen ontwikkelingsbank oprichten. Ze zijn van mening dat de door het westen gedomineerde instituten, zoals de Wereldbank en het Internationale Monetaire Fonds (IMF), te weinig bereikt hebben in de bestrijding van de armoede in de wereld. Westerse belangen hebben daar steeds de boventoon gevoerd. Ook hebben de westerse landen teveel risico genomen ten koste van de wereldeconomie. Terwijl we hier volop in de problemen zitten , vooral navelstaren, onze eigen boeren nog steeds tegen de concurrentie beschermen, nationalisme en protectionisme aan invloed winnen, komt de globale visie nu van de BRICS - landen. Omdat ze te weinig invloed hebben in Wereldbank, IMF, Unctad en de Wereldhandelsorganisatie , trekken ze hun gelden uit de bestaande noodfondsen terug en richten nieuwe op. Gemiste kansen voor het westen. China en Rusland willen een wereldwijde reservemunt, die de dollar gaat vervangen. Inmiddels gaan ook bij de Wereldbank en het IMF geluiden in die richting op. Die zien de bui wel degelijk hagen. China en de Verenigde Arabische Emiraten handelen al in de eigen munteenheden en datzelfde gaat naar alle waarschijnlijkheid ook gebeuren met de handel tussen China en Saoedi – Arabië. De petrodollar komt zo onder stevige druk te staan. Hu Jintao , de president van China, stelde in New Delhi vast dat er een brede overeenstemming tussen de BRICS – landen is om nauwer samen te werken. De landen zijn grote tegenstanders van protectionisme en Hu Jintao noemde de gemaakte afspraken een zegen voor de democratisering van de internationale relaties. Links- of rechtsom zullen de BRICS – landen hun positie op het wereldtoneel gaan innemen. De defensieve houding van het westen zal dat niet kunnen verhinderen. De BRICS – landen gaan hun eigen verantwoordelijkheid voor de wereldvrede en de verder ontwikkeling nemen. Te lang hebben ze vergeefs moeite gedaan om in een dialoog met het westen te komen tot een eerlijkere verdeling van allerlei invloedrijke posities. Vergeefs ook omdat ze het onderling lang niet altijd eens waren. Daar lijkt nu geleidelijk aan een einde aan te komen en dat betekent voor het westen dat er een einde gaat komen aan het verdeel en heers tijdperk. Vanuit New Delhi hebben de BRICS – landen een steen door de ruiten van het westen gegooid en ik kan alleen maar hopen dat het rinkelend geluid van brekend glas het effect van een wake –up call heeft.

Het korte geheugen van Europa

We schrijven juli 1997. Oost - Azië wordt geteisterd door een financiële crisis. Vooral Thailand en Indonesië worden hard getroffen. De opkomende economieën blijken nog fragiel. Europa is in geen velden of wegen te bekennen, in tegenstelling tot enkele jaren daarvoor toen er overeenkomsten werden afgesloten om mee te kunnen liften op het economisch succes. De Verenigde Staten kijken vooral naar hun eigen belang. Greenspan, Rubin en Summers trekken aan de touwtjes van de internationale financiële markten. Ze plegen een paar telefoontjes en zorgen ervoor dat Zuid-Korea op de been gehouden wordt. De reactie van het Internationale Monetaire Fonds (IMF) op de crisis in het Verre Oosten wordt gedicteerd door de belangen van het Westen en niet door de behoeften van Oost - Azië. Daardoor heeft het IMF haar legitimiteit en prestige in Azië verspeeld. De Aziaten vertrouwen het niet meer en potten hun reserves zelf op, te meer omdat ze in het IMF niets te vertellen hebben. Stilzwijgende afspraak is immers dat een Europeaan het IMF leidt en een Amerikaan de Wereldbank. De meerderheid van de wereldbevolking wordt op die manier keurig buitenspel gezet als het om invloed gaat. Westerlingen blijken mooi weer vrienden. In de achterkamertjes en soms openlijk zijn ze neerbuigend en minachtend als het over het Verre Oosten gaat. Bij de eerste tekenen van problemen hebben ze in 1997 Oost - Azië gedumpt. Alleen de Chinezen doen wat gedaan moet worden. Ze steunen Thailand en Indonesië met elk een biljoen dollar. Verder devalueren ze hun munt niet om hun eigen export te bevorderen, verdedigen dus niet hun eigen belang , maar versterken juist het economisch groeipotentieel van de probleemlanden.

We schrijven 30 november 2011. Ik hoor Jan Kees de Jager zeggen dat Europa de crisis niet alleen kan oplossen. De Europeanen zijn niet in staat om het Europees Stabiliteit- en Financieringsfonds (EFSF) voldoende te voeden. Of de sterke economieën in de wereld maar even zo aardig willen zijn om daar 500 miljard tot een biljoen in te storten. Zij hebben er toch ook belang bij dat er een einde komt aan het gedonder in Europa! Hoe kort van memorie kan een politicus zijn?

Er is niet erg veel fantasie nodig om te bedenken wat Hu Jintao en Wen Jiabao gaan doen. De Chinezen hebben – in tegenstelling tot het Westen - al eerder bewezen oog te hebben voor grotere belangen dan het pure eigenbelang. Ze hebben geen belang bij het instorten van Europa en zullen te hulp schieten. Maar achterlijk zijn ze natuurlijk ook niet. Er liggen nog wel enkele openstaande rekeningen. De dagen van mevrouw Lagarde bij het IMF zijn geteld, terwijl ze er net zit. Europa zal niet langer 27 stemmen hebben in de VN, maar net als China één. In de Veiligheidsraad zal niet langer de dienst uitgemaakt worden door de overwinnaars van 1945, maar door de vijf grootmachten van nu, te weten China, India, Europa, Rusland en de USA, waarbij de Chinezen ongetwijfeld ook aandacht zullen vragen voor de Afrikaanse Staten en Zuid-Amerika. Ook de Wereldbank zal de Chinezen meer moeten bieden dan de positie van hoofd - econoom. Een en ander zal niet van vandaag op morgen gaan. Maar het water staat Europa tot aan de lippen. Merkozy hebben zich tot nu toe niet laten opjagen. Wat zich gaat wreken is dat het Westen en met name Europa de opkomende economieën te lang buiten de deur van de machtscentra gehouden heeft en te weinig vaart gemaakt heeft met de vorming van een politieke unie.