Tuesday, 11 October 2011

Heelt de tijd alle wonden?

Het laatste van de zeventien landen uit de eurozone, dat een beslissing moet nemen over het optuigen van het Europees Financieel en Stabiliteits Fonds(EFSF) is Slowakije, dat sinds 1 januari 2009 lid is. Om die operatie te kunnen laten doorgaan is instemming van alle Eurolanden noodzakelijk. Zoals het er nu uitziet leidt de besluitvorming in Slowakije tot een kabinetscrisis, want er is geen meerderheid voor het besluit te vinden binnen de regerende coalitie. Een deel van de oppositie wil wel meestemmen met de voorstanders, maar dan moet de regering weg. Ook daar kortzichtige politieke spelletjes dus. Ook daar niet de overtuiging, dat Europa een overlevingsnoodzaak zal blijken te zijn, maar eerder de overtuiging, dat men zich de luxe van wat spelletjes over de rug van de toekomst wel kan permitteren. Politiek is overal hetzelfde.

Gisteren zag ik een wat oudere man in Bratislava, die € 300 pensioen per maand krijgt en, omdat hij daar niet van kan leven, een bijbaantje als nachtportier heeft wat hem € 1,80 per uur oplevert. Hij vroeg zich hardop af waarom hij zou moeten meebetalen aan een Griek, die € 700 pensioen per maand vangt. En heel veel ‘gewone’ mensen vragen zich af, waarom ze moeten betalen om banken overeind te houden, die er een potje van gemaakt hebben met hun spaarcenten. De Belgen hebben net Dexia genationaliseerd. Kosten: 4 miljard, en nog eens een garantstelling van 54 miljard (15% van het Belgisch Bruto Nationaal Product ), waardoor de kredietwaardigheid van het land stevig onder druk komt te staan. De Denen hebben al hetzelfde gedaan met een wat kleinere bank. En die zijn niet eens lid van de eurozone. Laat die banken maar gewoon failliet gaan, zeggen veel mannen in de straat. Op de Belgische TV zei een man, dat hij zijn 3 miljoen gewoon bij Dexia had laten staan. Zijn uiterlijke verschijning gaf mij aanleiding te veronderstellen, dat hij francs bedoelde. Maar tegenwoordig weet je het gewoon niet meer. In heel Limburg worden intussen grote pullen bier gedronken op de oktoberfeesten, die zowat in elk dorp gehouden worden en die maar weer eens aantonen dat Limburgers eigenlijk Duitsers zijn. Is iemand nog in staat om gewone mensen duidelijk te maken, dat er iets aan de hand is? Of is er eigenlijk helemaal niets aan de hand?

Met man en macht proberen regeringsleiders ‘der grosse Kladderadatsch’ te voorkomen. Ze nemen wel de tijd. Merkel en Sarkozy beloofden het varkentje eerst voor het einde van deze maand gewassen te hebben, maar dat wordt nu toch weer begin november. Kennelijk willen ze zich niet door de financiële markten onder druk laten zetten, maar in hun eigen tempo doen wat ze denken dat gedaan moet worden. Door de in Slowakije te verwachten toestanden kan het ook zo maar weer even wat langer duren. De tijd heelt alle wonden. De vraag is of dat ook zal gelden voor de wonden die geslagen worden door het geweldmonopolie van staten, uitgeoefend door politiemensen,die in toenemende mate niet meer optreden tegen georganiseerd geweld omdat ze daar te bang voor zijn, maar wel inhakken op vreedzaam protesterende burgers omdat ze daar stoer genoeg voor zijn en ook hun baan niet willen verliezen.

Monday, 10 October 2011

Verwaarlozing

Het is echt herfst nu. De bladeren vallen, bruin geworden, van de bomen. Het regent en waait. Binnenweer. Maakt het me somber? Ik bekijk nog eens de DVD van een openlucht uitvoering, die bariton John Bröcheler in Vaals gegeven heeft en die ik destijds ook live bijgewoond heb. Een reis door de geschiedenis, die wonderwel aansluit bij of beter gezegd vooraf gaat aan Umberto Eco’s ‘De begraafplaats van Praag’, dat ik net lees. Ik realiseer me hoe weinig ik eigenlijk van de geschiedenis weet. Natuurlijk ken ik wel wat feiten en jaartallen, wat belangrijke figuren en stromingen. De invloed van Von Clermont op de ontwikkeling van Vaals. Maar wat deed paus Leo III hier en waarom logeerde tsaar Peter de Grote in Neubourg? Misschien is onwetendheid in zekere zin bevrijdend. Dan word ik niet gehinderd door al teveel kennis, zeggen de weters. De geschiedenis heeft een loop. De gebeurtenissen beïnvloeden elkaar en worden achteraf verklaard. Verklaart geschiedenis ook de toekomst? Soms heb ik het gevoel van wel. We zouden van het verleden iets kunnen leren. Doen we dat ook? Gaan we vooruit of herhalen we onszelf voortdurend? Is de ontwikkeling lineair of juist cyclisch? Technische vooruitgang is dat niet altijd misschien. Het gaat om wat mensen (ermee) doen. Net als geld ( mooie reclame! ). Gaan we moreel ook vooruit? Of zijn we op dat gebied ergens blijven hangen? Blijven hangen in een Bijbel, een Koran, een Talmoed. Waar zijn de goden van deze tijd? Ik moet zoveel weten om er ook maar iets van te begrijpen. Op zoek naar de rode draad. Is die er wel? Of doen we maar wat? Er is geen groot Plan. Dit toneelstuk heeft teveel regisseurs. Geen duidelijk begin, geen voorspelbaar einde. Iedereen probeert er op zijn manier voor zichzelf en de zijnen het beste van te maken. Alles herhaalt zich ondanks de technische en wetenschappelijke vooruitgang die op weg is naar het eindpunt, alles weten, dat wellicht nooit bereikt gaat worden. We zouden niet eens weten dat we alles weten, want we weten niet wat we niet weten. En zouden we anders leven met meer kennis? Ik ben hier maar heel even en kom in dat leven nogal wat mensen tegen die belangrijk gevonden willen worden en iets van me willen. Ik moet zus of zo. Zus of zo niet, weten ze wel raad met me. Voor elk voorkomend geval hebben ze een regeltje bedacht. Wat meer ‘après moi le déluge’, wat meer Tao – anarchisme kan misschien geen kwaad. Ik heb niet bepaald het gevoel dat de samenleving zich veel van mij aantrekt. Het geheel raast door met onbekende bestemming en hier en daar willen wat mensen van de slow - beweging het tempo wat drukken. Meehollen of afhaken en niet meer van belang zijn. Een einde maken aan de verwaarlozing. Ik denk, dat er al teveel mensen zijn die zich verwaarloosd voelen en dat het aantal snel groeit. Verwaarloosde mensen zijn zeer bruikbaar. Ze hebben niet zoveel keuzes meer. Moeten wij asielbeleid hebben? Waarom? Omdat we niet willen delen en liever willen houden wat we gestolen hebben? Als we om mensen geven, ze vertrouwen schenken, ze niet verwaarlozen, hebben we geen asielbeleid nodig. Kindsoldaten zijn verwaarloosde kinderen. Op drift, op de vlucht, geen huis, geen thuis, niet veilig, honger, bang, boos. De bende wordt hun nieuwe thuis. Criminaliteit ontstaat uit verwaarlozing, uit desinteresse. Moet ik me nog iets van die samenleving aantrekken? Ja, dat moet! Al was het maar om haar niet te verwaarlozen.

Friday, 7 October 2011

Luxe

Ik wil werken. Maar niemand wil mij laten werken. Ik ben te oud. Ik zou vrijwilligerswerk kunnen gaan doen. Ik wil liever geen uitkering van de gemeenschap, maar er zal niet veel anders op zitten. Ik heb gesolliciteerd en geprobeerd opdrachten te verwerven. Ik ben niet geselecteerd, afgewezen en er is te weinig continuïteit in mijn bedrijfje om ervan te kunnen leven. Mijn netwerk zal wel niet deugen. Als ik om een uitkering aanklop, krijg ik waarschijnlijk te horen, dat werk boven uitkering gaat. Ik moet eerst proberen – nu onder begeleiding van een re-integratiecoach – werk te vinden. Graag. Maar het zal niet lukken, want ik ben te oud. Ik leef nu van geleend geld.

Mijn dochter is niet te oud. Ze heeft een afgeronde universitaire opleiding en ze heeft een kennelijk niet te verhelpen lichamelijk ongemak. Het is een slimme vrouw, die graag iets voor anderen wil betekenen. Niemand is bereid haar restcapaciteit te benutten, laat staan daarvoor te betalen. Ondanks de inspanningen van haar re – integratiecoach. Dus leeft ze van een uitkering, voldoet keurig maar vruchteloos aan haar sollicitatieplicht en verricht twee dagen in de week vrijwilligerswerk, dat haar enige voldoening verschaft.

Op de een of andere manier hebben mijn dochter en ik het gevoel gekregen, dat wij economisch niet meer rendabel, nutteloos zijn. Onwillekeurig kwam bij ons beide de gedachte op, dat we dan hier wellicht ook overbodig zijn. Maar we hebben – overigens onafhankelijk van elkaar – die gedachte terzijde geschoven. We hebben, de omschrijving komt van haar, onszelf opnieuw gedefinieerd.

Zij bewerkt het boek ‘When she was good’ van Philip Roth tot een toneelstuk. De rechten om dat te mogen doen heeft ze zelf via de agent van de auteur in Londen geregeld. Ze hoopt, dat het National Theatre het stuk gaat uitvoeren bij gelegenheid van de 80ste verjaardag van de schrijver in 2013. Eerder is ze al eens naar Londen gereisd en heeft daar de acteur Lee Ingleby geïnterviewd. Ze kreeg het voor elkaar een uur met hem te spreken, zonder dat ze van een krant, blad,radio- of TV- station is en zonder welke garantie dan ook, dat het resultaat van het gesprek ooit ergens gepubliceerd zal worden. Beide activiteiten voert ze uit in het Engels.

Ik lees vier boeken per week en schrijf elke dag een weblog, die gemiddeld door zo’n 12 mensen gelezen wordt. Ik volg het nieuws op de voet en selecteer de TV - programma’s die ik nog bekijk op nieuws- en informatiewaarde. Zelden mis ik op zondagochtend Wim Brands. Ik probeer iedereen van dienst te zijn, die me iets vraagt, want ik mag dan nutteloos geworden zijn, ik ben dat wel met de nodige ervaring. Helaas heb ik geen argumenten meer om werk- of opdrachtgevers van iets anders te overtuigen. Ik hoop dat mijn toekomstige re–integratiecoach blij met mij is.

Ik loop er niet voor weg, dat mijn dochter en ik waarschijnlijk wel het een en ander verkeerd gedaan hebben. Veel, zo niet alles, moeten wij ons hoogstwaarschijnlijk zelf aanrekenen. Zij zegt, dat wij gewoon ‘anders’ zijn. Wij hebben ons inmiddels een sobere maar zeer regelmatige levensstijl aangemeten en vinden ons nutteloze bestaan eigenlijk wel aangenaam. We danken de samenleving, die het ons mogelijk maakt zo te leven elke dag weer op onze blote knieën. God danken wij voor het feit dat wij geboren zijn in een land dat zich ons kan veroorloven. Zij is verder dan ik. Ik moet nog door de molen van de uitkeringsinstantie heen en ik heb me laten vertellen, dat die niet prettig maalt.

Thursday, 6 October 2011

Twitter in Europa

Sinds duidelijk is dat met behulp van de sociale media revoluties gecoördineerd worden, hebben deze mijn bijzondere belangstelling. Op Twitter volg ik de verrichtingen van de Nederlandse Europarlementariërs en Eurocommissaris inmiddels op de voet. Ik weet immers niet wanneer zij ons, in deze tijden van crisis, oproepen om in verzet te komen en wil dan in geen geval te laat zijn. Ik geef u een bloemlezing van de laatste twee dagen.

Esther heeft het druk met de kooieieren; Judith stelt vast dat iedereen zenuwachtig is, omdat Angela Merkel in huis is; Neelie vraagt zich af hoe Europa digitaal in de hoogste versnelling gezet kan worden; Peter stelt vast dat Griekenland volkomen plat gestaakt is. Stilte op vliegvelden en stations. Dit gaan we vaker zien en als het erg tegenzit altijd?; Sophie ziet op een webstream over PNR in het US Congress veel misvattingen over “lastige” Europarlementariërs en probeert de voorzitter van de House cie te bellen; Marietje is now discussing the upcoming parliamentary elections in #Iran with Shirin Ebadi, what are your thoughts on that?; Ria heeft het over de voorbereiding van en rol bij de verkiezingen in Rusland. Marietje ontdekt dat halal niet alleen over vlees gaat, maar ook over technologie. Halal internet in #Iran; Peter vraagt zich af of de Arabische lente een koude winter zal worden. Hij hoopt van niet, maar vreest van wel; En wij moeten blijven bidden voor de vrijlating van de Iraanse voorganger Yusef Nadarkhani!; Ria maakt zich verder druk over het leaked Turkey Progress Report; Judith vindt dat de eurocommissaris voor ontwikkelingssamenwerking heel helder is in de @Volkskrant: gebonden hulp zoals NL voorstaat is verkeerd; Dirk vindt het waanzinnig dat Plasterk zegt dat Mexico een economisch geïsoleerd land is. Ze zijn 1 op 1 afhankelijk van Amerikaanse dollar en markt; LvanNistelrooij is het eens met #Kroes: “Ik wil providers prikkelen te investeren in nieuwe netwerken.#Innovatie Voorop!; Peter acht het begrijpelijk dat de Grieken veel staken vanwege de huidige toestand. Maar dat is juist niet de route om tot (enig) herstel te komen; Esther heeft een spannende dag. Ontmoeting met collega parlementariërs uit Irak, allen behorend tot minderheidsgroepen - belangrijk signaal van EP aan Irak!; Peter is boos omdat Assad in Syrië kan doorgaan met moorden, met steun van China en Rusland! Grootmachten moet je altijd wantrouwen en deze 2 zeker; Corien is de dag begonnen met een ontbijt samen met de Nederlandse pensioenfederatie over 6pack en EU – wetgeving inzake handel in financiële producten; Peter weet ook dat Merkel in het EP is. Iedereen opgewonden. Logisch, daar loopt de voorzitster van de AAA – landen met een tas geld. Dan moet je beleefd zijn :-); Ook vraagt hij zich af of zakenbank Morgan Stanley dezelfde weg op gaat als Lehman? Niet te hopen, want dan hebben we een euro -, dollar - en bankencrisis;

Enfin, in de Verenigde Staten, Turkije, Iran, Irak, Rusland en China zullen ze wel zeer onder de indruk zijn. En volgende week dinsdag discussieert tout Den Haag over de toekomst van Europa en dan mag @judithineuropa ook komen. Als het dan maar niet te laat is.

Wednesday, 5 October 2011

De volgende stap

Het kapitaal heeft het verbruid. Het heeft ons in een crisis gestort, waarvan het dieptepunt nog niet bereikt is, want de speculanten gaan rustig verder met in hun vuistje lachen en verdienen aan het onvermogen van de politiek. Groeien, groeien, groeien en de staatskas vullen met geleend geld. Besturen op de pof. Het kan, want de groei staat garant voor de aflossing en de rente. Nu groeien we niet meer. We krimpen. Te beginnen met het volk. Niet dat we korter worden. We worden ouder, er worden minder kindertjes geboren. En omdat oude mensen nog niet het eeuwige leven hebben zullen we met minder zijn. Economisch groeien doen alleen nog landen , waar arbeid betaalbaar is gebleven, waar de staat (nog) niet zo goed voor de burgers zorgt en familie en religie nog een rol van betekenis speelt. Soms op het fanatieke af. Bij ons niet meer. Dus gaan we ook economisch krimpen. We spartelen nog wat tegen, maar het gaat onvermijdelijk gebeuren. Recessie.

De arbeid moet – zo wil het de politieke traditie - het stokje van het kapitaal overnemen. Zes PvdA – afdelingen, waaronder Maastricht, riepen verleden week dat het tijd is voor een koerswijziging. Cohen haalt ook al niet uit de partij wat er in zit. Wat zit er dan in? Aardige, goed opgeleide, goed willende mensen, die het ook niet meer weten en dus terug willen naar het bekende, naar de linkerflank. Of dat de goede beweging is? Weinig vernieuwend. De arbeid dus ook al in crisis. Zij is sinds het begin van de jaren negentig van de vorige eeuw de weg al kwijt. De muur viel. Het communisme stortte – met de Sovjet-Unie – in elkaar. Einde koude oorlog. Communistische partijen verdwenen. De laatste communist in Limburg was Chris Horselenberg in Brunssum. Iedereen na hem schoof onder druk van de publieke opinie naar het midden op. Zo ook en vooral de Partij van de Arbeid. Met communisme was ook socialisme een vies woord geworden. De arbeiders hadden het inmiddels goed. Het doel was bereikt, de beweging voor de emancipatie van de arbeid overbodig. Het ging de arbeid niet meer om vechten, maar om houden wat verworven was. De staat had goed voor zijn burgers gezorgd. Geen behoefte meer aan familie of religie. Einde rode familie, voortschrijdende secularisatie. Socialisme werd sociaal - democratie en niemand wist meer waarover het ging. De kerk kreeg inmiddels ook een klein imago probleem. Alleen die verdomde buitenlanders bedreigen de welvaart van de arbeiders nog en dus stemmen die massaal op de PVV.

Aan de politieke stoelendans tussen kapitaal en arbeid komt een eind. Wat is de volgende stap? Er is behoefte aan een beweging, die een einde maakt aan het beleggen en speculeren, aan de virtuele economie. Een beweging, die ervoor pleit de voedselproductie wereldwijd te nationaliseren en in eigen land begint. Niemand sterft op onze wereld nog van de honger, want dat is niet nodig! Een beweging, die duidelijk maakt, dat we het alleen nog samen op kunnen lossen. Dat het niet meer kan gaan om zoveel mogelijk krijgen en daarvan iets weggeven, maar dat het moet gaan om delen. Om wereldwijd eerlijk delen. Als we nu geen verstandige keuzes maken is het nog maar helemaal de vraag of de ontwikkelingslanden, zoals wij die hier - hautain als we zijn - blijven noemen, ons de hulp zullen geven die we nodig hebben om te overleven. Na communisme, socialisme en kapitalisme is het tijd voor idealisme.

Het gouden kalf en de angstput

Er is nogal wat ophef over de speech van Nasrdin Dchar , geboren en getogen in Steenbergen, bij gelegenheid van het in ontvangst nemen van een gouden kalf voor zijn acteerprestatie in de film Rabat. Hij noemde minister Verhagen en meneer Wilders met name. De speech was voorbereid en uit het hoofd geleerd. Dus noemde hij die namen niet toevallig. Dchar maakte bewust van de gelegenheid gebruik om te waarschuwen tegen de gevolgen van de angst voor het vreemde, het onbekende. Bange mensen, zo laat hij ons weten, zijn makkelijk te beïnvloeden.

Verhagen heeft zijn vermelding in de speech waarschijnlijk te danken aan het feit dat hij uitgesproken heeft van mening te zijn, dat de multiculturele samenleving mislukt is. Wilders aan het feit dat hij de bestaande onzekerheid en angst onder de bevolking handig politiek exploiteert en zo Verhagen, die toch stemmetjes voor het CDA moet zien vast te houden, min of meer tot deze uitspraak dwong.Ik heb al eerder geschreven, dat de multiculturele samenleving niet mislukt is. Die bestaat gewoon en zal altijd blijven bestaan . Over 500 à 1000 jaar zijn we allemaal moccakleurig. Wat mislukt is, is de politiek ten aanzien van een steeds opener, mobieler en veelkleuriger wordende samenleving. Die politiek heeft daardoor op incestueuze wijze de PVV gebaard.

Wat ook dreigt te mislukken is het kapitalistisch systeem, gebaseerd op de vrije markten. Ik moest denken aan Henk Hofstede, die in 1992 – vlak na de ineenstorting van de Sovjet-Unie stelde dat ze in het oosten muren hadden om mensen binnen te houden en in het westen bezig waren ze op te bouwen om mensen buiten te houden, dat een wereld met muren geen houdbare wereld is en dat geven niet voldoende is, omdat we zullen moeten delen. Profetische woorden, die na bijna twintig jaar wel erg actueel zijn. Och, wat hadden we een lol toen het communistische systeem in elkaar donderde. Met de mislukking werden ook meteen de ideeën en de dromen , die aan de basis ervan lagen, bij het oud vuil gezet. Ik ben benieuwd of iets soortgelijks gaat gebeuren met de ideeën en de dromen die te grondslag lagen aan het kapitalistisch systeem, nu dat in volle omvang zijn zwakheid toont. Zelfs de Tea Party in Amerika is tegen het kapitalisme. Voor de oplossing van dat probleem engageert ze zich politiek met de meest conservatieve, rechtervleugel van de republikeinen. Dat vind ik zeer geloofwaardig! Ze denken vast, dat je mensen alles wijs kunt maken! Onbegrensde mogelijkheden om de zaak te besodemieteren en er zelf beter van te worden!

In Amerika is sedert een paar weken ook de #OccupyWallStreet beweging actief. Die hebben geen panklare politieke oplossing voor de problemen, maar dromen van een andere, betere wereld. Idealisten. We hebben juist nu die nieuwe dromen over hoe de wereld er uit zou kunnen zien hard nodig. Nodig om richting te geven aan het ontwerpen van een nieuwe wereldorde.

Nasrdin Dchar heeft ook een droom gehad en zich niet bang laten maken. Ik hoop dat zijn gouden kalf niet zal verdrinken in de put van angsten, maar een glimmend symbool zal zijn voor de kracht van de droom en van de noodzaak vooral te blijven dromen.

Monday, 3 October 2011

Participatie 3.0

De gemeenten Peel en Maas en Valkenburg aan de Geul zijn proeftuingemeenten voor zelfsturing. Zelfsturing heeft kennelijk water nodig om tot bloei te komen. In Valkenburg vergaderde de gemeenteraad verleden week een hele dag in het diepste geheim over het onderwerp. In een opwelling dacht ik toen ik dat las: Heer, sta ze bij, ze vergaderen!

Wat te denken van een overheid die burgers oproept of uitnodigt tot zelfsturing? Is dat een overheid die het opgegeven heeft, die het zelf niet meer weet? Is het een overheid die de volgende stap zet in de modieuze reeks: niks mee te maken - luisteren – inspraak - medezeggenschap - participatie en zo de gapende kloof naar de burgers probeert te dichten? Kom op burgers! Het wordt tijd dat jullie jezelf gaan sturen! Lieve burgers. Ik vertrouw het niet.

Dorps- of burgercomité, het klinkt op het eerste oor naar achttiende eeuw. Maar de schijn bedriegt, net zoals de overheid. Toen hadden we te maken met boze, betrokken burgers. Nu met begeleide zelfsturing. Contradictio in terminis? Ja. Zelfsturing onder regie van de gemeenteraad is een fopspeen. Als betrokken burgers het zelf gaan regelen hebben ze de gemeenteraad namelijk niet meer nodig. Ik moet de eerste gemeenteraad nog tegenkomen die zo wijs is zichzelf overbodig te verklaren. Zelfsturing veronderstelt betrokkenheid. Betrokkenheid ontstaat door frustratie. Actie is het gevolg. De overheid is dan reactief. Ze probeert de actie in ( zogenaamd maatschappelijk) aanvaardbare banen te leiden, de kop in te drukken of neer te slaan. Dat is het traditionele beeld. Nu echter wordt de overheid actief. Ze gaat de zelfsturing van de burgers organiseren.

Verwende, gepamperde burgers voeren geen actie. Ze vinden het allemaal wel goed. Of je nu door de hond of de kat gebeten wordt, het maakt toch niet uit. Politici doen toch wat ze willen. Geleidelijk keren ze zich van de overheid af. Ze herkennen zich er niet meer in, ze hebben er niets meer mee. Het openbaar bestuur is een aparte kaste geworden. Ambtenaren en beroepsbestuurders. Regenten en aristocraten. Elk dorp, elke stad zijn eigen onderkoning. Verwaarloosde burgers trekken zich terug in hun eigen veilige verbanden. Familie, vereniging, religie, bende.

Als gemeenten echt iets nieuws willen, dan moeten ze bereid zijn om het oude radicaal los te laten, zekerheid in te ruilen voor onzekerheid, vertrouwen te geven. Dan moet er ruimte zijn voor een nieuwe inrichting en organisatie van het bestuur, voor nieuwe verhoudingen. In Valkenburg aan de Geul is de gemeenteraad zover nog lang niet. Alles goed en wel, maar het moet niet te gek worden. Dorpsraden kunnen vinden wat ze willen, maar de gemeenteraad ziet toe op het algemeen belang. Die ontbrekende bereidheid echt te vernieuwen en ook de eigen positie ter discussie te stellen is precies de reden waarom het met participatie 3.0 niets wordt en er weer aardig wat subsidiegeld zal verdwijnen in het water van de Geul en de Maas. Zelfsturing van betrokken burgers komt er vanzelf. Dat is een kwestie van tijd. Even wachten nog tot ze boos genoeg zijn.