Friday, 8 June 2012

Alle lof voor Lahm!


Morgen gaat het beginnen. Nederland heeft volgens de Duitse bevolking 3% kans om Europees kampioen te worden bij het door Polen en Oekraïne georganiseerde toernooi. Zelf geven ze zich 47% kans. Aanstaande woensdag zal wellicht het een en ander duidelijk worden. De relatie tussen sport en politiek staat bij dit EK weer eens prominent op de agenda. Vooral de manier waarop het regime in de Oekraïne omgaat met Julia Timosjenko heeft menig politicus aanleiding gegeven dat land tijdens het EK juist niet te bezoeken. Sportmensen zelf hebben in het algemeen niet veel op met politiek. Het WK in Argentinië was daar al een voorbeeld van. Ze willen hun sport beoefenen en verder met rust gelaten worden. Maar er zijn uitzonderingen. Philipp Lahm bijvoorbeeld. De aanvoerder van de Mannschaft verklaarde in Der Spiegel, dat wat er in de Oekraïne met Timosjenko gebeurt niet bepaald overeenstemt met zijn idee van democratie. Hij riep Uefa - baas Platini op daartegen stelling te nemen. Maar wat Platini ook doet, er komt geen woord daarover uit zijn mond. Integendeel. Lahm zou er volgens Platini juist goed aan gedaan hebben zijn mond te houden over politiek en blij te zijn dat zoveel mensen hun best doen om het hem mogelijk te maken zijn sport daar te beoefenen. Platini probeert manhaftig sport en politiek gescheiden te houden. Politici echter gebruiken sportevenementen al jaar en dag ter meerdere eigen eer en glorie. En niet alleen sportevenementen. Het Eurovisie songfestival, onlangs gehouden in Azarbeidzjan, werd door Aliyev ook gebruikt om zijn land beter aan de wereld te tonen dan het in werkelijkheid is. Politici gebruiken de sport dus wel. Waarom zouden sportlieden dan hun mond moeten houden over de politiek? Er zijn ook mensen die van mening zijn dat juist de sport verbroedert en mogelijkheden biedt om een dialoog op gang te brengen over andere zaken. Dat moet dan vooral gebeuren door middel van de media – aandacht die grote evenementen nu eenmaal met zich meebrengen. Politici beperken zich dan tot politiek, sportlieden en sportbestuurders tot sport en journalisten kunnen hun zegje over zowel politiek als sport doen. De vlieger gaat alleen niet op, omdat juist de politici zich hieraan niet houden. Sport is voor hen een soort van toverbal. Sport kan alles. Verbroederen, integratie verbeteren, de bevolking gezonder maken en ga zo maar door. Voor politici is de sport een middel. Voor de meeste sporters is sport een doel in zichzelf. Ze beleven plezier aan het beoefenen ervan en dat is voldoende. Maar ze worden gebruikt. Vooral in de glans van topsporters baden politici zich graag. Merkel gaat niet voor niets op bezoek bij de Mannschaft in Polen, met een schare persvolk in haar gevolg . Gegarandeerde aandacht in alle journaals. Als politici de sport op een dergelijke manier gebruiken, moet niemand , en zeker politici en de voorzitter van de Uefa niet, zich erover verbazen dat een volwassen sporter, die wel oog heeft voor wat er in de wereld gebeurt, daar zijn mening over geeft. Topsporters hebben een voorbeeldfunctie en daar hoort bij dat ze laten zien dat ze niet als hersenloze machines door de wereld lopen, maar oog hebben voor wat zich in die wereld afspeelt en hun mond open doen als er iets voor verbetering vetbaar is. Alle lof dus voor Lahm.

Friday, 1 June 2012

“Wetenschappelijke” stemmingmakerij


Wat is er sedert 2004 allemaal veranderd in Nederland, naast de invoering van een algemeen rookverbod op de werkplek? Dat rookverbod heeft volgens Maastrichtse geleerden geleid tot het voorkomen van meer dan 16.000 gevallen van hartstilstand, waardoor ongeveer 14.000 mensenlevens gespaard werden. Hoe weten die geleerden dat? Omdat de ambulancedienst Zuid - Limburg van 2004 tot 2008 minder vaak voor een acute hartstilstand opgeroepen werd ! In de twee jaar voor 2004 was het aantal gevallen van acute hartstilstand nog aan het stijgen, beweren ze. Na het rookverbod op de werkplek daalde het aantal spectaculair. De geleerden hebben nog even gewacht met de publicatie van hun bevindingen. Ze wilden de effecten van het rookverbod in de horeca ( 2008 ) ook meenemen. Maar dat verbod heeft niks opgeleverd. Dat vonden de hooggeleerde heren natuurlijk jammer, want hen is er alles aan gelegen te bewijzen dat als er niemand meer rookt er ook niemand meer sterft. Zou STIVORO hier een vinger in de onderzoekspap hebben? Natuurlijk is de plaats waar je werkt veelal geen vrije keuze en zit je voor je plezier in de kroeg. Als we iedereen vrij een werkplek laten kiezen vermindert wellicht het aantal acute hartstilstanden. Dat is het onderzoeken meer dan waard. Misschien ligt het aan de invoering van de euro in 2002? We wilden en konden er die eerste jaren maar niet aan wennen. Bleven omrekenen. Veel stress dus. Na twee jaar ebden die spanningen weg en realiseerden we ons dat er geen weg terug was. Kan iemand dat eens onderzoeken? De invloed van de invoering van de euro op het aantal acute hartstilstanden? Het gemiddelde sterftecijfer ( aantal sterfgevallen per 1000 inwoners) stijgt overigens in Nederland vanaf 2004 gestaag. Dat komt waarschijnlijk omdat we allemaal, ondanks dat gerook, ouder geworden zijn en er nu eenmaal meer ouderen dan jongeren aan de beurt zijn. In Nederland overlijden per jaar zo’n 15.000 mensen per jaar aan een acute hartstilstand. Dat moeten er voor 2004 dus 19.000 geweest zijn, want de geleerde Maastrichtenaren beweren dat er in vier jaar tijd 16.000 acute hartstilstanden voorkomen zijn door het rookverbod op de werkplek. Op de website van het CBS valt te zien, dat het aantal doden door hart- en vaatziekten sinds 1970 al continu aan het dalen is. In 2004 was het risico om daaraan te overlijden in vergelijking met 1970 al meer dan gehalveerd. Letterlijk staat daar te lezen: ‘De kans om aan ziekten van de kransvaten te overlijden is in 2004 zelfs bijna driemaal zo klein als begin jaren zeventig, zowel voor mannen als voor vrouwen. Dit komt voor een groot deel door de daling van de sterfte aan acute hartinfarcten.’ Er lijken me nogal wat factoren van invloed op het aantal acute hartstilstanden. Als de Maastrichtse geleerden erin geslaagd zijn om alle overige factoren uit te sluiten en een onderzoek uit te voeren waarin de invloed van het rookverbod op de werkplek uit 2004 geïsoleerd gemeten kon worden, dan neem ik mijn pet voor hen af en maak een diepe buiging. Maar uit wat ik lees, hebben ze die conclusie getrokken naar aanleiding van het gedaalde aantal ambulanceritten naar acute hartstilstanden in Zuid – Limburg en die cijfers vervolgens geëxtrapoleerd naar landelijk niveau. Dat lijkt me zo op het eerste oog niet een echt wetenschappelijk te verantwoorden conclusie, maar eerder stemmingmakerij, die de naam van de universiteit niet bepaald goed doet.

Tuesday, 29 May 2012

Zo kan het niet langer! Indignez-vous!


Wie maakt er nu eindelijk eens een einde aan dat gedoe in Syrië? Onder de ogen van VN – waarnemers worden in Houla mannen, vrouwen en kinderen afgeslacht. Ze stonden erbij, keken ernaar en zijn niet eens in staat om duidelijk te maken wie daarvoor verantwoordelijk is. Assad laat zijn minister van buitenlandse zaken snel verklaren dat hij er niets mee te maken heeft. Het zijn natuurlijk de door het buitenland gesteunde rebellen, die het door Rusland, China en Iran gesteunde regime in diskrediet willen brengen. En dat moet vooral het buitenland weten. Wij mengen ons als het even kan liever niet in de binnenlandse aangelegenheden van andere naties. Behalve als de belangen erg groot zijn. Met zijn allen zijn we inmiddels zover afgegleden dat belangen enkel nog economisch van aard zijn. We hebben weliswaar de mond vol van elementaire mensenrechten, maar op de keper beschouwd zijn mensenlevens niets waard. Geïnstitutionaliseerde moordenaars als bij voorbeeld Assad, Ahmedinejad, Poetin en Aliyev ( onvolledige en willekeurige opsomming ) kunnen ongestoord hun gang gaan. Het beschermen van mensenrechten noopt ons hoogstens nog tot het heffen van een waarschuwend vingertje gekoppeld aan de diplomatieke mededeling dat het zonder vorm van proces vastzetten, martelen en afslachten van je eigen burgers toch eigenlijk niet hoort. Aan de andere kant is het natuurlijk ook niet eenvoudig. We kunnen moeilijk onze strijdkrachten op elke idioot af sturen, die misbruik maakt van al of niet legitiem verkregen macht. Al deden we dat wel in Afghanistan, Irak en Libië. En ook Bin Laden wisten we te vinden. Ze gaan natuurlijk gewoon net zo lang door tot ze iemand tegen komen die duidelijk maakt dat het nu afgelopen is. Elke mafketel vindt ooit zijn Waterloo. Maar helaas is de prijs die betaald moet worden niet gering. Vooral voor de mensen die dagelijks mee moeten maken hoe machtswellustelingen, gelooffanatici , antidemocraten en andere criminelen geen middel schuwen om zich over de ruggen van gewone mensen te verrijken. Je zou toch bijna de neiging krijgen illegaal een wapen aan te schaffen, af te reizen en de klus maar zelf te klaren. Dit soort figuren verdienen toch eigenlijk niet beter, dan een kogel door hun kop. Kansloze missie natuurlijk. Er zijn al martelaren genoeg en hun status is lang niet overal meer onomstreden. Het loopt toch echt steeds meer uit op een strijd van goed tegen kwaad in de wereld. Waar leggen we de grens? Wanneer grijpen we, hoe dan ook, in? Vanuit welke motieven menen we dat te kunnen of zelfs te moeten doen? Waarom denken wij de waarheid in pacht en het recht aan onze zijde te hebben? Moeten ze hun eigen problemen niet oplossen, omdat wij al genoeg te stellen hebben met die van ons? Als wij niet bereid zijn dat wat deze, onze wereld ons te bieden heeft eerlijk met elkaar te delen. Zo lang wij, om welke reden dan ook, menen recht te hebben op een groter deel zal het niet goed komen. Ieder van ons kan het zichzelf makkelijk maken door te stellen dat er voor gewone mensen toch niets aan te doen valt. Maar er zijn geen gewone en ongewone mensen. Er zijn mensen. En die willen over het algemeen overal op de wereld hetzelfde. In vrede en veiligheid leven, werken, hun kinderen opvoeden, onderwijs genieten en geholpen worden als ze ziek zijn. En al die mensen hebben een stem, die ze kunnen laten klinken. Een stem die moet klinken in de richting van onze leiders. Een stem die hen duidelijk maakt, dat het, zoals het in Syrië gaat niet kan en mag. Dat er zo snel mogelijk een einde moet komen aan die onmenselijke toestand daar. Hoe dan ook!

Thursday, 24 May 2012

Gelukkig steunt Nederland het ESM


Zoals het er nu uit ziet gaat het Nederlandse parlement vanmiddag gelukkig instemmen met het Europees Stabiliteitsmechanisme (ESM). Met de steun van CDA, VVD,PvdA, D’66 en Groen Links draagt Nederland 4,6 miljard direct bij en staat nog eens garant voor 35,4 miljard euro, die in geval van nood oproepbaar zijn door een gekwalificeerde en gewogen meerderheid van 85% van de deelnemende landen. Te hopen valt dat met het ESM de stabiliteit van Europa en de euro gegarandeerd kan worden, want die is van uitermate groot belang voor een klein land als Nederland, dat in hoge mate voor zijn inkomsten ( BNP) afhankelijk is van export binnen de eurozone. Een onstabiel Europa en een wankelende euro hebben grote negatieve gevolgen voor ons BNP. De noodzaak om de tering naar de nering te zetten zal in dat geval nog veel zwaarder te voelen zijn in onze rechter kontzak, waar kennelijk van menigeen ook het verstand zit. De tering naar de nering zetten moeten ook regeringen en bevolkingen die nu door het ESFS en straks door de structurele opvolger het ESM gesteund worden. Het is – en dat zou iedereen die wel eens een journaaluitzending gezien heeft kunnen weten- dus niet zo dat wij bakken met geld naar bijvoorbeeld Griekenland brengen, terwijl de Grieken zelf niet hoeven te bezuinigen. En dat geld voor de Ieren, de Italianen en de Spanjaarden evenzo.

Wat is het andere scenario? We kunnen de boel laten ploffen. Onszelf achter de dijken en opnieuw gesloten grenzen terugtrekken. We kunnen de Grieken, de Italianen, de Spanjaarden en de Ieren laten barsten, ze dwingen hun gigantische schulden terug te betalen en als ze dat niet kunnen ze beroven van alles wat ze nog aan inkomstenbronnen hebben. Onwillekeurig doet dat scenario me denken aan de gevolgen van het verdrag van Versailles, waarmee een einde kwam aan de eerste wereldoorlog. De herstelbetalingen waren voor de Duitsers moeilijk te dragen en trokken een zware wissel op de wederopbouw van het land. De NSDAP speelde daar handig op in en wat dat uiteindelijk voor gevolgen had is bekend. De Europese samenwerking heeft ons in ieder geval een periode van bijna zeventig jaar zonder oorlogen onder elkaar opgeleverd en gisteren, zittend in het zonnetje op een terras, realiseerde ik me nog eens wat het voor een rijkdom is niet te hebben moeten meemaken wat mijn ouders en grootouders moesten beleven.

Ik ben dus maar wat blij dat ons land niet geregeerd wordt door een coalitie van de PVV en de SP, omdat ik vrees, dat mijn kinderen door hun opstelling nog wel eens geconfronteerd zouden kunnen worden met wat mijn ouders en grootouders overkomen is. Niet de soevereiniteitsparanoia maar alleen de onderlinge solidariteit in Europa kan hen dit besparen.

Monday, 21 May 2012

Groeten uit Azerbeidzjan en Oekraïne. Selectieve verontwaardiging !


Omroep Max zond gisteren een programma over Azerbeidzjan uit. Aanleiding daarvoor is natuurlijk het Eurovisie Songfestival, waarvan de finale op 26 mei aanstaande plaats zal vinden. Presentator Jan Slagter schetste een nogal eenzijdig positief beeld van het land. Even later toonde de ARD ( Duitsland 1 ) de andere kant van de medaille. Zelf heb ik het land in september 2010 bezocht en ongeveer dezelfde tocht gemaakt als Slagter, van Bakoe naar Şeki en weer terug. In die dagen bezocht ook de Russische president Medvedev zijn collega Ilham Aliyev en ook René van der Linden was even ter plaatse. Azerbeidzjan is immers lid van de Raad van Europa, die vooral de democratie, de mensenrechten en de eenheid tussen de staten bevordert. Laat ik vooropstellen dat Bakoe een fantastische stad is, die met haar combinatie van modern en historisch veel indruk op me gemaakt heeft. Beslist de moeite van een bezoek waard. Maar er is meer. Azerbeidzjan is door de olie een rijk land. Aan geld geen gebrek. Het ene na het andere prestigeproject wordt uit de grond gestampt. Zo ook de Crystal Hall, waar het Songfestival gehouden wordt. Dat songfestival is echter niet meer dan een familiefeestje van de Aliyevs. Mehriban Aliyev-Pashayeva, de vrouw van de president, is voorzitter van het organisatiecomité. Een viertal families zijn belangrijk en machtig in Azerbeidzjan. Ze verrijken zich via monopolies, die ze onderling verdeeld hebben. Het land is, bezien door onze bril, door en door corrupt. Dat merk je al meteen bij aankomst op het vliegveld, waar voor € 60 een visum aangeschaft moet worden. Als je zichtbaar wat extra geld in je paspoort stopt gaat het allemaal wat sneller. De salarissen van de functionarissen zijn van dien aard, dat ze er allemaal iets bij moeten verdienen. Dat geldt ook voor de politie. Rijdend in een auto wordt je herhaaldelijk aangehouden, omdat je zogenaamd te hard gereden hebt. De prijs is een kwestie van onderhandelen met de betreffende agent. De families die het voor het zeggen hebben zijn de Aliyevs, de Pashayevs, de Heydarovs en de Mammadovs. Niets komt het land binnen zonder dat een van die families daar geld aan verdient. Zo gaat het zusje van mevrouw Aliyev, Nargiz Pashayeva, bijvoorbeeld over alle cosmetica die het land binnenkomen. Het ‘state customs committee’ is daarbij de spin in het web. Aanvankelijk in handen van de Heydarovs, zwaaien daar nu de Aliyevs de scepter. Democratie gaat in Azerbeidzjan niet verder dan dat er soms voor de schijn verkiezingen gehouden worden. Aliyev heeft geregeld, dat hij president voor het leven is en de familieclans zullen hun macht niet vrijwillig afstaan. Oppositie is niet toegestaan. Tegenstanders van het regime worden zonder vorm van proces opgepakt, opgesloten en gemarteld. Persvrijheid bestaat niet. Met zijn allen gaan we genieten van het Eurovisie Songfestival. Ik heb nog geen regeringsleider of president gehoord, die ook maar een kritische zin uitgesproken heeft. Hoe anders ligt dat als het over het EK voetbal in de Oekraïne gaat. Daar zit mevrouw Timosjenko in de bak en er is nauwelijks nog een politicus te vinden die het aandurft iets positiefs over dat land te zeggen, laat staan erheen te gaan om een voetbalwedstrijd te bekijken. De verontwaardiging is ook hier weer, zoals zo vaak, zeer selectief.

Saturday, 19 May 2012

Roder en groener


Het beste jongetje van de CDU – klas van Angela Merkel, Norbert Röttgen, is na een slecht examen deze week onmiddellijk van school gestuurd. Zijn positie als milieuminister stond kennelijk niet alleen onder druk, maar was in de ogen van het hoofd der school zelfs onhoudbaar geworden. Kleine Norbert had de naam van de school in diskrediet gebracht door te verklaren dat het examen niet door hem zelf maar door het schoolhoofd gemaakt zou moeten worden. Hij waande zich kennelijk onaantastbaar. Hoogmoed komt voor den val. Links won in Noordrijn – Westfalen (NRW). Links won ook in Griekenland en zal daar binnenkort nog meer winnen. Links won ook in Frankrijk. Tekenen aan de wand. Misschien hadden de verkiezingen in NRW toch meer met Merkels Europapolitiek te maken, dan haar zelf lief is en had kleine Norbert gelijk, maar kwam dat nu gewoon even slecht uit. De kiezers in Europa lijken opmerkelijk eensgezind in hun veroordeling van het perspectiefloze strakke begrotingsbeleid dat door hun regeringen in Europa op de rails is gezet. Ze begrijpen best dat de tering naar de nering gezet moet worden, maar het mag wat geleidelijker en moet gepaard gaan met investeringen, die een bijdrage leveren aan het op peil houden van de werkgelegenheid. De banken redden en de burgers laten verzuipen blijkt een niet te verkopen verhaal. Nu duidelijk wordt wat de precieze inhoud van het lenteakkoord in Nederland is, steken ook hier de protesten de kop op en zou het zo maar kunnen dat ook Diederik Samson meer gelijk gaat krijgen dan zogenaamd verantwoordelijkheid nemende redders van het vaderland gehoopt hadden. Het CDA zal het met Sybrand van Haersma Buma niet gaan redden. Die vindt het namelijk nog steeds jammer dat zijn gedoogpartner, de PVV, de stekker uit de minderheidsregering getrokken heeft. In die zin had Wintels het gelijk aan zijn zijde, maar die heeft totaal geen uitstraling. Prototype stijve hark. Mona Keijzer deed het goed in de peilingen, werd glansrijk tweede, maar ontbeert inhoudelijke diepgang. Een Mona - toetje zonder maaltijd stilt de honger van de kiezer ook niet. De nieuwe leider van het CDA is nog niet opgestaan. Tofik Dibi doet Groen Links de das om. Nog zo’n veelbelovende, aardige jongen die zijn hand gigantisch overspeelt. Het verbaast me niks, dat Jolanda Sap geen seconde bang voor hem is geweest. Tragisch voor GroenLinks is alleen dat de schade wel aangericht is en onherstelbaar zal blijken. Het partijbestuur van GroenLinks had natuurlijk gewoon gelijk, maar heeft de kwestie enigszins onhandig aangepakt , wat de schade enkel vergroot. En Jolanda zelf had natuurlijk beter even in de zon kunnen gaan zitten dan mee te doen aan het lenteakkoord. Ze heeft zich door Pechtold in de luren laten leggen. Het zal mij niks verbazen als over enige tijd heel Europa roder en groener wordt. Maar kijk uit! In Nederland is ook het CDA groen, in tegenstelling tot Duitsland waar de CDU/ CSU zwart is.

Monday, 14 May 2012

Verkiezingen in Noordrijn - Westfalen


Nadat de minderheidsregering van Hannelore Kraft in maart gevallen was, omdat de liberale FDP weigerde de begroting goed te keuren, waren er gisteren in Noordrijn - Westfalen (NRW) verkiezingen. Wat verwacht werd is gebeurd. De voormalige minderheidsregering van SPD en Bündnis 90/Grünen heeft nu een meerderheid gehaald. Samen veroverden ze 128 van de 237 zetels in de Düsseldorfse Landdag. Een mooi resultaat voor Hannelore Kraft en Sylvia Löhrmann, de gezichten van de coalitie, die campagne voerden onder het motto ‘zeggen wat je doet en doen wat je zegt’. Kraft leidde de SPD naar 39.1% van de stemmen. Löhrmann wist haar partij redelijk constant te houden ( 11,3 %). Andere winnaars waren de FDP, die onder leiding van voormalig landelijk Geschäftsführer Christian Lindner uit de voorspelde as wist te herrijzen en 8,6% haalde, ruim boven de 5% grens en de Piraten, die hun vierde Landtag enterden met 7,8% van de stemmen. Waar winnaars zijn, zijn natuurlijk ook verliezers. De grootste klap kreeg de CDU. Met 26,3% van de stemmen scoorde zij de laagste uitslag sinds 1950. Dat was voornamelijk te wijten aan het gestuntel van lijsttrekker Norbert Röttgen, in het dagelijks leven milieuminister in het kabinet van mevrouw Merkel. Twee kapitale blunders kostten hem zijn politieke kop. Allereerst verzuimde hij , zulks in krasse tegenstelling tot Hannelore Kraft, duidelijk te maken dat hij als winnaar ( minister-president) of als verliezer ( fractievoorzitter ) voor NRW zou kiezen. Hij liet zijn baan als milieuminister in Berlijn boven de kiezersmarkt in NRW zweven. Ten tweede probeerde hij de Europapolitiek van mevrouw Merkel tot inzet van de verkiezingen in NRW te maken en kreeg prompt een draai om zijn oren van diezelfde mevrouw Merkel, die de bui al zag hangen. Ze verklaarde dat de verkiezingen in NRW om niets minder gaan dan de zetelverdeling in de Landtag en de toekomstige regering van NRW, maar ook om niets meer! De andere verliezer van deze verkiezingen is die Linke, die de drempel van 5% deze keer niet meer wisten te halen.

Omdat NRW het grootste land van de Bondsrepubliek is werpen deze verkiezingen in de ogen van vele commentatoren hun schaduw vooruit naar de ‘Bundestagswahlen’ van 2013. Een pak slaag voor de CDU/ Angela Merkel en Merkel lijdt ongekende nederlaag, schreeuwen de koppen vandaag. De vraag is of dat waar is. De CDU in NRW heeft inderdaad een pak slaag gekregen, maar de steun voor Merkel op bondsniveau is nog altijd heel groot. Norbert Röttgen is niet langer een van de kroonprinsen van de CDU. Dat staat vast. Ondanks of juist door de geweldige prestatie van Christian Lindner, zal met name de positie van FDP-leider Philipp Rösler stevig onder druk komen te staan. Op bondsniveau staat de FDP er niet goed voor, maar bij de laatste twee landdagverkiezingen wisten zowel Lindner als Wolfgang Kubicki in Schleswig-Holstein goede resultaten te bereiken. Beide zijn niet bepaald vrienden van Rösler. Daarmee komt niet de positie van Merkel, maar wel die van de coalitie tussen CDU en FDP op bondsniveau onder druk te staan. Als de SPD erin slaagt op heel korte termijn een aansprekende kandidaat Bondskanselier , bijvoorbeeld in de persoon van Sigmar Gabriel, aan te wijzen, dan stevent Duitsland in 2013 op een grote coalitie af, al zal de SPD eerst proberen het kunstje van NRW op bondsniveau te herhalen.