Gelukkig steunt Nederland het ESM

Zoals het er nu uit ziet gaat het Nederlandse parlement vanmiddag gelukkig instemmen met het Europees Stabiliteitsmechanisme (ESM). Met de steun van CDA, VVD,PvdA, D’66 en Groen Links draagt Nederland 4,6 miljard direct bij en staat nog eens garant voor 35,4 miljard euro, die in geval van nood oproepbaar zijn door een gekwalificeerde en gewogen meerderheid van 85% van de deelnemende landen. Te hopen valt dat met het ESM de stabiliteit van Europa en de euro gegarandeerd kan worden, want die is van uitermate groot belang voor een klein land als Nederland, dat in hoge mate voor zijn inkomsten ( BNP) afhankelijk is van export binnen de eurozone. Een onstabiel Europa en een wankelende euro hebben grote negatieve gevolgen voor ons BNP. De noodzaak om de tering naar de nering te zetten zal in dat geval nog veel zwaarder te voelen zijn in onze rechter kontzak, waar kennelijk van menigeen ook het verstand zit. De tering naar de nering zetten moeten ook regeringen en bevolkingen die nu door het ESFS en straks door de structurele opvolger het ESM gesteund worden. Het is – en dat zou iedereen die wel eens een journaaluitzending gezien heeft kunnen weten- dus niet zo dat wij bakken met geld naar bijvoorbeeld Griekenland brengen, terwijl de Grieken zelf niet hoeven te bezuinigen. En dat geld voor de Ieren, de Italianen en de Spanjaarden evenzo.

Wat is het andere scenario? We kunnen de boel laten ploffen. Onszelf achter de dijken en opnieuw gesloten grenzen terugtrekken. We kunnen de Grieken, de Italianen, de Spanjaarden en de Ieren laten barsten, ze dwingen hun gigantische schulden terug te betalen en als ze dat niet kunnen ze beroven van alles wat ze nog aan inkomstenbronnen hebben. Onwillekeurig doet dat scenario me denken aan de gevolgen van het verdrag van Versailles, waarmee een einde kwam aan de eerste wereldoorlog. De herstelbetalingen waren voor de Duitsers moeilijk te dragen en trokken een zware wissel op de wederopbouw van het land. De NSDAP speelde daar handig op in en wat dat uiteindelijk voor gevolgen had is bekend. De Europese samenwerking heeft ons in ieder geval een periode van bijna zeventig jaar zonder oorlogen onder elkaar opgeleverd en gisteren, zittend in het zonnetje op een terras, realiseerde ik me nog eens wat het voor een rijkdom is niet te hebben moeten meemaken wat mijn ouders en grootouders moesten beleven.

Ik ben dus maar wat blij dat ons land niet geregeerd wordt door een coalitie van de PVV en de SP, omdat ik vrees, dat mijn kinderen door hun opstelling nog wel eens geconfronteerd zouden kunnen worden met wat mijn ouders en grootouders overkomen is. Niet de soevereiniteitsparanoia maar alleen de onderlinge solidariteit in Europa kan hen dit besparen.

Heelt de tijd alle wonden?

Het laatste van de zeventien landen uit de eurozone, dat een beslissing moet nemen over het optuigen van het Europees Financieel en Stabiliteits Fonds(EFSF) is Slowakije, dat sinds 1 januari 2009 lid is. Om die operatie te kunnen laten doorgaan is instemming van alle Eurolanden noodzakelijk. Zoals het er nu uitziet leidt de besluitvorming in Slowakije tot een kabinetscrisis, want er is geen meerderheid voor het besluit te vinden binnen de regerende coalitie. Een deel van de oppositie wil wel meestemmen met de voorstanders, maar dan moet de regering weg. Ook daar kortzichtige politieke spelletjes dus. Ook daar niet de overtuiging, dat Europa een overlevingsnoodzaak zal blijken te zijn, maar eerder de overtuiging, dat men zich de luxe van wat spelletjes over de rug van de toekomst wel kan permitteren. Politiek is overal hetzelfde.

Gisteren zag ik een wat oudere man in Bratislava, die € 300 pensioen per maand krijgt en, omdat hij daar niet van kan leven, een bijbaantje als nachtportier heeft wat hem € 1,80 per uur oplevert. Hij vroeg zich hardop af waarom hij zou moeten meebetalen aan een Griek, die € 700 pensioen per maand vangt. En heel veel ‘gewone’ mensen vragen zich af, waarom ze moeten betalen om banken overeind te houden, die er een potje van gemaakt hebben met hun spaarcenten. De Belgen hebben net Dexia genationaliseerd. Kosten: 4 miljard, en nog eens een garantstelling van 54 miljard (15% van het Belgisch Bruto Nationaal Product ), waardoor de kredietwaardigheid van het land stevig onder druk komt te staan. De Denen hebben al hetzelfde gedaan met een wat kleinere bank. En die zijn niet eens lid van de eurozone. Laat die banken maar gewoon failliet gaan, zeggen veel mannen in de straat. Op de Belgische TV zei een man, dat hij zijn 3 miljoen gewoon bij Dexia had laten staan. Zijn uiterlijke verschijning gaf mij aanleiding te veronderstellen, dat hij francs bedoelde. Maar tegenwoordig weet je het gewoon niet meer. In heel Limburg worden intussen grote pullen bier gedronken op de oktoberfeesten, die zowat in elk dorp gehouden worden en die maar weer eens aantonen dat Limburgers eigenlijk Duitsers zijn. Is iemand nog in staat om gewone mensen duidelijk te maken, dat er iets aan de hand is? Of is er eigenlijk helemaal niets aan de hand?

Met man en macht proberen regeringsleiders ‘der grosse Kladderadatsch’ te voorkomen. Ze nemen wel de tijd. Merkel en Sarkozy beloofden het varkentje eerst voor het einde van deze maand gewassen te hebben, maar dat wordt nu toch weer begin november. Kennelijk willen ze zich niet door de financiële markten onder druk laten zetten, maar in hun eigen tempo doen wat ze denken dat gedaan moet worden. Door de in Slowakije te verwachten toestanden kan het ook zo maar weer even wat langer duren. De tijd heelt alle wonden. De vraag is of dat ook zal gelden voor de wonden die geslagen worden door het geweldmonopolie van staten, uitgeoefend door politiemensen,die in toenemende mate niet meer optreden tegen georganiseerd geweld omdat ze daar te bang voor zijn, maar wel inhakken op vreedzaam protesterende burgers omdat ze daar stoer genoeg voor zijn en ook hun baan niet willen verliezen.

Een beetje nuanceren

Waarom, waarom, waarom? Hoezo, hoezo, hoezo? Meer vragen dan beweren, wijst de weg naar eeuwig leren. Welk land heeft de hoogste staatsschuld van allemaal? Hoe hoog is de staatsschuld van Griekenland? Hoe verhoudt zich die tot de schulden van andere landen in de Eurozone? Hoe zit het precies met die begrotingstekorten?

In de European Financial Stability Facility (EFSF) hebben de 27 leden van de Europese Unie afgesproken, dat de staatsschuld niet hoger mag zijn dan 60% van het BNP en dat het tekort op de begroting niet meer dan 3% mag bedragen.

Ambtenaren van het Ministerie van Financiën in Griekenland staken en beweren nu, dat hun land niet meer schulden heeft dan Duitsland, Italië of Frankrijk. Die zouden het toch moeten weten, denk ik dan?

Maar het klopt. Griekenland heeft de hoogste staatsschuld van de 17 landen in de Eurozone. 157,7 % van het Bruto Nationaal ( of Binnenlands ) Product (BNP) in 2011. De schuld is dus hoger, dan wat er in een jaar verdiend wordt. In huishoudelijk Nederlands: Uw inkomen is € 30.000,- en u hebt € 50.000,- schuld bij de bank. Met de buren hebt u afgesproken , dat dit eigenlijk maar € 18.000,- zou mogen zijn, omdat u anders misschien niet meer mee kunt betalen aan de gezamenlijke servicekosten. De schuld van Griekenland wordt groter, omdat er elk jaar meer uitgegeven wordt, dan er binnenkomt. Begrotingstekort heet dat in het jargon. Staat Griekenland daarin alleen?

Nee! In de Eurozone voldoen slechts 5 van de 17 landen aan de 60% - norm. Dat zijn Estland, Luxemburg, Slovenië, Slowakije, en Finland. Alle andere hebben een hogere staatsschuld dan afgesproken. Na Griekenland volgen Italië, Ierland en Portugal, allemaal met een staatsschuld van meer dan 100% van het BNP. Duitsland en Frankrijk zitten boven de 80%. Van de 27 EU-landen voldoen er 13 aan de norm voor staatsschuld. Daartoe behoren Bulgarije, Tsjechië, Letland, Litouwen, Polen en Roemenië. Het is maar dat u het weet.

Voor wat betreft het jaarlijkse tekort op de begroting voldoen slechts 8 van de 27 EU-landen in 2011 aan de norm van 3%. Duitsland, Estland, Luxemburg, Malta, Finland, Bulgarije, Hongarije en Zweden. De laatste twee hebben in 2011 zelfs een begrotingsoverschot.
In absolute getallen is de staatsschuld van bijvoorbeeld Duitsland meer dan het vijfvoudige van die van Griekenland. Frankrijk en Italië liggen daar niet ver bij uit de buurt. Dat zullen die Griekse ambtenaren dus wel bedoelen. En dan hebben ze gelijk. Maar in Europa wordt de schuld nu eenmaal gekoppeld aan het BNP en dan wordt alles weer relatief. Voor 19 van de 27 EU-landen, en dus zeker niet alleen voor Griekenland, geldt dat de tering naar de nering gezet moet worden, zodat de staatsschulden niet verder toenemen. Die norm voor het begrotingstekort moet dus naar 0, al is het maar tijdelijk. In ieder geval zo lang tot alle lidstaten de 60% - norm voor hun staatsschuld gerealiseerd hebben.

De hoogste staatsschuld van alle landen in de wereld heeft overigens Japan. Meer dan 200% van het BNP. Dat is (nog) geen probleem, omdat 95% van die schuld gefinancierd wordt met de spaarcenten van zuinige Japanse bedrijven en particulieren. Japan houdt zich dus hoofdzakelijk zelf overeind.