Teveel democratie......?

Zou er een nationale bevolking op deze aarde te vinden zijn, die als je ze vraagt: 'Willen jullie bezuinigen?', volmondig of ook maar in meerderheid 'ja' roept? Waarschijnlijk niet. Dat soort vragen duidt eerder op een gebrek aan leiderschap,dan dat ze blijk geven van een edele democratische gezindheid. Er zijn mensen die beweren dat de gemiddelde burger niet verder denkt dan zijn rechter kontzak. Misschien is dat een onderschatting. Maar houden wat je hebt, in de verdediging gaan als je zogenaamde verworven rechten aangetast worden, weerstand tegen verandering, het is allemaal zo menselijk.

Tsipras wil het de Grieken vragen. Wilders wil de Nederlanders vragen of ze de Grieken nog langer willen helpen. Cameron gaat de Britten vragen of ze nog wel deel willen uitmaken van Europa. Nee, nee en nog eens nee. De Grieken halen intussen zoveel mogelijk geld uit de muur. Uiteindelijk zullen veel mensen niet eens meer aan hun eigen geld kunnen komen. Dat is immers door de zogenaamde leiders en de banken verkwanseld. De eerste hebben teveel schulden gemaakt om herkozen te worden en het volk zoet te houden en de laatste hebben die schulden gefinancierd met het geld van de mensen of zelfs met virtueel geld. De banken en beleggers willen de poen met rente terug en de regeringen kunnen niet terugbetalen zonder fors te bezuinigen, voorzieningen uit te knijpen en de lasten voor de gewone mensen steeds verder te verhogen.

Europa wordt met grote snelheid een gemiste kans. Een droom die in een nachtmerrie eindigt. Net zoiets als op de Filipijnen, waar Benigno (Ninoy) Aquino nog steeds de beste President is, die het land nooit gehad heeft, omdat hij eerder vermoord werd. Zo wordt ook Europa van binnenuit uitgehold en om zeep geholpen voordat het ooit echt als een politieke eenheid bestaan heeft. We hadden natuurlijk al lang de Verenigde Staten van Europa moeten hebben en 28 gouverneurs in plaats van eigengereide premiers, presidenten, koningen en wat dies meer zij. Zover is het niet gekomen. In tegenstelling tot de Verenigde Staten van Amerika en grootmachten als China en India, stonden allerlei nationale en nationalistische gevoeligheden de politieke eenwording in de weg. Zolang we konden profiteren van de grotere markt, van de economische unie, was het allemaal wel goed. Maar samen de pijn delen is natuurlijk andere koek. Dan breken er, naar beste Afrikaanse traditie, stammenoorlogen uit.

Ironisch genoeg dreigen nu de Grieken, nota bene het land waar in Clithenes (Athene) heel lang geleden de democratie zo ongeveer uitgevonden werd, als eerste land uit de Europese Unie geschopt te worden. En dat allemaal omdat we leiders hebben die teveel vragen en te weinig met visie en inspirerend leiden. Leiders die niet in staat zijn de macht van de financiele markten te beteugelen, de banken in de hand te houden, de tering naar de nering te zetten en duidelijk te maken, dat een verenigd Europa de enige kans is om op het wereldtoneel nog een rol van enige betekenis te spelen.

Maar waarom zouden die 28 landen een rol van betekenis moeten spelen? Ze kunnen zich heel goed zelf bedruipen, een muur om het land zetten, hun oude munteenheid weer invoeren, wegkruipen onder een warme nationalistische deken en de rest van de geschiedenis in vrede en welvaart leven. Ze hebben toch zeker geen boodschap aan globalisering, connectiviteit en duurzaamheid. Too much democracy (and a lack of leadership) will kill you in the end!

Journalistiek opportunisme

De Parkstad Buitenring in oostelijk Zuid - Limburg is, zoals bijna elke meter asfalt die in Nederland aangelegd wordt, een heet hangijzer. In ons land is het al lang geen uitzondering meer dat de tijd die verstrijkt tussen het eerste idee en de daadwerkelijke realisatie van een (stuk) weg meer dan twintig jaar bedraagt. Zouden bedrijven zo opereren, dan was een faillissement onvermijdelijk. Als bestuurder kun je daar goed ziek van worden. Voormalig gedeputeerde Ger Driessen was zo’n bestuurder. De pers laat nauwelijks een gelegenheid onbenut om bestuurders te kapittelen die voor de verkiezingen iets beloven en het daarna niet waarmaken. Kijk maar naar de commotie over de dienstauto voor de PVV - gedeputeerden. Worden de beloften wel waargemaakt, dan is het ook niet goed. De ene of de andere journalist vindt dan wel iemand die iets aan te merken heeft op de gevolgde procedure. Procedures zijn in Nederland nu eenmaal belangrijker dan resultaten. Bestuurders die doorpakken zijn per definitie anti - democraten en verdacht. De keerzijde van dezelfde medaille is, dat de dezelfde kranten voortdurend volstaan met artikelen over ontbrekend leiderschap. Er zijn geen mensen meer, die hun nek nog durven uitsteken.Dank je de koekoek.

We hoeven niet zover terug in de tijd om in de krant te lezen, dat er van alles mis was met het aanbestedingsbeleid. Door vriendjespolitiek werden er miljoenen teveel uitgegeven. Dat rook naar corruptie. En waar rook is, is vuur. De krant, die zich daar enkele jaren geleden vreselijk druk over maakte, maakt zich nu druk over het feit, dat de laagste inschrijver met een opdracht aan de haal gaat, waarmee de provincie Limburg 40 miljoen bespaart en waarschuwt voor extra kosten ten gevolge van meerwerk tijdens de uitvoering. Kon het eerst veel goedkoper, nu is goedkoop ineens duurkoop. Het kan verkeren. Journalistiek opportunisme. Een bestendige vertrouwensrelatie met toeleveranciers is nu eenmaal een belangrijke voorwaarde voor kwaliteit. Dat weet iedere kwaliteitsmanager. Vooral de Limburgse pers heeft er sinds de val van de Berlijnse muur echter een hobby van gemaakt om zoveel mogelijk bestuurders verdacht te maken en te beschadigen. Bestendige vertrouwensrelaties zijn per definitie verdacht. Ze heeft daarmee een niet onbelangrijke bijdrage geleverd aan de vertrouwensbreuk tussen bestuur en burgers.

Piet van Zeil, voormalig staatssecretaris en burgemeester van Heerlen, placht te zeggen, dat de pers de koningin der aarde is. Ze heeft altijd gelijk en zelfkritiek is aan journalisten niet eenvoudig besteed. Als ze lont ruiken komen ze nogal eens in de verleiding om de objectiviteit uit het oog te verliezen. Enkel wat bijdraagt aan de bevestiging van hun vooringenomen standpunt wordt gepubliceerd. Andere feiten worden genegeerd of in tussenzinnetjes weggemoffeld. Driessen was een eigengereide regent, die te traag functionerende adviseurs overruled heeft, een coup gepleegde en daarmee risico’s genomen heeft. Hij probeerde beloftes waar te maken, hetgeen voor een bestuurder natuurlijk not – done is. Onstuitbare dadendrang en bovengemiddeld bestuurlijk ego. Politieke Rambo. Dat is het beeld wat over moet komen. Wat er ook van Driessen gevonden kan worden, hij was in ieder geval een bestuurder met genoeg lef om zijn nek uit te steken. Geen Rambo, maar misschien eerder de laatste der Mohikanen. Met dank aan de koningin der aarde.

Denken over leiderschap en democratie

Wij geven onze politici niet de ruimte om leiderschap te tonen. Dat is de boodschap van drie hoogleraren ( Andeweg , Thomassen en Te Velde ) in de krant van vandaag. Ik zat er helemaal naast gisteren. Ik verweet onze politici een gebrek aan leiderschap. Maar ik ben hypocriet. Ik wilde democratie en democratie maakt krachtig leiderschap nu eenmaal onmogelijk. Kortom, het is mijn eigen schuld.

Even moet ik denken aan de tijd, dat ik steeds grappend ‘verlicht despotisme’ antwoordde op de vraag: Wat vindt jij het beste systeem?

Politiek leiderschap kan in een democratie niet los gezien worden van de bevolking, betogen de heren. Een leider kan in een democratie niet op eigen houtje zeggen welke kant we op moeten. Hij moet draagvlak hebben. Stom, dat ik dat over het hoofd gezien heb.

Ik zag leiders vooral als mensen met een (toekomst)visie. Ik zag politieke leiders als mensen die draagvlak onder de bevolking konden creëren, die met argumenten wisten te overtuigen. Ik heb het mis. Leiders zijn mensen, die hun oren laten hangen naar de onderbuikgevoelens van de bevolking. Leiders zijn mensen, die doen of laten wat de bevolking wel of niet wil. Leiders zijn in een democratie niet meer dan de vertolkers van de volkswil. Wilders, bijvoorbeeld, heeft geen visie. Hij zegt slechts wat velen denken en verkrijgt zo draagvlak en stemmen. Leiders kunnen ook in het geheel geen invloed uitoefenen op wat de bevolking denkt. In een democratie zijn leiders in feite volgers.

De Benelux, de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (EGKS), de Europese Economische Gemeenschap (EEG), de Europese Gemeenschap (EG) en uiteindelijk de Europese Unie (EU) zijn er allemaal gekomen omdat wij, de volkeren, dat gewild hebben. Niemand heeft ons ervan hoeven te overtuigen, dat dit de goede koers was. Mannen als Robert Schuman, Jean Monnet (“Wij brengen mensen samen, geen landen”), Winston Churchill ("Er bestaat een middel waarmee...heel Europa binnen enkele jaren…vrij en gelukkig kan zijn…. Het bestaat erin de Europese familie, of zoveel ervan als mogelijk, te herscheppen en een structuur te geven waarin zij in vrede, veiligheid en vrijheid kan wonen. We moeten een soort Verenigde Staten van Europa bouwen."), Alcide de Gasperi, Konrad Adenauer, Charles de Gaulle, Paul-Henri Spaak, Altiero Spinelli en Walter Hallstein waren niet meer dan marionetten aan de touwtjes van hunrespectievelijke volkeren.

Flauwekul natuurlijk. Thomassen heeft wel gelijk als hij stelt, dat het vertouwen in de politiek niet afneemt door een gebrek aan leiderschap, maar dat er een gebrek aan leiderschap is door de angst om het vertrouwen te verliezen ( en dus is er wel degelijk een gebrek aan leiderschap!). Die angst hadden en hebben echte politieke leiders niet. Zij durven onzekere kiezers een weg te wijzen. In Nederland durft, met uitzondering van Wilders, niemand dat nog. En Wilders wijst ons de verkeerde weg. Maar omdat hij de enige is, volgen velen hem bij gebrek aan een richtinggevend alternatief.

Koekje van eigen deeg

Al eeuwenlang worden wij door onze leiders opgevoed om goede kapitalisten te zijn. Wij hebben geleerd te geloven, dat – ondanks de Club van Rome – economische groei onze enige redding is. Wij hebben geleerd, dat het goed is om onze spaarcentjes naar de bank te brengen. Wij geloven onze leiders als zij ons vertellen, dat die centjes daar veilig zijn en dat zij die garanderen. Wij rennen daarom in tijden van crisis, zoals nu, niet allemaal tegelijk naar de bank om ze terug te halen. Wij hebben geleerd te geloven, dat de torenhoge schulden van de overheid niet zo erg zijn. Door de groei komt het allemaal wel weer goed. Onze leiders vertellen ons ook dat we onze kinderen goed moeten opvoeden, zodat ze niet relschoppend en plunderend over straat rennen. Brave en gehoorzame kapitalisten zijn we geworden.

Onze leiders hebben ons niet opgevoed tot Europeanen. Zij hebben ons niet verteld, dat wij in de eurozone tot elkaar veroordeeld zijn. Dat wij het ons niet kunnen veroorloven een van de sterkere eurolanden om te laten vallen. Zij hebben ons er niet van weten te doordringen, dat de juist de gemeenschappelijke markt en de sterke euro in de voorbije jaren gezorgd hebben voor meer welvaart. Ze zeggen ons niet dat,als we terugkeren naar de gulden, het moeilijker zal worden om onze spullen naar het buitenland te verkopen. Nee, ze zeggen ons, dat wij een sterk land zijn, dat zijn zaakjes goed op orde heeft. Ze maken ons bang voor al die prutsers, die zogenaamd onze welvaart bedreigen. In plaats van ons op te voeden tot Europeanen, wakkeren ze onze nationale gevoelens en het daarmee verbonden anti -Europa denken aan. Onze leiders hebben ons wijsgemaakt, dat een economisch - monetaire unie wel voldoende zou zijn en dat het niet nodig is ook een politieke unie te vormen. Dat had immers betekend, dat onze leiders bevoegdheden hadden moeten afstaan aan die unie. Onze leiders zijn liever populair dan sturend. Het zijn dus slechte opvoeders, die elk recht verspeeld hebben hedendaagse ouders aan te spreken op de opvoeding van hun kinderen.

En nu krijgen onze leiders dus een koekje van eigen deeg. Nu is die unie politiek zo zwak, dat ze de crisis niet op kan lossen. Nu durven onze leiders geen bevoegdheden meer af te staan, omdat ze vrezen dat wij dat niet goed vinden en niet meer op hen zullen stemmen. Ze proberen op populistische wijze een paar belastingcenten te besparen en daarmee alle voordelen van de unie op het spel te zetten. Hun eigen hachje is nu eenmaal belangrijker dan onze toekomst, de toekomst van Europa. Europa interesseert ze eigenlijk helemaal niets. Ze hebben het altijd gezien als een noodzakelijk kwaad en ons dat ook zo leren zien. Onze leiders zijn niet bij machte leiding te geven.
De kredietbeoordelaars zijn in het leiderschapsvacuüm gesprongen.