Applaus en Protectionisme

Groot waren de koppen in de kranten ten tijde van de gebeurtenissen in Tunesië en Egypte. Groot zijn de koppen over Libië en Syrië? Arabische lente! Applaudisserend stonden de meeste van ons aan de zijlijn. Leve de liberale democratie. Eindstation van de beschaving. Doe het zoals wij en alles komt goed. Wie in zijn handen klapt heeft geen hand vrij om zijn portemonnee te trekken! Dat hebben de Russen al ervaren na 1989. Wat waren we blij met die Gorbatsjov. En vervolgens hebben we ze aan hun lot overgelaten. Zie wat ervan geworden is. Een nieuwe schurkenstaat, met de grootste maffiabaas van de wereld aan het hoofd.

Een kleine kop in de krant van vandaag. Wederopbouw. Beloofde hulp Tunesië en Egypte blijft uit. 14 miljard euro hebben Westerse en Arabische landen toegezegd om de hervormingen in beide landen te steunen. Onderdeel van een totaalpakket van het dubbele bedrag, toegezegd aan Noord – Afrikaanse democratieën in wording. Slechts een schijntje van het toegezegde bedrag hebben ze tot op heden ontvangen.

Wat het westen inzet en levert zijn wapens en adviseurs. Dat is goed voor de eigen militaire industrie. Daarnaast hebben we het vooral druk met het beschermen van onze overige eigen (olie)belangen. Ongeveer een derde van het hele EU-budget wordt gebruikt voor het protectioneren van de landbouwsector. Bijna 50 miljard euro. Europa is duur roepen we dan, zonder erbij te vermelden dat vooral de eigen agrarische sector – en dat al jarenlang – dat geld opstrijkt.

De gemiddelde leeftijd van de bevolking in de lente – landen ligt beduidend lager dan die bij ons. Wij vergrijzen en ontgroenen. Al die jonge mensen moeten aan de slag. Lukt dat niet, dan is een terugval onvermijdelijk. Er zal sprake moeten zijn van een stabiele middenklasse. Die kan alleen ontstaan als er arbeidsplaatsen zijn. Het alternatief is, dat we al die jonge mensen naar het westen halen en zo ons eigen ontgroening teniet doen. Maar dan pikken ze natuurlijk de banen van onze eigen mensen in. De werkelijkheid is dat de meeste lente – landen – jongeren het liefst in hun eigen land blijven wonen en werken, als daar een menswaardig bestaan op te bouwen valt.

Zolang als wij arrogant blijven waar het gaat over de democratie als het beste systeem, zonder oog te hebben voor de voorwaarden die noodzakelijkerwijs vervuld moeten worden om dat systeem een kans van slagen te geven, zolang als wij vooral druk zijn met het beschermen van onze eigen belangen, zolang zal het er in de wereld niet beter op worden. De beste manier , beter dan het geven van geld aan regeringen die daardoor onafhankelijk worden van hun bevolkingen, om de lente – landen te helpen is hen de mogelijkheid te geven om vrij met ons te handelen en te concurreren. Als zij het beter en goedkoper kunnen dan wij is dat voor ons als consumenten en ook voor de handel alleen maar goed. Wij moeten dus ophouden met applaudisseren en protectioneren. Wij moeten eindelijk eens beginnen met delen. Weg met de landbouwsubsidies in de EU is een eerste stap.

Protectionisme, arrogantie of moderniteit

Voorspellen is heel moeilijk. Vooral als het om de toekomst gaat. De tekst van een bericht op Twitter van eurocommissaris mevrouw Smit-Kroes. Nu is voorspellen natuurlijk geen kwestie van kijken in de bekende glazen bol. Het is veeleer een poging inzicht te krijgen in alle werkzame krachten en vooral in de richting waarin deze krachten werken. Verschillende methoden om de toekomst te onderzoeken zijn: (kwantitatieve) modellen, scenariostudies, delphi-studies en overige participatieve methoden, technologisch aspectenonderzoek en dialectiek (Wikipedia).

Kishore Mahbubani heeft in het eerste hoofdstuk van zijn boek The new Asian Hemisphere, the irresistable shift of global power to the east ( Public Affairs, New York, 2008 ) een drietal scenario’s voor de toekomst van de wereld in de komende vijftig jaar geschetst. Mahbubani is momenteel decaan/professor aan de Lee Kuan Yew National University van Singapore en was van 1971 tot 2004 diplomaat. In die 33 jaar bekleedde hij twee keer het voorzitterschap van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties.

Het eerste scenario van Mahbubani is de Mars naar Moderniteit. Hij stelt daarin dat het gebruik van een watercloset wel eens de beste indicator zou kunnen zijn voor een antwoord op de vraag hoeveel van de 6,5 miljard wereldburgers nog leven in een premoderne wereld. Hoe groter het aantal mensen dat zijn intrede doet in die moderne wereld, hoe veiliger en stabieler de wereld zal worden. Wat Noord-Amerika en Europa vandaag de dag al bereikt hebben, kan morgen door de rest van de wereld bereikt worden. Zo zal China in 2015 het niveau bereiken waarop de ontwikkelde landen zich in 1960 bevonden. Daarbij veroorzaakt het gebruik van de mobiele telefoon met internet een stille revolutie waarvan de impact te vergelijken valt met de industriële revolutie. Connectiviteit is productiviteit. Als je mensen met elkaar verbindt, worden ze productiever. Met ontwikkelingshulp helpen we vooral regeringen van arme landen in het zadel, die daardoor het contact met hun bevolking verliezen, omdat ze voor het verkrijgen van hun fondsen niet van hen afhankelijk zijn. In een periode van twee decennia zullen 1 tot 1,5 miljard mensen in Azië verbonden worden met de moderne wereld en zichzelf geleidelijk van die foute regimes ontdoen. Dat is de Mars naar Moderniteit.

In het tweede scenario stelt Mahbubani, dat het verdere verloop van de wereldgeschiedenis bepaald zal worden door de manier waarop het westen reageert op deze Aziatische Mars naar Moderniteit. Als het zich terugtrekt in de oude forten. Als protectionisme in de plaats komt van vrije handel, dan berooft alleen al de EU de ontwikkelingslanden van 700 miljard dollar per jaar en dat is 14 keer meer dan de totale ontwikkelingshulp. De politieke steun voor protectionisme is, sinds het einde van de Koude oorlog (1989) , helaas zowel in de verenigde Staten als in Europa toegenomen. En daarmee beroven we ook onszelf van om en nabij de 1 miljard dollar per dag. Met name de manier waarop Europa al jarenlang de landbouwsector subsidieert is een voorbeeld van nauw bemeten eigenbelang zonder oog voor de globale situatie. Het heeft er alle schijn van, dat de westerse landen geleidelijk aan het geloof verliezen dat ze de concurrentie met de opkomende economieën aan kunnen. Dat gebrek aan vertrouwen kan ons opbreken en de wereld de verkeerde kant op sturen.

De triomf van het westen is het derde scenario. Vanaf het einde van de Koude Oorlog waren er voor het westen nog maar twee grootmachten over. Amerika en Europa. De rest van de wereld hoefde niet meer de toen dat zich naar deze voorbeelden om te vormen. De arrogantie was welhaast grenzeloos. Gorbatsjov was, in tegenstelling tot Deng Xiaoping, geen held, maar een idioot. Zijn opstelling heeft ertoe geleid dat de Russische economie in tien jaar tijd 45% van haar ‘output’ verloor en dat de sterfte- en criminaliteitscijfers drastisch toenamen. De westerse arrogantie leidt ook tot de veronderstelling dat culturele verschillen er niet toe doen en dat het mogelijk is om van de ene op de andere dag elke samenleving, waar dan ook in de wereld en in welk stadium van culturele en economische ontwikkeling dan ook, om te vormen tot een liberale democratie. Een misvatting. De voorbije twee eeuwen van westerse dominantie zijn in de wereldgeschiedenis eerder een uitzondering dan de regel.

Het is niet moeilijk te raden welk scenario de voorkeur verdient.