A dirty mind is a joy forever ( Oscar Wilde )

Het rapport van de onderzoekscommissie bestaande uit mevrouw Sorgdrager en de heer Frissen over de handel en wandel van de Roermondse wethouder Jos van Rey is gisteren aan het college van Burgemeester en Wethouders, de gemeenteraad en de pers gepresenteerd. En iedereen haalt meteen zijn gelijk. De Limburger, omdat deze krant het altijd al goed gezien en geschreven heeft, hoewel de commissie stelt dat ze geen voorbeelden van bevoordeling van projectontwikkelaar Van Pol heeft kunnen vinden en de gemeente niet benadeeld is door de vriendschap van Van Pol met Van Rey. De burgemeester omdat de bewering van de krant, dat Van Rey zich bij de ontwikkeling van het Kazernevoorterrein, Jazz City en het Arresthuis schuldig gemaakt zou hebben aan regelrechte belangenverstrengeling, niet gestoeld is op feiten. Van Rey omdat de commissie stelt dat hij voortdurend naar de letter en de geest van de gedragscode geopereerd heeft. Iedereen weet dat schijn bedriegt en de commissie stelt vast dat ook de schijn van deze belangenverstrengeling heeft bedrogen. Het ontstane beeld stemt niet overeen met de werkelijkheid. Maar hij was er wel, die schijn, en hij had niet gewekt mogen worden. De gemeenteraad moet op 5 april nog politieke conclusies aan het rapport verbinden. Feitelijk is er dus niets aan de hand. Maar de gezamenlijke bezoeken aan internationale vastgoedbeurzen en het niet betalen voor het gebruik van een vakantiehuisje zijn minder fraai maar, zo stelt de commissie, van beperkte politieke betekenis. Daar zou de gemeenteraad anders over kunnen denken. Maar die gemeenteraad heeft zitten slapen. Ze hadden het allemaal kunnen weten, als ze de integriteitsmeldingen van Van Rey opgevraagd hadden, zoals Van Rey zelf dat jaren gedaan heeft bij de leden van het college van Gedeputeerde Staten, toen hij nog lid was van provinciale staten. En omdat ze dat niet gedaan hebben acht Van Rey zichzelf onschuldig. Dat is misschien een beetje kort door de bocht. Aan de ene kant is in onze rechtsstaat niemand verplicht zichzelf aan te geven of te beschuldigen. Aan de andere kant betekent het feit dat iemand tegen zijn vrienden zegt dat hij iets gedaan heeft wat misschien niet mag en dat daar verder geen haan naar kraait noch enige actie op volgt nog niet dat hij daarom per definitie onschuldig is. De conclusie is misschien wel dat de krant te hoog van de toren geblazen heeft, Van Rey – en dat geeft hij zelf ook als leermoment aan – opener in de richting van de gemeenteraad had kunnen communiceren, zijn collega wethouders en de burgemeester kritischer hadden kunnen zijn en de gemeenteraad wakkerder. En dan nog zal het moeilijk blijven om het wekken van schijn te voorkomen, want wie kwaad wil denken kan dat altijd. A dirty mind is immers a joy forever. Ik ben geen aanhanger van Van Rey, het is geen lekker jongetje, maar dat wil nog niet zeggen dat hij een boef is. Wij kunnen in ons land niemand veroordelen omdat het erop lijkt dat hij iets gedaan heeft wat hij feitelijk niet gedaan heeft. De feiten spreken, kennelijk ook volgens de commissie, in het voordeel van Van Rey. De schijn kan wat mij betreft de prullenbak in.

El (van) Rey

De burger zegt de overheid vaarwel. Zo ongeveer kopte De Volkskrant afgelopen zaterdag. Onderzoek lijkt te bevestigen wat de Trendrede verleden week al verwoordde , we zijn op weg naar zelfsturing.
Politici en bestuurders hebben het zó druk met zichzelf en met elkaar, dat onder de bevolking wel de idee post moet vatten dat hen geen tijd rest om op te lossen wat als werkelijk problematisch waargenomen en ervaren wordt.

Van Rey, onderkoning van Roermond en lid van de Limburgse Provinciale Staten voor de VVD , is een mooi voorbeeld. Een politiek monument zo langzamerhand, prototype machtsdenker. Ik dicht hem een geweldige eigendunk toe. Hij ontleent die aan bijeen gerommelde stemmen en voelt zich daardoor gemandateerd om complotten te smeden , zoals spinnen hun web weven, waarin zijn politieke tegenstanders verstrikt raken en uiteindelijk onschadelijk gemaakt worden. Wanneer dat doel bereikt is heft hij zijn handen in onschuld ten hemel en bagatelliseert zijn rol. Hij liegt en bedriegt en is ervan overtuigd dat zijn politieke doel, zoveel mogelijk naamsbekendheid en stemmen voor zichzelf en zijn partij, alle middelen heiligt. Hij geniet van zijn macht als hij gouverneur Frissen naar een afspraak met partijgenoot en KNVB – directeur Kessler kan commanderen en ontkent vervolgens glashard, dat die bijeenkomst ooit plaatsgevonden heeft. Dat zou hij vast en zeker niet gedaan hebben als de fusie tussen Fortuna Sittard en Roda JC wel een feit geworden zou zijn. Het enige consequente, dat in zijn gedrag te ontdekken valt is dat hij steeds met de heersende wind meewaait.

Als de politiek nog een overlevingskans wil hebben, moeten dit soort politieke opportunisten, intriganten zo spoedig mogelijk van het toneel verdwijnen. Het volk heeft ze inmiddels ontmaskerd. Laten wij onszelf verlossen van deze zogeheten politieke dieren, wolven in schaapskleren, die het spelen op kosten van de belastingbetaler belangrijker vinden dan dienstbaar zijn aan degenen die hun wedde betalen. Ze hebben het vooral druk met het zagen aan de stoelpoten van iedereen die hen ook maar een strobreed in de weg legt, het niet met hen eens is of hen naar de kroon steekt. Verheven boven alle kritiek. Om zich heen snellen ze koppen. Niets vermag in hun omgeving te groeien en tot bloei te komen. It’s lonely at the top, houden ze zichzelf vervolgens voor. Hun motieven moeten te allen tijde gewantrouwd worden. Het zijn vooral deze types die de nadenkende burger geen andere keuze lijken te laten dan de overheid vaarwel te zeggen. Wat dat uiteindelijk voor de democratie betekent is een interessante vraag. Wat gebeurt er met onze samenleving als burgers het vertrouwen in de overheid verliezen, haar niet meer zien als legitiem bekleder van gezag en hun eigen gang gaan? Ik heb het donkere vermoeden, dat de geprivilegieerde politieke kaste zich niet zonder slag of stoot gewonnen geeft en dat er rekening gehouden moet worden met een in toenemende mate repressieve overheid, die haar geweldsmonopolie niet ongebruikt zal laten. Een solide overheid moet immers in staat zijn haar burgers in het gareel te houden, ze netjes belasting te laten betalen en anarchie te vermijden.

Denken, danken en doen

Aan het einde van zijn loopbaan schrijft gouverneur Frissen, samen met Govert Derix, het boek In den beginne – over de toekomst van de beschaving. Het is al het tweede boekwerk van beide heren in korte tijd. Eurosofie verscheen vorig jaar. Het lijkt erop, dat Frissen de laatste jaren van zijn gouverneurschap in de ban is geraakt van denken en danken.

In den beginne was er het woord en dat woord was ‘zijn’ en niet ‘hebben’. De Euregio Maas – Rijn is de bakermat van het Rijnlands model, dat – in tegenstelling tot het Angelsaksische model – alle mensen ziet als verantwoordelijke stakeholders van deze wereld. Bij de Angelsaksen gaat het enkel om shareholdersvalue. Juist in deze regio moet de europeanisering van onderop op gang gebracht worden. We moeten ons ervan bewust worden, dat Europa onze enige kans is en dat we kansloos zijn als we ons achter onze eigen grenzen verschuilen. Mooie woorden.

Na het einde van zijn loopbaan komt ook oud – gedeputeerde Ger Kocklekorn in de Italiaanse Toscane tot de conclusie dat dromen geen bedrog hoeven te zijn ook al worden ze, door wat hij de ‘heersende financieel – economische Realpolitik’ noemt, als naïef afgeschilderd. Als we het geld dat besteed is aan het militaire antwoord op 9|11 besteed zouden hebben aan de ontwikkeling van Afrika, dan zouden onvermoeibare, atletische zwarte jongemannen nu niet met bootjes vol tegelijk op Lampedusa landen om vervolgens te proberen ons de spiegels en kralen terug te verkopen, waarmee onze koloniale voorvaderen hun continent hebben leeggeroofd. Mooi gezegd.

Ik word blij van zoveel inzicht en wijsheid. Zou het dan toch nog goed komen? Er moet nog heel wat gebeuren voor we al die jongeren hier in Europa een toekomstperspectief kunnen bieden. Volgens Frissen bieden bij ons de hoogwaardige maakindustrie en de kennisgerelateerde bedrijvigheid dat perspectief. Overigens hebben ze in Azië ook universiteiten. Misschien is het wel een beetje arrogant om te denken, dat mensen overal elders op de wereld dommer zijn dan wij. Nog veel meer moet er gebeuren willen we de jongeren in Egypte, Tunesië en Libië aan werk helpen, zodat ze een inkomen kunnen verdienen en een menswaardig bestaan opbouwen. Er is nog onmetelijk veel werk te verrichten voor we zover zijn, dat de Afrikaanse jongeren in staat gesteld hebben zichzelf te verlossen van honger, dictatuur en corruptie.

Er bestaat een gigantische kloof tussen denken en doen. Wat hebben Frissen en Kockelkorn in hun respectievelijke loopbanen gedaan om deze idealen te verwezenlijken? Of is dit inzicht iets, dat je pas op latere leeftijd, tegen het einde van je loopbaan, verwerft? Wat hadden ze kunnen doen? Of zouden ze, als ze deze ideeën geventileerd hadden , voor naïeve idioten versleten zijn? Als ze gezegd hadden, dat het de hoogste tijd was, dat we pas op de plaats maken, dat we hier uitgegroeid zijn, dat we het met aanzienlijk minder zullen moeten doen, dat we niet meer twee keer per jaar op vakantie kunnen, dat anderen nu gaan groeien en dat de wereldkoek eerlijker verdeeld gaat worden zouden ze – vanwege psychische instabiliteit - uit hun ambt gezet of niet meer herkozen zijn. Maar het blijft fijn, dat ze – nu ze de veilige haven van het pensioen bereikt hebben – zeggen wat ze er echt van vinden. Nu moeten we nog wat mensen vinden die er iets aan gaan doen.

De dag erna

Maandag 12 september 2011. Vrijwel mijn hele dag stond gisteren in het teken van tien jaar 9|11. Herdenkingsbijeenkomsten in New York, Washington, Shanksville en Londen. Indrukwekkende reportages en documentaires, zoals de 102 minuten die alles veranderden bij SBS6. Unieke geluidsfragmenten uit de Twin Towers en vlucht United Airlines 93. Waar kun je het na zo’n dag nog over hebben? Misschien over de moed die nodig is om je te verzetten? Alles lijkt zo in het niet te verzinken als de impact van die aanslagen een dag lang voorbijkomt. Het ongeloof en de angst op de gezichten van mensen. Het verdriet , maar ook de trots van nabestaanden. De verschillende manieren waarop mensen verwerken wat hen overkomen is. Maar ook de ongelooflijke chaos en het opvallende gebrek aan coördinatie en communicatie bij de autoriteiten in de verenigde Staten. Is het nog van belang wat een uiterst irritante Opstelten bij Buitenhof te melden had? Zou die man ooit door iets te raken zijn? Die weet het allemaal wel heel zeker. Een optimistisch realist noemt hij zichzelf. Weer zo’n liberaal zonder ideaal. Een echte nachtwaker. Ga maar lekker slapen, lieve burgers, en laat mij het maar regelen. Dan komt het allemaal goed. Wat is het belang van het feit dat Rutte nu plotseling wel bereid is om wat soevereiniteit prijs te geven, als alles toch maar eigen belang is? Er is niets pervers aan de financiële crisis, het is allemaal heel rationeel, zei oud top-ambtenaar Pieter Korteweg . Moraal speelt geen enkele rol. Je kunt anderen hun schuld wel vergeven of kwijtschelden, maar ze moeten er wel een prijs voor betalen. Is het echt van belang dat Frans Willeme niet de eerste Nederlandse burgemeester in Duitsland geworden is? Heeft het nog enige betekenis, dat Leon Frissen vandaag officieel afscheid neemt als gouverneur van Nederlands Limburg en dat hij een fervent voorstander van het Rijnlands model is? Wat knap, dat VVV gelijkspeelt tegen PSV. Maar voor wie is dat belangrijk? Wat heeft nog betekenis als je ziet wat mensen elkaar aan kunnen doen? Heeft het nog zin om daar een standpunt over in te nemen? Of is het beter maar geen standpunt meer in te nemen en nog slechts te registreren? Koos van Zomeren heeft, zo zei hij gisteren bij Boeken van de VPRO, in zijn SP-tijd alle standpunten opgebruikt. Wat mooi was om te registreren is hoe die verschrikkelijke tragedies mensen hier en daar nader tot elkaar brengen. Kennelijk zijn daar rampen en verschrikkelijke tragedies voor nodig. Al het andere lijkt ‘spielerei’ van mensen die vooral zichzelf erg serieus nemen. Snelle oplossingen zijn er, volgens hoogleraar Arnoud Boot, niet. Met hem droom ik vannacht maar verder van een wereldregering, die met ons allemaal het beste voor heeft.

De paradox van de media. Atrium en Orbis.

Govert Derix en Leon Frissen hebben samen in 2010 een boek gepubliceerd met de titel Eurosofie. ( Downloaden kan via de site van de Provincie Limburg ). Derix heeft daarvoor een aantal essays geschreven en die met Frissen besproken. Het boek is de weerslag van de aanscherping van het denken over Europa in deze dialogische ontmoetingen. Een voorname constatering van de heren is, dat de Eurealpolitiek behoefte heeft aan idealen, die door de sense of urgency aan kracht moeten winnen. Te hopen valt, dat de huidige crisis daaraan bijdraagt. Derix schetst in een van zijn essays een aantal paradoxen met betrekking tot de samenwerking. Paradox niet in de klassieke betekenis, maar meer als iets wat tegen de verwachting in gebeurt.

Een van die paradoxen is die van de media. Die luidt alsvolgt: “Je zou verwachten dat euregionale eenheid gepaard gaat met het ontstaan van euregionale media. Voor de vorming van een sociaal-economische eenheid zijn media immers cruciaal. (…) Toch neemt de ‘mediale’ eenheid in de EMR eerder af dan toe, en kijken bewoners steeds minder vanzelfsprekend naar zenders van euregionale gebiedsgenoten aan de andere kant van de binnengrenzen.”

Een mooi voorbeeld daarvan is het Commentaar met de titel Atrium/Orbis in Dagblad De Limburger vandaag. De auteur betoogt daarin, dat het - in het belang van de consument - goed is, dat de NMa, de mededingingsautoriteit in Nederland, zich bemoeit met de fusie tussen de ziekenhuizen in Heerlen en Sittard-Geleen. Merkwaardig noemt de schrijver het echter dat de NMa in haar onderzoek ook ziekenhuizen over de grens, zoals die van Genk, Hasselt, Tongeren en Aken betrekt. De NMa krijgt ervan langs. Ze zet, aldus de commentator, een grote bek op en is door het dolle heen.

Van een Limburgse krant zou men toch mogen verwachten, dat het denken niet ophoudt bij de ( overigens officieel niet meer bestaande ) grens. Meestal treft juist randstedelijke instanties dat verwijt. Des te opmerkelijker is het te moeten constateren, dat het denken van de Limburgse media kennelijk wel bij de grens ophoudt en dat de door Derix geschetste paradox inderdaad bestaat. Met het denken van patiënten is dat overigens al lang niet meer het geval. Vele Limburgers bezoeken ziekenhuizen in onze buurlanden en zien de grens niet als een belemmering daarvoor. Ook zorgverzekeraars zijn in overwegende mate dat station al gepasseerd. Alleen de krant kennelijk niet. Media zijn erg belangrijk voor de meningsvorming bij het lezend publiek. In plaats van het toe te juichen, dat de NMa ook over de landsgrenzen kijkt om wellicht te constateren, dat er nog voldoende sprake is van concurrentie om een fusie tussen de ziekenhuizen van Heerlen en Sittard-Geleen mogelijk te maken, trekt de krant een eng, nationaal jasje aan en doet alsof de ziekenhuizen in de Euregio geen invloed hebben op de patiëntenstroom en , sterker nog, alsof ze helemaal niet bestaan. Zou het de invloed van de PVV zijn of is het gewoon een vergissing?

Kom in verzet!

Kijkend naar de wereld overkomt mij niet bepaald een gevoel van vrolijkheid en optimisme. Verbazing en ook verontwaardiging krijgen geleidelijk de overhand. Ik geef het toe, ik radicaliseer. Mijn woorden doen er niet zoveel toe.Ik kijk niet alleen, ik lees ook en luister. Oude mannen als Jean Ziegler en Stéphane Hessel komen op mijn pad. Ze bevestigen wat ik voel. Ik lees de tweets van waarnemend gouverneur Frissen bij de Salzburger Festspiele en vraag me af of hij weet heeft van de ‘Ausladung’ van Ziegler om de openingsrede daar uit te spreken. Zou hij ‘Indignez-vous!’ van Hessel gelezen hebben? Interesseert de boodschap van de opsteller van de universele Verklaring van de Rechten van de Mens hem? Of geniet hij gewoon van alle mooie dingen die hem in de schoot geworpen worden, zonder zichzelf , laat staan anderen, al te veel lastige vragen te stellen? Hij heeft er toch hard voor gewerkt. Hij heeft dit toch zeker verdiend. Ik lees ook tweets van burgemeesters, die de sociale media ontdekt hebben. Ik kan ze niet betrappen op richtinggevende opmerkingen. Ze afficheren zich als gewone mensen. Huilen mee met de wolven in het bos. Zijn zogenaamd toegankelijk. Populair bij hun volgers. Populariteit, daar lijkt het om te gaan. Ik kan de wereld toch niet in mijn eentje veranderen, dus laat ik maar zoveel mogelijk genieten. Het leven is te kort om me druk te maken over zaken waar ik toch geen invloed op heb.
Maar is het niet beschamend voor ons als mensheid hoe we toe staan te kijken als Assad zijn eigen volk afslacht? Verder als ‘stout, stout’ komen we niet en zelfs die uitspraak vergt maandenlang vergaderen. Ik begin begrip te krijgen voor mensen, die tot de conclusie gekomen zijn, dat al dat praten niet helpt. Dat er iets gedaan moet worden om de boel wakker te schudden. Er is dringend behoefte aan een nieuwe verzetsbeweging, een nieuwe internationale Résistance. We hebben idealen nodig. Het is de vraag of het staatsmonopolie op geweld gehandhaafd kan blijven als die staat dat monopolie gebruikt om zijn eigen burgers te onderdrukken en te vermoorden. Idealistisch, romantisch, wereldvreemd. Ik hoor het ze al roepen. En toch maken de woorden van de 93-jarige Hessel indruk:
“Wij zagen een wereld voor ons, waarin niemand voor zijn broodwinning hoefde te vrezen als hij ziek werd. Waar een vluchteling een veilige haven kan vinden, zonder als misdadiger of opportunist afgeschilderd te worden. Wij zagen een land voor ons, waarin verdienste de maat is voor macht en invloed, en niet bezit. Wij zagen een land voor ons, waarin ieder kind, in elk dorp, in elke stad, in elke wijk, de kans krijgt zijn talenten te ontwikkelen. Een land waarin elke vader en elke moeder, ongeacht hun eigen inkomen, het genoegen en de trots kan beleven, om hun zoon of dochter een diploma van de universiteit in ontvangst te zien nemen.
Waar halen ze het lef vandaan, om te zeggen dat er voor deze elementaire zaken geen geld meer is? Geen geld voor fatsoen, voor waardigheid, voor onderwijs, voor schoonheid of voor natuur? Terwijl de macht van het geld nog nooit zo groot, zo onbeschaamd, zo egoïstisch is geweest.
Hoe halen ze het in hun hoofd om onze economie in handen te laten van dezelfde gokverslaafden, die ons keer op keer met hun piramidespelen bedriegen? Waar halen ze het gore lef vandaan om in onze naam te capituleren voor het materialisme?
Ik raad u aan zich te verzetten. Ik raad u aan woest te worden.”
En ook de niet uitgesproken rede van Jean Ziegler maakt indruk op mij. De tekst heb ik al eerder in mijn blog opgenomen. Woorden zijn kennelijk toch gevaarlijk. Ziegler mocht ze niet uitspreken in Salzburg. Hij zou het feestje van de materialisten, die al lang geen boodschap meer aan idealen hebben, verstoord hebben.
Onze leiders hebben geen idealen meer. Rutte heeft geen boodschap aan Griekenland. Wilders demoniseert de helft van de wereldbevolking. Het zijn geen leiders, maar marionetten en slachtoffers.
Ik zou liever leven in een land dat geleid werd door Stéphane Hessel.
“Mijn lange leven heeft mij een reeks van redenen gegeven om verontwaardigd te zijn. 93 jaar, ben ik. Dit is mijn allerlaatste etappe. Vóór ik over de streep fiets wilde ik u nog wat zeggen. Ik wil u aanraden u te verzetten. Ik wil u aanraden verontwaardigd te worden. Ik wil u aanraden verontwaardigd te worden, en verontwaardigd te blijven. Uw hele leven lang. Net zoals ik.
U bent allemaal opgegroeid in een wereld die gebouwd is op het puin van de oorlog. Opgebouwd door mensen die zo oud zouden zijn als ik - als ze nog hadden geleefd. Wij hebben voor ons land een aantal principes en waarden voorgesteld die de basis moesten vormen voor onze opbouw. Deze principes en waarden hebben we nodig - vandaag meer dan ooit.
Ik ben een van de laatste, en binnenkort is het voor mij voorbij. Het is aan U om ervoor te zorgen dat onze maatschappij een maatschappij wordt waar U trots op kan zijn.
Niet deze maatschappij van achterdocht als het gaat om immigranten, niet deze maatschappij van autochtonen en allochtonen, van legalen en illegalen, van uitzettingen en van opgegroeide kinderen die mogen blijven omdat zij per ongeluk teveel verwesterd zijn. Niet deze maatschappij waarin mensenrechten minder belangrijk zijn dan welvaart, omdat alleen dat wat geld oplevert, recht heeft om te bestaan.
Wij, veteranen van de verzetsbewegingen en van de strijdkrachten, roepen de jonge generaties op om de erfenis en de idealen van het verzet tot leven te brengen en ze door te geven. Wij zeggen tegen hen: neem onze plaats in, kom in verzet!”