Wat beweegt ons?

We zitten met z’n allen op een bol die door de onmetelijke, oneindige ruimte zweeft. We draaien in een jaar om onze zon en elke dag om onze eigen as. Onze enige maan draait in een maand tijd om ons heen. Dat was altijd al zo. We kunnen ons die onmetelijkheid, die oneindigheid niet voorstellen. Alles moet een begin en een einde hebben. Het moet overzichtelijk, beheersbaar zijn. Het is goed of kwaad. We zijn zelf tijdelijk. Een nietige toevalligheid in de eeuwigheid. We zijn ontstaan en zullen weer vergaan. Alles wat wij mensen doen is gericht op beheersing. Op beheersen en beheerst worden.. Op het zoveel mogelijk elimineren van risico’s. De risicoloze maatschappij. Ruim 6,6 miljard mensen beheersen en worden beheerst. In het groot en in het klein. En het is allemaal schijn. We willen zo graag geloven, dat we beheersen. Iedereen op zijn of haar eigen wijze. Maar steeds opnieuw blijkt dat we machteloos zijn als het er echt op aankomt. We staan nog steeds machteloos tegenover de elementen,vuur, water, lucht en aarde. Branden, overstromingen, tornado’s en aardbevingen laten ons zien hoe nietig we in feite zijn. Het is niet meer dan toeval dat we er nog zijn. We doen er desalniettemin alles aan om onze toekomst en die van onze kinderen en kindskinderen veilig te stellen. We hebben het er maar druk mee. Kijk naar de zaadbank met plaats voor meer dan twee miljard zaadjes van gewassen uit de hele wereld op Spitsbergen, de ‘Svalbard global seed vault’. Zinvol of waanzinnig?We leven slechts een seconde en nog minder in het heden en bouwen voortdurend een verleden op. Dat verklaart ons vooruit kijken. We willen zo ver mogelijk vooruit zien. Stellen scenario’s op. Willen weten wat we morgen moeten doen om overmorgen te overleven. Elke seconde telt. Er is geen tijd. Optimisten zeggen dat we zullen overleven. Pessimisten stellen dat we onszelf zullen vernietigen. Wat is waar? Volgens Hugo Claus bestaat de waarheid niet en wordt ze zelfs elke dag gelogen. Kun je liegen wat niet bestaat? Of zijn er vele waarheden en hangt het er maar net vanaf hoe en van waar je kijkt? Of draait het allemaal alleen maar om belangen? Een stevige aardbeving en de zaadbank is weg. Wat als onze planeet uit elkaar barst of in botsing komt met een ander hemellichaam? Wat gebeurt er dan met die miljarden zaadjes, die zo zorgvuldig bij -18 bewaard werden? Waarop bereiden we ons voor? Waar is de rede? Het verstand? De eigenschap, die ons van de dieren en planten onderscheidt. Wij kunnen denken. Wat heeft dat opgeleverd? Grote en kleine denkers. Wat weten we? Weten we nog steeds meer niet, dan we wel weten? Omdat we alles zo graag willen beheersen, vergeten we wel eens dat we er deel van uit maken. Van dat grote geheel. We geven onszelf de indruk dat we erboven staan. In ons streven naar beheersing, naar het veiligstellen van de toekomst, hebben we onze natuurlijke vijanden uitgeschakeld. Uitgeroeid, gedomesticeerd, in dierentuinen of reservaten opgesloten. En ook in gevangenissen. We moeten eten en voorkomen dat we gegeten worden als we willen overleven. Om de een of andere reden hebben we onze bol, die uit land,water, lucht en vuur bestaat, verdeeld in landen. We hebben grenzen getrokken. Lijnen, die alleen in onze hoofden bestaan. Lijnen, die we willen verschuiven en verdedigen. Lijnen van lucht, die niemand tegen kunnen houden. Het zijn niet die lijnen, die ons tegenhouden. We houden elkaar tegen. We vertrouwen elkaar niet. Zijn bang voor elkaar. We zijn elkaars predatoren geworden. We slachten enkel nog elkaar af. In het groot en in het klein. Daar zou de Partij voor de Dieren tegen in het geweer moeten komen. We staan in ons recht. We hebben gelijk. We twijfelen niet aan onze goede bedoelingen. En we zijn bang. De wereld is bang. Er zijn slimmeriken die dat weten en gebruik maken van die angst. Mensen, die olie op het vuur gooien. Mensen, die zo verdraaid zeker lijken te weten wat waar is en wat niet. Wat waar is, is dat wij er met al ons verstand niet in slagen elkaar de aarde en het leven te gunnen. Het kan dus niet de rede zijn, die ons handelen drijft. Wat wel? Wat drijft ons? Wat raakt ons? Wat beweegt ons?

Toekomst?

Een grote komeet nadert de aarde. Met man en macht wordt getracht het naderend einde te verhinderen. Eendrachtig, zo lijkt het. Raketten worden gelanceerd. Laserstralen gericht. Een kamikazeruimtevaart met mega – atoombommen gestart. Niets helpt. De aarde zal getroffen worden. Uiteensplijten in kleinere en grotere delen. In stof. Waar wordt de aarde getroffen? Hoe zal ze uiteenvallen. De dag des oordeels zeggen de katholieken en geven zich over aan de wil van hun heer. De fundamentalistische moslims verenigen zich met andere godsdienstfanaten en trekken naar het beloofde land. Zuid – Amerika, zo voorspellen de wetenschappers, zal als grootse brok het heelal in suizen. Het grootste stuk overblijvende aarde. De ongelovigen worden uitgeroeid om plaats te maken voor de echte gelovigen, die hun leiders, die er vooral zelf beter van worden, schaapachtig volgen. Dan komt de klap. De wetenschap heeft weer eens gefaald. De berekeningen kloppen niet. De komeet ramt de aarde precies bij Buenos Aires. Niets blijft er over. We zijn weer gewoon stof.

Verhaal

‘Ken je dat?’,vroeg ik hem. ‘Je bedenkt een verhaal, jouw verhaal, jouw kijk op de werkelijkheid. En dan, ineens, heb je het niet meer in de hand. Je eigen verhaal gaat er met je vandoor. Het neemt het heft in eigen handen. Je bent de regie kwijt. Jouw verhaal gaat letterlijk zijn eigen leven leiden. Je staat erbij, kijkt ernaar. Het overkomt je. Je kunt niet meer terug, zonder je gezicht te verliezen, ook al is het jouw verhaal niet meer. Het lijkt een beetje op ‘Two dragons’, het resultaat van een schrijfwedstrijd van ECI. De eerste bijdrage kwam van Esther Verhoef, waarna de beste hoofdstukken van de inzenders aan het verhaal werden toegevoegd. Het resultaat werd een thriller, die Esther waarschijnlijk niet bedacht zou hebben.
Zo heeft Wilders de opening van zijn campagne tegen de Islam bedacht. Slim inspelend op onderbuikgevoelens in de samenleving. Slim reagerend op een falend beleid met betrekking tot de integratie van minderheden. Slim gebruik makend van de snelheid, waarmee we leven. Zo snel, dat er geen tijd meer is om ergens echt over na te denken. Geen ruimte latend voor nuancering. Wie kritisch reageert, wordt verketterd en is een bange schijterd, die de waarheid niet onder ogen durft te zien. Weet je wat ik me wel eens afvraag? Wat zou die Wilders nu echt denken? Wat gaat er in die man om? Wat wil hij bereiken? Ik denk dat hij de regie over zijn verhaal al lang kwijt is. Het verhaal is uit zijn hand gelopen. Allerlei schreeuwers leveren dagelijks nieuwe bijdragen. De hele wereld doet mee.’
‘Wat zou er gebeurd zijn, als niemand gereageerd had?’, vroeg hij.
‘Ik weet het niet, maar ik vermoed dat hij dan steeds harder had moeten schreeuwen om gehoord te worden. Steeds ongenuanceerder had moeten worden. En tenslotte ongeloofwaardig. Nu hoeft hij niets meer te doen. Hij regisseert nog een filmpje, maar al lang niet meer het verhaal. De schreeuwers reageren al, voordat er ook maar een beeldje zichtbaar is geweest. Het verhaal gaat zijn eigen weg. Met tientallen bijdragen, maar zonder eindredacteur. En dat is het grote gevaar.’

Chemie of wie coacht de coach?

John Floore vertrok bij het Limburgs Symphonie Orkest (LSO). Gertjan Verbeek moest weg bij Feijenoord. Er was in beide gevallen geen chemie meer tussen leider en medewerkers. Dat hoor ik wel vaker. En steeds vraag ik me af wat daarmee nou precies bedoeld wordt. Heel lang geleden, op de HBS, heb ik wel scheikunde gehad, maar daar heb ik niets geleerd over de chemie tussen mensen. In eerste instantie flitste, toen ik erover nadacht, door mijn hoofd dat er juist wél sprake moest zijn van chemie, want kennelijk leidde het feit dat er bij het LSO en Feijenoord wat mensen bij elkaar gevoegd zijn tot een reactie. Nu kunnen chemische reacties langzaam verlopen, zoals bijvoorbeeld bij een roestende auto, maar ook heel snel, zoals bij een ontploffing. Maar bij het LSO en Feijenoord gebeurde het langzaam en de boel ontplofte toch. Er was geen chemie. Ik begin het geloof ik te begrijpen. Er was geen chemie en daardoor ontstond de ontploffing. Nee, dat kan ook niet. Ontploffingen vinden niet plaats zonder een chemische reactie. Ik kom er niet meer uit en zoek mijn toevlucht tot allesweter Wikipedia. Daar stuit ik op het begrip mengsel. “Een mengsel is in de scheikunde een combinatie van twee of meer verschillende chemische stoffen die door elkaar worden gehusseld zonder dat daarbij de moleculen hun identiteit verliezen. Een mengsel wordt gekarakteriseerd door de moleculen die eraan deelnemen en de verhouding van hun hoeveelheden. Het is mogelijk dat in een mengsel een chemische reactie optreedt, maar daarmee verandert het mengsel; er is na een chemische reactie sprake van een ander mengsel, met een andere samenstelling.” (Wikipedia )
Dat helpt. Een organisatie, zoals een orkest of een voetbalclub, zou je kunnen zien als een combinatie van verschillende (groepen van) mensen, die door elkaar gehusseld worden zonder hun identiteit te verliezen. Er kan een reactie ontstaan, maar dan verandert de organisatie. Dan wordt de som meer dan het geheel der delen. Dat gebeurde dus niet bij het LSO en Feijenoord. De elementen in die organisaties vertoonden een afstotingsreactie. Ze verwijderden zich van elkaar. In beide gevallen wisten de leiders dat het aan de medewerkers lag. Floore had het over rotte appels, die teveel tijd hadden om zich met regels bezig te houden en Verbeek vond zichzelf wel een vechter, maar wilde niet de strijd aangaan met windmolens. Hij bedoelde de spelers. Zouden Floore en Verbeek ook wel eens naar zichzelf gekeken hebben? Hebben ze hun best gedaan om te begrijpen, voordat ze begrepen wilden worden? Hebben ze goed geluisterd? Manfred Kets de Vries zegt dat een vis altijd begint te rotten bij de kop. Rotten is net als roesten een chemische reactie. Er was dus wel degelijk chemie.

Leesvoer

We ervaren Europa als een 'ver-van-mijn-bed-show'. We wanen ons, na de val van de muur, het einde van de Koude Oorlog en het verschijnen van Fukuyama's 'The end of history' in een triomfstemming. We vertonen in toenemende mate protectionistische en nationalistische trekjes. Wij, de grote voorvechters van de vrije markt economie, zijn een beetje (erg) bang voor de opkomende economieen in het Oosten. Wij weigeren de steun aan de landbouwsector af te schaffen. Die kost ons wel veel belastinggeld. Onze deelbelangen verdelen ons. Als wij ons niet aanpassen aan de veranderingen, die in de wereld plaatsvinden en arrogant blijven geloven dat wij de enigen zijn die het wel weten, dan zal dat geen vreedzamere en stabielere wereld opleveren.

Lees :
1. De toekomst van de vrijheid
2. De wereld na Amerika
Beide boeken zijn van Fareed Zakaria
3. The new Asian hemisphere
Geschreven door Kishore Mahbubani

Krachten bundelen

In Dagblad De Limburger van zaterdag 3 januari pleit burgemeester Gerd Leers van Maastricht voor ingrijpende bestuurlijke vernieuwing in Zuid-Limburg. ‘Krachten verdelen of krachten bundelen?’, luidt de kop. In dezelfde editie staan ook de commentaren van enkele collega burgemeesters, die het niet met Leers eens zijn. En al helemaal niet met de manier waarop de eerste burger van Maastricht met zijn talent om problemen op te lossen woekert. Burgemeester Cox van Sittard-Geleen bijvoorbeeld vraagt zich af voor welk probleem de voorstellen van Leers eigenlijk een oplossing moeten bieden. In de kern komt het probleem volgens Leers neer op een gebrek aan moed, eensgezindheid en opofferingsbereidheid en een overschot aan kortzichtige lokale bestuurders die allemaal hun mening of fiat over of aan iets moeten geven. Leers constateert zelf al terecht dat een discussie over de structuur van het openbaar bestuur in Zuid-Limburg wel eens verlammend zou kunnen werken, ons jarenlang bezig zou kunnen houden en nodeloos veel energie zal gaan kosten. Geen discussie dus. Nee, een conferentie over de bestuurlijke toekomst van Zuid-Limburg. Daartoe roept hij gedeputeerde Driessen en het provinciaal bestuur op. Dat zal natuurlijk helpen. Zou er in Zuid-Limburg iemand tegen het bundelen van krachten zijn? Ik denk het niet. De vraag is echter waar die bundeling van krachten toe zou moeten of kunnen leiden? Er bestaat geen gezamenlijk doel. Er is geen sprake van een samen beleefde ‘sense of urgence’. Er zijn teveel verschillende agenda’s, die niet op elkaar afgestemd zijn. Versnellingsagenda’s, verborgen agenda’s, verrassingsagenda’s, persoonlijke agenda’s, verkiezingsagenda’s, partij-agenda’s. Het is nog niet lang geleden dat verschillende Limburgse burgemeesters rollend over straat vielen met betrekking tot de ‘branding’ van Zuid-Limburg. Zuid-Limburg, waar ligt dat? Maastricht, dat weet de wereld wel te vinden! Een duur reclamebureau mocht niet baten. Je wordt het makkelijker eens met minder meningen en Burgemeester Leers is het waarschijnlijk heel snel met zichzelf eens. Weg met al die kleine egootjes die een eigen mening hebben dus. ‘Leers for President!’ Ik ben een verklaard voorstander van verlicht despotisme. Onze democratie heeft zichzelf overleefd. Geef Leers het dus voor het zeggen en reken hem over vijf jaar af. Maar wat gaat hij doen? Ja, alle koffieshops naar de grens bij Eijsden, dat weten we. Wie het verder weet mag het zeggen Ik zou me kunnen voorstellen dat het zinvoller is het debat daarover te voeren, dan het te hebben over de vraag of er nu een ( dan kun je het ook de provincie wel laten doen ), drie, zeven of negentien gemeenten moeten zijn. In de ogen van technocraten is schaalvergroting het wondermiddel tegen alle kwalen. Het werkt alleen bijna nergens. Misschien is het – in het kader van onze krimpdiscussie – ook handig de blik eens over de landsgrenzen heen te richten en te constateren dat er in Aken de komende jaren nog sprake is van groei en van stevige investeringsvolumes. En sinds Karel de Grote weet iedereen waar Aken ligt. Eigenlijk is die het schuld. Hij had zich in Maastricht moeten vestigen!

Schrijven

Schrijven is 'fun'. Het dwingt tot nadenken, tot overpeinzen. Ik zou het elke dag willen doen, maar red dat niet. Er zijn ook dagen dat ik gewoon niets te zeggen heb. Dan lees ik maar.
Een blog schrijven nodigt uit en zet aan tot dialoog. Tot kritiek en commentaar, tot uitdagen, tot diepgang, tot boosheid, verbazing, teleurstelling, vreugde, tot herkenning. Een blog daagt ook uit tot discipline. Schrijven is een ambacht. Je moet ervoor gaan zitten.
Ik hoop mensen te bereiken!