Objectieve en subjectieve volmaaktheid

Gisteren stonden op de opiniepagina van de NRC vier columns bij het afscheid van J.L. Heldring. Een daarvan schreef Bas Heijne. In zijn bijdrage staat de zin: “Wie niet in volmaaktheid gelooft, beziet de dwalingen van de wereld met een vergevingsgezinde blik”. Bestaat volmaaktheid echt of is ze slechts in onze geest, als ideaaltypering van iets of iemand aanwezig ? Als het altijd beter kan betekent dat tegelijkertijd dat het nooit geheel volmaakt is. Volmaaktheid is een filosofisch of theologisch concept, waarin iets of iemand een bepaalde eigenschap of alle eigenschappen in de hoogste mate bezit. Is een stoel volmaakt als je erop kunt zitten? Wat zouden wij nog van die stoel kunnen zeggen als hij volmaakt is? Misschien kunnen we er wel op zitten, maar zit hij desondanks niet lekker. Dan is de volmaakte stoel voor iemand met rugklachten een andere dan voor iemand die van dat lichaamsdeel geen hinder ondervindt. Volmaaktheid wordt zo tot een subjectief begrip. Tegelijkertijd blijkt de stoel meer eigenschappen te hebben dan het bieden van een mogelijkheid om erop te zitten. Hij kan ook nog mooi zijn of comfortabel. Objectief is de stoel volmaakt als je erop kunt zitten. Subjectief is de stoel volmaakt als we dat erop zitten ook nog als geriefelijk ervaren en hem ook nog mooi vinden. Als er mensen zijn die niet in volmaaktheid geloven , zijn er dan ook mensen die daarin wel geloven? Zijn mensen die er wel in geloven dan automatisch minder of niet geneigd de wereld met een vergevingsgezinde blik te bezien? Wie niet in volmaaktheid gelooft is wellicht eerder geneigd de wereld te accepteren zoals zij zich aan ons voordoet . Wie er wel in gelooft probeert de wereld misschien steeds weer te veranderen, beter maken, meer op het ideaalbeeld te laten lijken. Ondanks het feit dat we beweren dat niemand volmaakt is, zeggen we van sommige mensen wel dat ze volmaakt eerlijk of volmaakt integer zijn. Ze bezitten dan kennelijk één eigenschap in de hoogste mate. Hoe kunnen we ooit helemaal zeker weten of iemand volmaakt eerlijk of integer is? Bestaat er bij mensen ook een objectieve en een subjectieve volmaaktheid, net als bij de stoel? Ik zou kunnen beweren dat een mens objectief volmaakt is als alles erop en eraan zit en alle organen en systemen functioneren zoals het moet. Soms is het mogelijk iets te repareren of te vervangen en soms kan dat niet en moet de mens objectief onvolmaakt verder door het leven. Wanneer is de mens subjectief volmaakt? Gelovige mensen geloven er niet in. Wie zonder zonde is werpe al eeuwenlang de eerste steen. En het wordt kennelijk niet beter. Desondanks lijken met name politici en dienaren van God op aarde de schijn van volmaaktheid op te moeten houden. Zij lijken alle eigenschappen tot in de hoogste mate te moeten bezitten. Waar blijkt dat dit niet zo is, omdat zij ook slechts subjectief onvolmaakte mensen zijn en niet alle eigenschappen tot in de hoogste mate kunnen bezitten, leidt dit veelal tot de nodige commotie. Wordt die veroorzaakt door het feit dat we om de een of andere reden aannemen dat zij volmaakter dienen te zijn dan we zelf kunnen zijn? Of wellicht door het feit dat we allemaal eigenlijk wel in volmaaktheid geloven en van hen verwachten dat ze voorop gaan in de strijd om een betere wereld?

Waar blijven de vakbonden?

Is de positie waarin de Nederlandse vakbonden verkeren een indicatie voor de staat van de natie? Gaat het de Nederlanders zo goed, dat het kabinet rustig de zorg , het passend onderwijs en de sociale werkvoorziening om zeep kan helpen? Meer dan wat gemompel in de marge valt niet waar te nemen. De meerderheid heeft er kennelijk evenmin een probleem mee dat we van onze internationale solidariteit blijk geven door de ontwikkelingssamenwerking, wat er ook op te merken valt over de manier waarop die vorm zou moeten krijgen, uit te kleden. De enigen die bij ons nog wat tammetjes staken zijn leraren, arbeidsgehandicapten en niet te vergeten de politieagenten. Die kunnen dat ook rustig doen, want om de orde te handhaven ten opzichte van kolkende massa’s opstandige stakers zijn ze niet nodig. Hier en daar wat zogenaamde voetbalsupporters in het gareel houden en dan heb je het ook wel gehad. Hun christelijke vakbond, de ACP, scheidt zich nu af van de grote moederorganisatie CNV en praat met de NPB ( nu nog onderdeel van de FNV ) over een kleine overkoepelende politiebond, die over de arbeidsvoorwaarden kan onderhandelen zonder door de grote broers in de tang te worden gehouden. Die zijn volgens de dienaren van Hermandad namelijk niet meer met de inhoud van hun vak, maar enkel nog met polderen en zichzelf bezig. FNV Bondgenoten en de Abvakabo bepalen wat er gebeurt en dat is dus , afgezien van wat intern gekrakeel, niets. De groten willen ooit wel terug naar het vakbondsactivisme, maar de kleintjes willen liever sociaal overleg. Waar het plan was om op 1 mei aanstaande een nieuwe, sterke vakcentrale aan den volke te presenteren, lijkt de boel nu alleen nog maar verder uit elkaar te scheuren. Een gezamenlijk vakbondsalternatief voor de bezuinigingsplannen van het kabinet , die nu - met nu en dan verbroken radiostilte - uitgebroed worden, blijkt zelfs niet haalbaar.

Het heeft er alle schijn van dat de werknemersorganisaties ook weten dat er flink bezuinigd moet worden en dat zijn natuurlijk geen boodschappen die er bij de achterban in gaan als de bijbel in de ouderling. Waar de vakbonden niet voorop gaan in de strijd voor een rechtvaardige lastenverdeling, zijn we gelukkig gezegend met een kabinet dat toch naar niemand luistert en de pijnlijke maatregelen met groot vertoon van leiderschap zelf neemt. Zelfs Wilders moet door de bocht en doet er in ruil voor zijn verraad aan Henk en Ingrid nog maar een schepje Leers pesten en buitenlandershaat bovenop. De werkgevers manen , evenals Europa, het kabinet tot het met spoed door de zure appel heen bijten, terwijl de werknemersorganisaties het vooral druk hebben met interne reorganisaties, die nog wel tot het einde van het jaar zullen duren. Tegen de tijd dat alle maatregelen genomen zijn is er misschien ook wel weer tijd voor daadwerkelijke belangenbehartiging van de leden. Niet alleen politieke partijen, maar kennelijk ook de vakbonden missen inmiddels de voeling met de samenleving. Zichzelf belangrijk vindende kaderleden , die het verschrikkelijk druk hebben met vergaderen en hun carrière , maken bij beide de dienst uit. Het opmerkelijke is slechts dat ze van de leden geen schop onder hun achterste krijgen. Als vakbondslid zou je bijna moeten overwegen om naar Griekenland of Spanje te verhuizen.

Amnestie voor Bouterse?

Op 25 februari 1980 vond , vlak voor de verkiezingen die op 27 maart plaats zouden vinden, in Suriname de zogeheten sergeantencoup plaats. De militairen onder leiding van Desi Bouterse namen de macht over van de corrupte regering Arron. Er vielen vijf doden, het politiebureau in Paramaribo brandde af en er werd geplunderd. Aanvankelijk heette het dat Bouterse met zijn kompanen ingegrepen hadden om een einde te maken aan de malaise waarin Suriname verkeerde. Later was er sprake van revolutie. Feitelijk werd er een staatsgreep gepleegd. Al snel kwam er met Chin a Sen een nieuwe burgerpremier en daarmee leek de zaak geregeld. Met het verstrijken van de tijd en het uitblijven van nieuwe verkiezingen nam, na aanvankelijk gematigd optimisme, het verzet tegen de militaire machthebbers toe en daarmee ook het geweld waarmee het nieuwe regime in het zadel gehouden moest worden. Macht werkt verslavend. Op 8 december 1982 werden in Fort Zeelandia vijftien tegenstanders van het nieuwe militaire regime geliquideerd. Wat er in dat fort precies gebeurde is tot op de dag van vandaag nooit helemaal opgehelderd. De decembermoorden waren een triest hoogtepunt. Bouterse heeft de verantwoordelijkheid daarvoor erkend. Als militairen de macht grijpen gaat dat zelden zonder bloedvergieten. Collateral damage zullen we maar zeggen. Zonder in complotdenken te vervallen staat wel vast dat de nodige staatsgrepen plaatsvonden met steun van de machtige Verenigde Staten van Amerika, die om uiteenlopende redenen de omverwerping van diverse regimes mogelijk gemaakt hebben. Zelf hebben we onlangs in Libië nog aan zoiets meegewerkt en zijn we weer niet principieel genoeg om in Syrië hetzelfde te doen, terwijl de omstandigheden daar toch voldoende aanleiding voor geven. Geen enkel (voormalig) staatshoofd kan de verantwoordelijkheid voor martelingen, verdwijningen en moorden ontlopen. De Griekse juntaleiders van 1967 zijn in 1975 eerst tot de doodstraf veroordeeld, die later omgezet werd in levenslang. Pinochet heeft dankzij een fragiele gezondheid rechtszaken kunnen ontlopen. Hij werd ooit in Engeland gearresteerd en Spanje vroeg om zijn uitlevering om hem te kunnen berechten. De arme man was echter te ziek om uitgeleverd en berecht te worden. Bouterse is niet ziek, inmiddels weer president en probeert nu in eigen land de dans te ontspringen met Amnestiewetgeving en grote verzoeningscommissies. In het verleden blijven steken kan een behoorlijk hindernis vormen voor de toekomst. De staatsgreep in Suriname kan met enige goede wil en tegen de achtergrond van de toenmalige omstandigheden nog wel gelegitimeerd worden, al zullen er ook wel superdemocraten zijn die zoiets altijd principieel verwerpen. Wat nooit te legitimeren valt is het bewust en opzettelijk vermoorden van ( politieke ) tegenstanders. Mensen die er op die manier blijk van geven dat een mensenleven voor hen geen waarde heeft, dienen ter verantwoording te worden geroepen. Zoals het er nu uitziet zal de Amnestiewet in Suriname aangenomen worden. Het zou de internationale gemeenschap sieren als Bouterse , als verantwoordelijke voor de decembermoorden, zodra hij een voet over de grens zet, alsnog gearresteerd en berecht wordt. Maar wat doen we met Ahmedinejad, met Assad, met de Chinese leiders, met Poetin, met de leiders van andere bananenrepublieken ? Er lijkt nog wel wat werk aan de winkel op weg naar een voor iedereen rechtvaardige wereld.

J.L. Heldring stopt

Even stilstaan vandaag bij het feit dat Jérôme Louis Heldring , bijna 95 jaar oud, aangekondigd heeft te gaan stoppen met zijn column in de NRC. Zijn laatste column verschijnt aanstaande donderdag en zaterdag zal de NRC uitgebreid aandacht besteden aan het vertrek van Heldring. Dat worden dus bewaarexemplaren. Sinds januari 1960 neemt Heldring op eigenzinnige wijze de rubriek Dezer Dagen voor zijn rekening. Een aantal uitgangspunten kleuren zijn bijdragen. Hij probeerde vooral om de Nederlanders te betrekken bij de wereld om hen heen, maar had geen illusies over de effectiviteit van zijn columns. Naties willen zich, net als mensen, alleen maar van elkaar onderscheiden en dat leidt tot navelstaren, agressie en oorlog. Deze onderscheidingsdrift maakt volgens hem ook de eenwording van Europa tot een lastig, zo niet onmogelijk verhaal. Columnisten zijn er niet om oplossingen aan te dragen, maar juist om vragen te stellen en daardoor wellicht het nadenken over aangesneden kwesties te bevorderen. Geen uitroeptekens, maar vraagtekens. Het is moeilijk om jarenlang twee keer per week origineel te zijn. Herhalingen zijn niet te voorkomen. Heldring heeft zich jaren geleden al afgevraagd wanneer hij te oud zou zijn geworden om zelf te beoordelen of hij niet te oud was om zijn columns te blijven schrijven. Dat moment heeft hij nooit bereikt, want hij heeft nu zelf besloten ermee te stoppen. Dat zal menig, vooral links, jongmens plezieren, want zijn invloed, vooral op beleidsmakers, was hen al meer dan vijfentwintig jaar een doorn in het oog. Wat wilde deze rechtse ouwe lul eigenlijk nog? De verloedering van de taal aan de kaak stellen bijvoorbeeld. Dat deed hij jarenlang, maar uiteindelijk is hij daar ook maar mee gestopt. Hij zou zich gruwelijk ergeren aan televisiecommentatoren die de plek op de zere vinger menen te moeten leggen of aan het feit dat bij 1 tegen 100, waar Heldring waarschijnlijk nooit naar gekeken heeft, blijkt dat zo’n 20% van de Nederlandse bevolking niet meer blijkt te weten wat de uitdrukking ‘op de koffie komen’ betekent. Een van de lezers van NRC gaf als commentaar op de website dat de bezonken stijl van Heldring ook niet zo goed meer paste in de nieuwe NRC - stijl van onbekommerde rakkers. De vraag is of dat een compliment is voor de krant. Voor de hoofdredacteur van NRC kwam de aankondiging van Heldring toch nog als een verrassing. Waar Heldring zelf van mening is dat hij niet moet vervallen in een herhaling van de naar zijn mening uitgekauwde thema’s , had hij in de ogen van de hoofdredacteur nog wel even door kunnen gaan. Maar, zo zegt Heldring zelf, de inspiratie ontbreekt hem. Een bekend gevoel voor menig schrijver. Voor wie doe je het eigenlijk? Een journalistiek monument verdwijnt en dat is altijd jammer.

Cold Case

Willem van Oranje werd op 10 juli 1584 in Het Prinsenhof te Delft vermoord door Balthasar Gerards, die eigenlijk Gérard heette, uit Frankrijk afkomstig was en in de Delftse herberg ‘De diamant’ verbleef onder de schuilnaam François Guyon . Slachtoffer en dader zijn bij de politie bekend. Het motief voor de moord eveneens. Willem leidde de opstand tegen de koning Filips II van Spanje. De tachtigjarige oorlog ( 1568 – 1648 ) was het gevolg. Op 15 maart 1580 verklaarde Filips II Willem van Oranje daarom vogelvrij. Hij spraak een soort katholieke fatwa uit. Twee kogelinslagen in de muur zijn de stille getuigen van de gevolgen daarvan. De dader werd gegrepen en na stevige foltering door het gerecht tot het schavot met een schepje er bovenop veroordeeld: ‘omme aldaer eerst zijn rechterhant, daer hy het voorsz. verradisch moordadighe feyt mede bedreven heeft, met een gloeyende toesluytende yzer geschroyet ende afghebrant te worden, ende dat daer naer met gloeyende tanghen tot ses reysen ende verscheyden plaetsen so aen aermen, beenen, en t'gheen daer sijn lichaem meest met vleesch becleedt is, het vleesch uutgebrant en afghenepen sal worden, ende dat hij daer nae levendich aen vier quartieren ghehouden sal worden, beghinnende van onderen ende ten laesten hem den buijck opgesneden ende zijn hart levendich uuijtgenomen ende in sijn ansichte geworpen ende daernae zijn hooft affgehouden zal worden ende dat zijn vier quartieren opten bolwercken van der Haechpoorte, Oostpoorte, Ketelpoorte ende Waterslootschepoorte deser stede uuijtgehangen ende zijn hooft opte Schooltoorn achter het logement des voornoemden heeren Prince op een staecke gestelt, sullen worden, verclarende alle syne goeden geconfisqueert ten proffijte van den Heer’.

De gaten die de loden kogels uit de radslotpistolen in het stucwerk van de muur geslagen hebben zijn in de loop der eeuwen wat groter geworden door geboor van nieuwsgierige menselijke vingers. Volgens vele geschiedenisboeken sprak Willem nog enkele laatste woorden . ‘Mijn God, heb medelijden met mij en met dit arme volk’. Nu we met zijn allen in een stevige crisis verkeren zijn er kennelijk twijfels gerezen. God had geen medelijden met Willem en heeft het nu ook niet meer met het arme volk. Dus was een reconstructie noodzakelijk. Vast stond, dat Willem door Balthasar omgelegd was. Aangetoond kon worden dat de muur waarin de kogelgaten zitten er in 1584 ook al stond. Deskundigen hebben met vergelijkbare wapens als die van Gerards verder kunnen bewijzen, dat de kogels, die in Willems lichaam binnendrongen dit ook weer hebben kunnen verlaten om daarna de inslagen in de muur te veroorzaken. De meest markante conclusie van het cold case team is echter dat Willem van Oranje geen woord meer heeft gesproken, omdat hij op slag dood moet zijn geweest.

Eeuwen hebben wij derhalve ten onrechte geloofd, dat God, op voorspraak van ons Koningshuis, medelijden zou hebben met ons, zijn arme volk, dat de koning van Hispanje , samen met Willem, nog altijd in zijn volkslied eert. Waar een cold case team al niet goed voor is!

BRICS - landen gooien steen door westerse ruit

Op deze weblog staan al sedert ik ermee begon interviews met Kishore Mahbubani. Zijn boeken zijn meerdere keren hier opgedoken. Een gewaarschuwd mens telt voor twee. Maar het westen bleef ziende blind. Deze week waren de BRICS – landen in India bijeen. Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika tellen samen 45% van de wereldbevolking en bestieren 25% van de wereldeconomie. Ze gaan nu de handen in elkaar slaan. De onderlinge handel wordt niet langer in dollars, maar in de eigen nationale munt afgerekend. Ook de onderlinge kredietverstrekkingen geschiedt niet langer in dollars. Naar het zich laat aanzien gaan de vijf een eigen ontwikkelingsbank oprichten. Ze zijn van mening dat de door het westen gedomineerde instituten, zoals de Wereldbank en het Internationale Monetaire Fonds (IMF), te weinig bereikt hebben in de bestrijding van de armoede in de wereld. Westerse belangen hebben daar steeds de boventoon gevoerd. Ook hebben de westerse landen teveel risico genomen ten koste van de wereldeconomie. Terwijl we hier volop in de problemen zitten , vooral navelstaren, onze eigen boeren nog steeds tegen de concurrentie beschermen, nationalisme en protectionisme aan invloed winnen, komt de globale visie nu van de BRICS - landen. Omdat ze te weinig invloed hebben in Wereldbank, IMF, Unctad en de Wereldhandelsorganisatie , trekken ze hun gelden uit de bestaande noodfondsen terug en richten nieuwe op. Gemiste kansen voor het westen. China en Rusland willen een wereldwijde reservemunt, die de dollar gaat vervangen. Inmiddels gaan ook bij de Wereldbank en het IMF geluiden in die richting op. Die zien de bui wel degelijk hagen. China en de Verenigde Arabische Emiraten handelen al in de eigen munteenheden en datzelfde gaat naar alle waarschijnlijkheid ook gebeuren met de handel tussen China en Saoedi – Arabië. De petrodollar komt zo onder stevige druk te staan. Hu Jintao , de president van China, stelde in New Delhi vast dat er een brede overeenstemming tussen de BRICS – landen is om nauwer samen te werken. De landen zijn grote tegenstanders van protectionisme en Hu Jintao noemde de gemaakte afspraken een zegen voor de democratisering van de internationale relaties. Links- of rechtsom zullen de BRICS – landen hun positie op het wereldtoneel gaan innemen. De defensieve houding van het westen zal dat niet kunnen verhinderen. De BRICS – landen gaan hun eigen verantwoordelijkheid voor de wereldvrede en de verder ontwikkeling nemen. Te lang hebben ze vergeefs moeite gedaan om in een dialoog met het westen te komen tot een eerlijkere verdeling van allerlei invloedrijke posities. Vergeefs ook omdat ze het onderling lang niet altijd eens waren. Daar lijkt nu geleidelijk aan een einde aan te komen en dat betekent voor het westen dat er een einde gaat komen aan het verdeel en heers tijdperk. Vanuit New Delhi hebben de BRICS – landen een steen door de ruiten van het westen gegooid en ik kan alleen maar hopen dat het rinkelend geluid van brekend glas het effect van een wake –up call heeft.

Wilders gaat de Europese Unie tarten

Rutte, Verhagen en Wilders vergaderen met hun secondanten sinds 5 maart over een noodzakelijk pakket aan bezuinigingen. De voorzitter van de werkgevers en de president van de Nederlandse bank dringen aan op spoed, want de triple - A status van het land staat stevig onder druk. Nog dit voorjaar moet duidelijk zijn welke maatregelen genomen worden om het huishoudboekje van de staat weer op orde te krijgen. De Europese Unie wil eind april al kunnen beoordelen wat Nederland daarvoor gaat doen. Woensdag meldde de Rijksvoorlichtingsdienst dat de onderhandelingen door een moeilijke fase gingen. Na een paar uur vergaderen hadden de heren namelijk besloten om niet verder te praten, maar een terrasje te pikken om in de zon na te denken over of en hoe het verder moet. Sinds het vertrek van de heer Brinkman beschikt de coalitie , samen met de gedoogpartner, nog over 75 zetels in het parlement. Daar moet er dus minstens nog een ( Brinkman )bijkomen en dan moeten de gelederen gesloten blijven. Geen enkele kikker mag uit de kruiwagen springen. Bij de VVD willen ze natuurlijk dat de eerste liberale premier van Nederland nog even in het zadel blijft. Het CDA ziet nieuwe verkiezingen met angst en beven tegemoet. De PVV, Wilders dus , probeert de geilheid en de angst van de coalitiepartners optimaal te benutten om allerlei maatregelen die de samenleving verder zullen splijten erdoor te drukken en te voorkomen dat er al te ingrijpende maatregelen voor Henk en Ingrid komen. De oppositie is verdeeld. Wilders twitterde vandaag humoristisch dat ze door een moeilijke fase gaat. Een deel dringt aan op nieuwe verkiezingen, omdat het politieke draagvlak voor vergaande maatregelen nu ontbreekt. Geen enkele partij heeft namelijk in de vorige verkiezingsprogramma’s de ellende voorzien die nu opgelost moet worden. Of dat draagvlak inderdaad ontbreekt moet nog blijken. Wilders zit kennelijk ook niet op nieuwe verkiezingen te wachten, want het is nog maar helemaal de vraag of hij daarna weer in zo’n comfortabele positie, gedogen zonder verantwoordelijkheid te dragen, komt te verkeren. 83 dagen zijn nodig om nieuwe verkiezingen te organiseren. Diederik Samson van de PvdA vindt 27 juni wel een geschikte datum. Ook Sap ( Groen Links ) wil nieuwe verkiezingen. De SP houdt zich koest. Pechtold van D’66 is van mening dat de Tweede Kamer zelf maar het initiatief moet nemen voor een pakket aan maatregelen dat wel op een ruime meerderheid in de Tweede Kamer kan rekenen. Dat kan zelfs zonder verkiezingen. Maar dan moet de huidige coalitie wel eerst knallen en het kabinet demissionair worden, want anders is daar in de kamer ook geen meerderheid voor te vinden. Dinsdag was het bijna zover. Woensdag was gehaktdag en vanochtend zijn de besprekingen, na een nachtje slapen, hervat. Uitstel van executie of toch realistisch perspectief op een oplossing? De heren nemen nog even de tijd en er treedt opnieuw mediastilte in. Dat maakt in ieder geval nieuwe verkiezingen op korte termijn onwaarschijnlijk en het legt ook een onwaarschijnlijke grote druk op de onderhandelaars om daadwerkelijk te komen met een pakket dat op een meerderheid in de kamer kan rekenen en ook nog goed is voor de toekomst van Nederland. Ik verdenk Wilders ervan dat hij de heren aan het lijntje gaat houden. Hij heeft zo de pest aan Europa, dat in ieder geval de deadline die van daar komt overschreden moet worden. Als ze vanuit Brussel dan ook maar ietsje te hoog van de toren blazen zal hij de anti - Europa sentimenten verder aanwakkeren, de schuld voor alle ellende bij de Grieken leggen en herinvoering van de gulden eisen. Wedden?