De luxe van twee regeringen of de uitvinding van de flexibele coalitie

Slechts een klein bericht vandaag in de krant over de uitslag van de verkiezingen in Denemarken. Centrum – rechts met steun van de Dansk Folkeparti (DF) heeft nipt verloren. De uitslagen van Groenland en de Faroer – eilanden zijn nog niet binnen, misschien dat het daaraan ligt. Er zijn nog vier zetels te verdelen. Centrum – links levert hoogstwaarschijnlijk de nieuwe premier. De eerste vrouwelijke in de geschiedenis van het land, Helle Thorning – Schmidt (44). Dat zal Berlusconi (74) deugd doen. Alleen jammer dat de Denen geen lid zijn van de eurozone. Voor zijn redding blijft Silvio voorlopig afhankelijk van Angela Merkel, die hij niet zo attractief lijkt te vinden. Haar “onneukbare, dikke kont” bezorgt hem klaarblijkelijk machtmerries. Het kabinet van Lars Løkke Rasmussen, in 2009 opvolger van de andere Rasmussen (die naar de NAVO vertrok), kon in augustus in het 179 zetels tellende parlement geen meerderheid vinden voor de bezuinigingsvoorstellen. De slechte staat van de economie noopt ook de Denen, ondanks het feit dat hun staatsschuld dik onder de 60% van het Bruto Nationaal Product (BNP) ligt, tot het aanhalen van de broekriem. De DF, waar de PVV van Wilders en het CDA en de VVD het van hebben afgekeken, steunde de voorstellen van de regering niet. De DF heeft eigenlijk maar twee agendapunten: grenzen dicht gooien en verzorgingsstaat overeind houden. Ongeveer zoals de PVV en de SP bij ons. In Nederland is dat echter geen probleem. Daar nemen de PvdA, D66 en Groen Links met groot gemak de plaats in van gedoogpartner PVV. Dat ligt in Denemarken even anders. Daar vormt links het rode blok, waaraan ook de Deense SP mee doet. Een nipte meerderheid van de Denen had na tien jaar de buik vol van de gedoogconstructie. En dus komt er nu een centrum – links kabinet. Vanaf 1 januari 2012 vervullen de Denen het voorzitterschap van de EU, waarvan ze sinds 1973 lid zijn. De onlangs weer ingevoerde controles aan de grenzen met Duitsland en Zweden zullen wel weer verdwijnen en het is zeker niet uitgesloten dat Denemarken tot de eurozone gaat toetreden. Dat zou Silvio van harte toejuichen. Er zijn mensen die voorspellen dat het – na de gebeurtenissen in Denemarken - met de gedoogconstructie in Nederland ook wel niet meer lang zal duren. Dat is nog maar de vraag. In Nederland hebben we momenteel eigenlijk twee regeringen. Een van de VVD en het CDA met gedoogsteun zonder schriftelijke overeenkomst van de PvdA, D’66 en Groen Links en een van de VVD en het CDA met schriftelijk vastgelegde gedoogsteun van de PVV. De eerste zorgt voor het buitenlands beleid en voor Europa en ook voor de pensioenen, de tweede voor het afbouwen van de staatsschuld tot onder de 60% van het BNP en voor de verbetering van het subjectieve veiligheidsgevoel van het niet door feitenkennis gehinderde deel van de bevolking. Op die manier kunnen zowel links als rechts , afhankelijk van de thematiek, invloed op het beleid uitoefenen, waardoor het schip der natie een strakke middenkoers vaart. Noch de PVV, noch de PvdA, D66 en Groen Links hebben derhalve belang bij de val van een van beide regeringen. Geen reden dus voor paniek in de polder. Innovatief als we zijn hebben we de flexibele coalitie uitgevonden. Een sprookje dat Hans Christian Andersen had kunnen bedenken.

Denken over leiderschap en democratie

Wij geven onze politici niet de ruimte om leiderschap te tonen. Dat is de boodschap van drie hoogleraren ( Andeweg , Thomassen en Te Velde ) in de krant van vandaag. Ik zat er helemaal naast gisteren. Ik verweet onze politici een gebrek aan leiderschap. Maar ik ben hypocriet. Ik wilde democratie en democratie maakt krachtig leiderschap nu eenmaal onmogelijk. Kortom, het is mijn eigen schuld.

Even moet ik denken aan de tijd, dat ik steeds grappend ‘verlicht despotisme’ antwoordde op de vraag: Wat vindt jij het beste systeem?

Politiek leiderschap kan in een democratie niet los gezien worden van de bevolking, betogen de heren. Een leider kan in een democratie niet op eigen houtje zeggen welke kant we op moeten. Hij moet draagvlak hebben. Stom, dat ik dat over het hoofd gezien heb.

Ik zag leiders vooral als mensen met een (toekomst)visie. Ik zag politieke leiders als mensen die draagvlak onder de bevolking konden creëren, die met argumenten wisten te overtuigen. Ik heb het mis. Leiders zijn mensen, die hun oren laten hangen naar de onderbuikgevoelens van de bevolking. Leiders zijn mensen, die doen of laten wat de bevolking wel of niet wil. Leiders zijn in een democratie niet meer dan de vertolkers van de volkswil. Wilders, bijvoorbeeld, heeft geen visie. Hij zegt slechts wat velen denken en verkrijgt zo draagvlak en stemmen. Leiders kunnen ook in het geheel geen invloed uitoefenen op wat de bevolking denkt. In een democratie zijn leiders in feite volgers.

De Benelux, de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (EGKS), de Europese Economische Gemeenschap (EEG), de Europese Gemeenschap (EG) en uiteindelijk de Europese Unie (EU) zijn er allemaal gekomen omdat wij, de volkeren, dat gewild hebben. Niemand heeft ons ervan hoeven te overtuigen, dat dit de goede koers was. Mannen als Robert Schuman, Jean Monnet (“Wij brengen mensen samen, geen landen”), Winston Churchill ("Er bestaat een middel waarmee...heel Europa binnen enkele jaren…vrij en gelukkig kan zijn…. Het bestaat erin de Europese familie, of zoveel ervan als mogelijk, te herscheppen en een structuur te geven waarin zij in vrede, veiligheid en vrijheid kan wonen. We moeten een soort Verenigde Staten van Europa bouwen."), Alcide de Gasperi, Konrad Adenauer, Charles de Gaulle, Paul-Henri Spaak, Altiero Spinelli en Walter Hallstein waren niet meer dan marionetten aan de touwtjes van hunrespectievelijke volkeren.

Flauwekul natuurlijk. Thomassen heeft wel gelijk als hij stelt, dat het vertouwen in de politiek niet afneemt door een gebrek aan leiderschap, maar dat er een gebrek aan leiderschap is door de angst om het vertrouwen te verliezen ( en dus is er wel degelijk een gebrek aan leiderschap!). Die angst hadden en hebben echte politieke leiders niet. Zij durven onzekere kiezers een weg te wijzen. In Nederland durft, met uitzondering van Wilders, niemand dat nog. En Wilders wijst ons de verkeerde weg. Maar omdat hij de enige is, volgen velen hem bij gebrek aan een richtinggevend alternatief.